Ahmed Najar / Al Jazeera
On yıllardır İsrail’in Batı’daki en büyük avantajı, sadece askeri ya da siyasi destek değildi. Bu, anlatı gücüydü.
İsrail ve destekçileri, Filistin konusunda kabul edilebilir tartışmanın sınırları üzerinde muazzam bir etkiye sahipti: hangi şiddet olayı gündeme gelirdi, kimin güvenliği en önemli sayılırdı, hangi tarihsel bağlam dikkate alınırdı ve en önemlisi, kamuoyunda İsrail’e yönelik hangi eleştirilere izin verilebilirdi.
Bu güç ortadan kalkmadı. Ancak Macklemore’un Ed Sheeran’ın ABD turnesinden çıkarılmasının etrafında dönen olağanüstü tartışma, bu gücün ne kadar hızlı bir şekilde eridiğini gösteriyor.
Amerikalı rapçinin sahnede Filistin hakkında konuşmasının ardından turneden çıkarılması, eski sistemin işlediğini gösteriyordu. Güçlü bir milyarder itiraz etti. Konser mekânları baskı uyguladı. Sanatçı sahneden kayboldu.
Bu sefer farklı olan şey, ortaya çıkan tepkiydi.
Sansüre tepki olarak, Sheeran’ın turunda kalan tüm ön grup sanatçıları turdan çekildi. Finneas, Lukas Graham, Aaron Rowe ve Beoga hepsi turdan çekildi. Bu arada, birçok hayran öfkeye kapıldığından, Sheeran’ın kalan konserlerinin bilet fiyatları düştü; bazı durumlarda değerlerinin yüzde 50’sini kaybetti.
Macklemore tavrından ödün vermedi ve konserlerinden kazandığı 1 milyon doları Filistinlileri destekleyen altı kuruluşa bağışlayacağını taahhüt etti. Ardından medya, Sheeran’ın bölgedeki insani yardım çalışmalarına 2 milyon dolar bağışlayacağını bildirdi.
Tüm bunlar, çocuk eğitimcisi Bayan Rachel’ın 1 milyon dolarlık bağış taahhüdü de dâhil olmak üzere, Filistinli yardım kuruluşları için daha fazla bağış ve ilgi toplanmasına katkıda bulundu.
Olanları bir düşünün.
“Özgür Filistin” sloganını sahneden uzaklaştırma girişimi, Filistin’in çok daha fazla ilgi görmesine, sanatçıların dünyanın en büyük turlarından birini terk etmesine ve Filistinli kuruluşlara daha fazla bağış yapılmasına yol açtı.
Mesajı kontrol altına alma girişimi, mesajın kendisini daha da güçlendirdi. Ve bu durum, müzik endüstrisinde tartışmaların nasıl ele alındığından çok daha büyük bir gerçeği ortaya koyuyor.
Gazze’de işlediği soykırımın ortasında İsrail, sadece kamuoyu açısından değil, aynı zamanda anlatı kontrolü açısından da bir krizle karşı karşıya.
Neredeyse üç yıldır dünya, Filistinlilerin öldürülmesini, yerinden edilmesini ve aç bırakılmasını izliyor. Mahallelerin yerle bir edildiğini, hastanelerin aşırı yük altında kaldığını ve ailelerin defalarca bir yerden başka bir yere sürüklendiğini görüyor. Bir Birleşmiş Milletler Soruşturma Komisyonu, İsrail’in Gazze’de soykırım gerçekleştirdiği sonucuna vardı. Uluslararası Ceza Mahkemesi, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar iddiaları nedeniyle İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkardı.
Eski anlatı, İsrail’in kolayca kontrol edemediği bir güç karşısında giderek daha fazla zorlanıyor: İnsanlar olan biteni kendi gözleriyle görebiliyor.
Filistinli gazeteciler, doktorlar, ebeveynler ve sıradan vatandaşlar, hayatlarını anlatmak için artık tamamen Batılı hükümetlere veya yerleşik medya kuruluşlarına bağımlı değiller. Görüntüler, tanıklıklar ve belgeler Gazze’den dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca cep telefonuna doğrudan ulaşıyor.
İnsanlar iktidarın sonuçlarını kendi gözleriyle görebildiklerinde propagandanın da sınırları ortaya çıkıyor. Kamuoyu, bu kopuşu giderek daha fazla yansıtıyor.
Pew Araştırma Merkezi’nin bu yıl 36 ülkede yaptığı bir ankette, katılımcıların yüzde 67’sinin İsrail’e olumsuz baktığı ortaya çıktı. Birleşik Krallık’ta bu oran yüzde 69, Almanya’da yüzde 73, İtalya’da yüzde 75 ve Avustralya’da yüzde 79 idi. İsrail’in en önemli müttefiki olan Amerika Birleşik Devletleri’nde bile katılımcıların yüzde 60’ı İsrail’e olumsuz bakıyordu.
Gençler arasında bu değişim daha da çarpıcıdır. Pew tarafından ankete katılan 18 ila 34 yaş arası Amerikalıların yüzde 74’ü, genç İngilizlerin yüzde 78’i ve genç Avustralyalıların yüzde 87’si İsrail’e olumsuz bakıyordu.
Bu, herkesin Filistin’i desteklediği veya siyasi bir çözümün nasıl olması gerektiği konusunda hemfikir olduğu anlamına gelmez. Bu, Filistin’i savunmanın bedelinin azaldığı anlamına gelir.
Yıllardır, Filistin’i açıkça destekleyen sanatçılar, akademisyenler ve diğer kamuoyunda tanınan kişilerin karşı karşıya kaldığı örtülü soru şuydu: Neyi kaybetmeye hazırsınız? Konser anlaşmalarınızı mı? Sponsorluklarınızı mı? İtibarınızı mı? Kariyerinizi mi?
Bu tür sonuçların amacı, bireyden daha geniş bir kapsamdaydı. Bir kişiyi alenen cezalandırmak, yüzlerce kişinin bu uyarıyı anlamasını ve sessiz kalmasını sağlayacaktı.
Ancak caydırıcılık, ancak insanlar caydırıldığında işe yarar.
Bu sefer caymadılar. Bu da sansür uygulayanlar ve buna uyanlar üzerinde baskı yarattı.
Bu tepki, Sheeran’ı Filistin konusunda kamuoyuna sesini yükseltmeye zorladı. Cumartesi günü, tek başına sahne almak zorunda kaldığı Philadelphia’daki konserinde, Gazze’de yaşananları “haklı gösterilemez” olarak nitelendirdi.
Durum açıkça değişti.
Filistin adına konuşmak hâlâ mesleki bir bedel gerektirebilir. Macklemore bunu kanıtladı. Ancak sansür uygulayanlar, Filistin yanlısı sesleri susturmanın da bir bedeli olduğunu giderek daha fazla fark etmeye başlayabilir.
İşte bu yüzden İsrail’in anlatı krizi, düşen destek oranlarından çok daha derinlere uzanıyor.
Eski güç, sadece Filistinlileri ve onlara destek verenleri susturma yeteneği değildi. Dünyanın Filistin hakkında hangi anlatıyı duyacağını belirleme yeteneğiydi. Bu tekel kırılmak üzere.
“Özgür Filistin” diyen adamı sahneden uzaklaştırmayı başardılar. Ancak “Özgür Filistin” sloganı daha da yüksek sesle yankılanmaya başladı.
Ve bu, İsrail’in sadece bir tartışmayı kaybetmediğinin, hikâye üzerindeki kontrolünü de kaybettiğinin şimdiye kadarki en net göstergesi olabilir.
* Ahmed Najar, Filistinli bir siyaset analisti ve oyun yazarıdır.
