اِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْاَرْضَ وَمَنْ عَلَيْهَا وَاِلَيْنَا يُرْجَعُونَ۟ ﴿٤٠﴾

40- Şüphesiz yere ve üzerindekilere biz vâris olacağız biz. Onlar mut­laka bize döndürüleceklerdir.

Allah Teala bu âyet-i Kerimede, kendisini yalanlayan müşriklere karşı Resulullahı teselli etmekte, onlann davranışlarına üzühnemesini beyan etmekte­dir. Zira onlann hepsi bir gün gelecek yok olacaklardır. Bütün yeryüzü ve orada bulunanlara tek vâris olarak Allah kalacaktır. Herkes Allah´ın huzuruna döndü­rülecek ve yaptıklarından hesap verecektir.

Evet bir gün gelecek yeryüzünde hayat bitecek, herkes ve her şey ölecek ve yeryüzüne Allah vâris olacak. Her şey yok olacak ve sadece Allah bâkî kalacak. Konumuyla sanki yok olmayacakmış gibi, yıkılmayacakmış gibi görünen şu süslü, şu aldatıcı, şu güzelim dünya, şu hayat bir gün bitecek. Gençlik, güzellik, canlılık her şey bitecek. Devletiniz saltanatınız bitecek. Gökler bitecek, yıldızlar bitecek, güneşiniz bitecek ve tüm kâinâtta hayat bitecek... Zaten sizin imtihanınız için kurulmuştu bu dünya. Hanginiz ne ameller işleyecek? İşte bunun için kurulmuştu bu dünya ve imtihan sonrası bir komutla hesap konumuna geçilecek. İnsanlar Rablerine dönecekler. Herkes imtihan mAksâdıyla getirildiği bu dünyada yaşadığı hayatın hesabını Allah’a ödeyecek.

BASAİRUL KUR’AN

Fahreddin Râzî, Allah Teâlâ'nın yeryüzüne vâris olmasını, mülkün gerçek sahibinin O olmasıyla açıklar. İnsanlar dünyada geçici bir süre mülkiyet sahibi gibi görünseler de, kıyamet koptuğunda tüm sahiplik iddiaları sona erecektir. Râzî'ye göre bu ayet, mülkiyetin mecazdan hakikate dönüşünü simgeler. Dünyadaki malikler ölür, mülkleri kalır; en sonunda ise her şey "Vâris" olan Allah'a döner.

​İnsanların Acziyeti ve Allah'ın Bakiliği

​Tefsirde bu ayet, bir önceki ayette (39. ayet) geçen "pişmanlık günü" ile ilişkilendirilir. Râzî, insanların dünyada sahip oldukları şeyler yüzünden gurura kapıldıklarını ancak bu ayetin onlara bir uyarı olduğunu belirtir. Yeryüzü ve üzerindeki her şey (insanlar, hayvanlar, binalar) yok olacak, geriye sadece "Bâki" olan Allah kalacaktır.

​Ayetteki "Bize döndürülürler" kısmı, Râzî tarafından iki şekilde yorumlanır:
​Hesap İçin Dönüş: İnsanların amellerinin karşılığını almak üzere Allah'ın huzuruna çıkarılması.

​Mülkiyetin Teslimi: İnsanların dünyada kendilerine ait sandıkları can, mal ve yetkilerin hepsinin ellerinden alınarak asıl sahibine rücu etmesi.

​Fahreddin Râzî, bu ayetin Allah’ın birliğini ve her şeyin sonunun O’na vardığını (nihayet) kanıtladığını vurgular. Ayet, mülkün geçiciliğini hatırlatarak insanları dünyaya bağlanmaktan vazgeçirmeye ve ahiret hazırlığına sevk etmeyi amaçlar.

TEFSİRİ KEBİR