Bu ruhun, yuvanın ve çevrenin temizliğidir. Nefsin, ailenin ve toplumun arınmasıdır. Bu temizlik ve arınma; kalbin helâl olmayan şeylere ilgi duymasına, toplumda şehvet ve arzuların hesapsız bir şekilde başını alıp gitmesine, ailenin ve soyun bozulmasına karşı korunmakla sağlanır..
Onlar kelimenin tam anlamıyla iffet ve namus sahibidirler. Her türlü cinsel sapıklık ve aşırılıktan uzaktırlar.
Şehvet ve arzuların bir sınır tanımadan başını alıp gittiği bir toplum çözülme ve bozulma ile karşı karşıya kalmış bir toplumdur. Çünkü orada yuvanın güvenliği, ailenim dokunulmazlığı yok demektir. Aile, toplum binasını oluşturan ilk ve temel birimdir. Çocuğun doğup geliştiği yuvadır. Yuvanın ve gelişme ortamının sağlıklı olması, anne-babanın birbirlerine güven duyup bu yuvayı ve içindeki yavruları gözetmesi için bu ortamın güvenli, sağlam ve temiz olması kaçınılmazdır.
İçinde şehvetin hiçbir sınır tanımadan kol gezdiği bir toplum, insanlık basamaklarından aşağıya doğru yuvarlanan pis bir toplumdur. insanlık düzeyinin yüksekliğini gösteren şaşmaz ölçü, insanın iradesine hükmedip ona üstünlük sağlamasıdır. Fıtri istekleri temiz ve verimli bir yöne kanalize edilmesidir. Artık çocuklar dünyaya geliş yollarından dolayı kınanmazlar, çünkü bu temiz ve bilinen bir yoldur. Bu yolda her çocuk babasını tanır. Döllenme dürtüsü ile dişinin önüne gelen erkekle çiftleştiği, insanlık düzeyinden çok aşağı hayvanlarınki gibi bir durum sözkonusu değil. Çünkü burada yavru nasıl türediğini, nereden geldiğini bilemez.
FİZİLALİL KUR’AN
Zemahşerî’nin bu ayetle ilgili açıklamalarının öne çıkan ana hatları şunlardır:
1. İfade Tarzının (Belâgat) İnceliği
Zemahşerî, ayetteki "l-furûcihim hâfîzûn" (ırzlarını koruyanlar) ifadesinin kuruluş biçimine dikkat çeker. Normal Arapça cümle yapısında nesne fiilden sonra gelirken (örneğin hafizû furûcehüm gibi), burada nesnenin öne alınması (li-furûcihim ifadesinin başa geçmesi) tahsîs (özgüleme/hasr) ve ihtimam anlamı taşır.
Zemahşerî’ye göre bu söz dizimi, müminlerin namuslarını koruma konusunda ne derece titiz, hassas ve kararlı olduklarını; bu konuyu hayatlarının merkezine koyduklarını vurgular. Onlar için iffet, geçiştirilecek bir detay değil, korunması gereken en mukaddes emanettir.
2- "Furuc" Kelimesinin
Kapsamı ve Geniş Anlamı
Tefsirinde "ferc" (çoğulu furûc) kelimesinin lügat anlamını ve Kur’an'daki kullanım alanlarını tahlil eden Zemahşerî, bu kavramın sadece cinsel ilişki organını değil, aynı zamanda "örtülmesi ve başkalarından gizlenmesi gereken avret mahallerini" de kapsadığını belirtir.
Buna göre müminler;
Kendilerine haram olan zinadan, fuhuştan, her türlü sapkınlıktan uzak durdukları gibi,
İlahi kanunun başkalarının yanında açılmasını yasakladığı mahrem yerlerini örterek başkalarının bakışlarından titizlikle korurlar. Yani iffet hem fiili bir ahlak hem de örtünme/edep /edep bilincidir.
Özetle Zemahşerî’ye göre Mü’minûn Suresi 5. ayet; imanın olgunluk derecesini gösteren, müminlerin nefislerine ve bedenlerine hakimiyetini tescil eden, iffeti hem ahlaki hem de pratik bir yaşam biçimi olarak kurala bağlayan sarsılmaz bir karakter inşasıdır.
EL KEŞŞAF TEFSİRİ

