Mevsim artık sonbahar...
TEMMUZ Sayı: 36 - Ekim 2019

“Yazlar yavaşça bitmese, günler kısalmasa!” diyen şaire inat, yine çıkageldi sonbahar. Mesele yalnızca yazın bitmesi değil aslında, sonbaharın gelmesi sanki. Seveni olduğu kadar sevmeyeni de vardır elbet. Özellikle de ömrünün sonbaharını yaşayanlar. Ya da sıcak, güneşli ve uzun günlerin geride kalmasından endişelenenler. Evet, artık yaz da tatil de bitmiştir. Sıcaklardan şikâyet etsek de soğuğun ve kışın habercisi olduğu için kimilerince sevilmez hazan mevsimi. Bundan sonra hava ne tam anlamıyla sıcak, ne de soğuktur. Yazdan kışa bir geçiş mevsimidir. Bu yüzden kararsızdır. Güneşe aldanıp ince kıyafetlerle sokağa çıkar ama bir süre sonra üşümeye başlarsınız. Hava kısa süre içinde değiştiği için ne giyeceğiniz konusunda tereddütte kalırsınız. Bir kararsızlık mevsimidir de diyebiliriz sonbahar için.

Ah bu havalar. Beni çarpan bu kararsız havalar yüzünden, birkaç gündür evde dinlenmekteyim. Önümüz kış, soğuklar iyice bastırmadan dışarıda biraz dolaşmak, akşam için birkaç şey almak maksadıyla dışarı çıkmaya karar veriyorum. Ne yapayım, sokaklar çekiyor. Dün her tarafı yıkayan yağmurla birlikte havalar epey soğudu. Bakıyorum da, herkes ya hırkayla ya da ince montla sokağa atmış kendini. Öyle ya, güzel sanılan bu yalancı havalara aldanmamak lazım! Gözlerim sararıp yere düşen, rüzgârla birlikte uçuşan yapraklarda. Bütün bunlar sonbaharın habercisi değil de nedir? Bize bir şeyler hatırlatmak istercesine duran ağaçlar günden güne sonbahara hazırlanıyor. Bu şehir, o eski İstanbul mudur? Elbette, hiçbir şey eskisi gibi değil, olamaz da zaten.

Her şeye rağmen güneş ısıtıyor yazınki kadar olmasa da. Duvar dibinde bir köpek uzanmış, güz güneşinin altında derin bir uykuya dalmış. Yolun güneşli tarafından yürümeye gayret ediyorum. Oysa iki hafta önce kendisinden kaçıyorduk. İnsanoğlu böyle işte! Masmavi gökyüzü de akıp giden bulutlarla, sıcak yüzünü göstermeye çalışan güneşin mücadelesine sahne oluyor. O yüzden güneş bir görünüp bir kayboluyor. Derede yüzen üç ördeği arıyorum, yoklar bugün. Onların yerine birkaç kuru yaprak yüzüyor. Ve de her zamanki gibi, taksi durağının yanında koyu bir sohbete dalmış ihtiyarlar. Belki de Kanlıca'nın ihtiyarları gibi geçen sonbaharları konuşmaktalar.

Yürürken bir çınar yaprağı düşüyor üzerime. Gülümsüyorum. İkindi serinliğinde, insanlar son günleriymişçesine sıcak çaylarını içiyor kafelerin dışarıya attığı masalarda. Biraz ötede, sevdiğim eski bir nağme yankılanıyor: “Albümlerden çıkarttığın / Bir kenara fırlattığın / Öfkeyle yırtıp attığın / Resimlere ara sıra / Baktığın hiç oluyor mu?..” Deredeki kiralık teknenin kaptanı akşam olmadan hüzünlenmiş, şarkıyla eski hülyalara dalmış belli ki. Kim bilir, albümdeki resimler film şeridi gibi gözlerinin önünden geçmiştir o ân. Hangi yazar demişti hatırlamıyorum: “Kitaplar da şarkılar da insana yalnızlığını duyururlar ancak.” Şarkıyı sonuna kadar dinlemek için oyalanıyorum biraz. Telefonumu çıkarıp fotoğraf çeker gibi yapıyorum. Birden kendime geliyor, bu kadar hüzün yeter diyorum.

Denizlerimizde rüzgâr fırtına şeklinde esmemektedir henüz. Yine de sahilde hırçın dalgalar korkutuyor insanları. Parkın yanından geçerken, güvercinlere ekmek atan adama gözüm takılıyor. Poşet içindeki ekmeği ufalayıp güvercin sürüsüne fırlatıyor. Güvercinler martılara hiç benzemiyor. En basitinden ekmek için kapışmıyorlar. Hepsi olgun bir insan gibi! Biraz daha ötede iki genç kadın, çocuklarının uçurtmalarını gökyüzüne hazırlıyorlar. Ufaklıkların yüzünde sevinç ve heyecan, nasıl da sabırsızlar. Hemen ilerideki mezarlıkta güz gülleri açmış, tam karşısındaki ağacın gövdesini sarmış kuruyan sarmaşıklar. Parklar, çayırlar, bahçeler sarı, turuncu, kızıl yaprak denizine dönmüş durumda. Yollardaki yaprakları toplayan çöpçüleri görünce, Özdemir Asaf gibi, “Sen her şeyi süpürebilirsin / Sonbaharı süpüremezsin.” demek geliyor içimden.

Balık sezonunun açılması, sonbaharın en sevdiğim taraflarından biri. Dönüşte balık al diyor midemdeki ses. Köşedeki seyyar balıkçı karpuz satıyor hâlâ. Biten yazın son karpuzları der gibi. Her zaman gittiğim berber de hıncahınç dolu. Müşteriler ya berbere gelen gazeteleri okuyor ya da televizyona gözlerini dikmiş. Marketin girişinde kapaksız kavanozlar dikkatimi çekiyor. Turşu kuranların sayısı arttı mı ne? Bu sene ne çok duydum kendi turşumu kendim kuruyorum diyenleri. İstanbul dışında yaşayan ve elinden her iş gelen arkadaşım, “Burada olsaydın sana da kurardık!” demişti geçenlerde.

“Sokaklarına mevsimlerin renkleri yansımayan şehirler kim bilir ne çok ıstırap çekiyordur?” der Erol Erdoğan günlüklerinde. Yahya Kemal'in 'Ezansız semtler'i gibi mevsimlerden bihaber yaşayan semtler var birçok şehirde. Sosyal medyada paylaştığım sonbahar, kış veya ilkbahar fotoğraflarını gören bazı arkadaşlarımın, “Sonbaharın/ilkbaharın geldiğini senin fotoğraflarda anlıyoruz.” demesi ilk başlarda tuhaf gelirdi. Ama sonra modern hayatın, betona boğulan şehirciliğimizin ağaç bırakmadığını düşününce bu arkadaşlara hak vermeye başladım. Düşünsenize, sonbahar gelmiş ama sarının veya turuncunun tonlarını görmüyorsunuz. Hatta düşen yapraklara bakıp bu dünyanın faniliğini ve bir gün toprak olacağımızı tefekkür eylemiyorsunuz. “Yaprakları sararan ağaçlar görelim yeter. Bırak sarının tonlarını!” diyeceklerdir eminim. Haksız da değiller.

Sözü uzatmaya gerek yok. Telaşsız günler, yaşamaya doyamadığımız yaz geceleri, sıcak havalar sona ermiştir. Derdi, hüznü, ayrılığı, vedayı, ölümü hatırlatan günlerin, üşüten havaların, kestane kokularının, gitmelerin, yeni başlangıçların vakti gelmiştir. Çünkü mevsim artık sonbahar...

Kemal Kurak Arşivi