“Dünyanın bütün ağaçlarındanmış üstadın masası”
Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo veya bilinen adıyla Jorge Luis Borges’i duymayan pek yoktur. 1899 - 1986 yılları arasında yaşayan bu Arjantinli öykü, deneme yazarı, şair ve çevirmen; “büyülü gerçekçilik” akımının önde gelen isimlerinden. Eleştirmenliği ve kütüphaneciliği de dillere destan elbette.
Günümüz şiirinin önemli isimlerinden Adem Turan’ın son şiir kitabı da Borges Borges adını taşıyor. İz Yayıncılık’tan çıkan 64 sayfalık bu şiir toplamı, Gün Doğarken Gün Batımı alt başlığıyla verilmiş. Kitap, bu alt başlığa göre dizayn edilmiş zaten. Gün Doğarken başlığıyla verilen ilk bölümde 19, Gün Batımı başlıklı ikinci bölümde ise sadece bir şiir var.
Adem Turan, neredeyse bir asır yaşayan Arjantinli bu çınar için, şiirden bir anıt dikmiş adeta. Bir şair selamı bu. Farklı bir coğrafyadan, farklı bir kıtadan, farklı bir kültür ve inanç içinden bir selam. Dünya edebiyatının önemli sanatçılarını kendi tekelinde gören sol anlayışı bile silkeleyen, şaşırtan bir selam üstelik. Borges hakkında farklı düşünceleri olan hatta onu sevmeyen, ona çeşitli marjlarla yaklaşan okumuşlar için de bir anlam ve değeri var bu tutumun, bu sıra dışı çabanın.
Kısmen şiirsel bir biyografi özelliği de taşıyan bu tematik çalışmanın, 19 şiirin yer aldığı ilk bölümünde, Borges’in hayatındaki önemli kişilere, nesnelere ve diğer unsurlara ağırlık verdiğini görüyoruz Turan’ın. Borges’in annesi, renkleri, kedileri, kitapları, düşleri, kederi, karanlığı, merdiveni, rüyaları, bastonu, kumu, sokağı, masası, gözleri, akşamı, dostları ve kaplanları geçit resmi yapıyor gözlerimizin önünde. Tek şiirden oluşan ikinci bölümde ise “Borges’in Ölümü” üzerinde yoğunlaşıyor şair. Farklı kaynaklardan, derinlikli okumalarla elde edilmiş bilgi, kanaat ve dikkatler, şiirin kendine özgü kaliteleri esas alınarak dizeler hâlinde akıyor gözlerimizin önünde. Sözü uzatmadan, tadında bırakarak, genellikle bir ya da iki sayfada biten şiirlerle aktarılıyor Borges’in portresi, hayatı. Son şiir, kısa ve fakat çok sayıda bölüme ayrılmış olarak çıkıyor karşımıza sadece. Kitabı okuyup bitirdiğinizde, zaman zaman çarpıcı ayrıntıların da yer aldığı önemli bir yeryüzü tanıklığı kalıyor aklınızda.
Cenneti hep bir kütüphane olarak düşlermiş Borges
Gider gelirmiş eviyle kütüphane arasında, yorulmadan
dizelerinde dile getirilen kitap sevgisinin, ona annesinden kalması da ilginç bir ayrıntı elbette. Annesi 90 yaşındayken, her gün tam kırk merdiven çıkarak, ateşler içindeki oğluna masallar anlatıp kitaplar okuyan bir kadınmış. Sırf bu ayrıntıyı bize hatırlatması dahi Adem Turan’ın çabasını iki kat değerli kılıyor.
