Farah Samer Zaina'nın Electronic Intifada yayınlanan köşe yazısı Haksöz Haber tarafından tercüme edilmiştir.
5 Mart 2026 tarihinde, saat 20.00 civarında, yaralı sekiz yaşındaki bir kız çocuğu, acil bir BT (bilgisayarlı tomografi) taraması için ambulansla Gazze Şehri’ndeki Al Ahli Arab Hastanesi’ne getirildi.
Kız çocuğu, annesiyle birlikte Gazze’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da İsrail ordusu tarafından dayatılan sözde “sarı hat”ın yakınındaki dedesi ve ninesinin evini ziyaret ederken göğsüne bir İsrail mermisi isabet etmişti.
Kızın göğsü kanla ıslanmış bandajlarla kaplıydı; yüzünde dehşet ve gözyaşı dökmeyen bir sessizlik vardı.
CT tarayıcısının masasına yatırıldığında hâlâ bilinci açıktı; tarama sonucunda merminin kalbine yakın bir noktaya isabet ettiği ortaya çıktı.
Al Ahli Hastanesi’nde CT radyografi uzmanı olan Dr. Alaa Alshorpaje, 15 Mart’ta The Electronic Intifada’ya “Kız ölmek üzereydi; onu zar zor kurtardık” dedi.
Alshorpaje, vurulduktan sonra kızın ilk olarak El-Şifa Hastanesi’nin acil servisine götürüldüğünü ve orada doktorların durumunu stabilize ettiğini açıkladı.
Ancak Alshorpaje’ye göre, El-Şifa’daki doktorlar merminin yerini tespit etmek için CT taraması talep ettikleri için kız, Al Ahli Hastanesi’ne sevk edildi.
“El-Şifa Hastanesi’nde artık CT tarayıcısı yok, ancak acil servisi olan tek hastane orası. Al Ahli Hastanesi’nde tek tomografi cihazı mevcut, ancak donanımlı bir acil servis birimi yok,” dedi Al Ahli Hastanesi Tıbbi Müdürü Dr. Fadel Naem.
Bu durum, hastaların yaralanma yerinden önce El-Şifa Hastanesi’nin acil servisine, ardından tomografi taraması için Al Ahli Hastanesi’ne ve bazen de tekrar El-Şifa Hastanesi’ne nakledilmesine neden oluyor; bu süreç bir saat sürebiliyor.
Sürdürülebilirlik düzenlemeleri
Mart 2024’te İsrail ordusu, El-Şifa Hastanesi’ne ikinci kez baskın düzenlediğinde hastanenin CT tarayıcısını imha etti.
Gazze Sağlık Bakanlığı’nın 20 Mayıs 2026 tarihli bir belgesine göre, El-Şifa Hastanesi’ndeki CT tarayıcısı, İsrail’in devam eden soykırım süreci boyunca “imha ettiği” 16 CT tarayıcısından biriydi.
Rapora göre İsrail, Gazze Şeridi’ndeki tıbbi ekipmanların yüzde 76’sını da kullanılamaz hale getirmiş ve zaten ağır hasar görmüş Şerid’de ekipmanların yüzde 24’ü eski, yıpranmış ve arızalı durumda kalmıştır.
Gazze Şeridi’nin tamamında şu anda sadece beş adet CT tarayıcı kalmıştır ve bu cihazlar, hizmetlerine olan günlük ihtiyacın muazzam artışına kıyasla çok zorlu ve elverişsiz teknik koşullar altında çalışmaktadır.
Al Ahli Arap Hastanesi idari müdürü Mousa Ayyad, The Electronic Intifada’ya verdiği demeçte, “Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki yaklaşık bir milyon kişi, tüm vakalar için Al Ahli’de bulunan, 24 saat boyunca tam kapasiteyle çalışan tek bir CT tarayıcısına güvenmek zorunda” dedi.
Ancak tek bir CT tarayıcısı, her gün bu kadar büyük bir vaka yükünü kaldıramaz. Aksi takdirde cihaz arızalanabilir.
Al Ahli Hastanesi’nin CT bölüm başkanı Dr. Kamal Jabr, “hastanenin günde ortalama 150 ila 160 tarama yaptığı” soykırım sırasında CT tarayıcısının birkaç kez arızalandığını söyledi.
Jabr, cihazı onarmak için El-Şifa Hastanesi’ndeki arızalı CT tarayıcısından yedek parça alınması gerektiğini söyledi. Bununla birlikte, “cihaz her an durma ihtimali var.”
“Şu anda Al Ahli Hastanesi günde yaklaşık 40 ila 50 tarama gerçekleştiriyor,” diyen Jabr, tarayıcıya aşırı yük binmemesi için CT taramalarının nasıl düzenlenmesi gerektiğine değindi.
Öncelik sıralaması
Acil yaralanma vakalarına 10 ila 20 tarama ayrılıyor. Bunlar, acil bir CT taraması gerektiren, hayat kurtarabilecek taramalardır; bu vakalar arasında – bunlarla sınırlı olmamak üzere – felçler, kalp krizi ve pıhtı ile ilgili durumların yanı sıra omurga, boyun ve göğüste meydana gelen travmatik yaralanmalar veya iç kanama ya da organ hasarı olan karın ve pelvis yaralanmaları yer alıyor.
Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre, İsrail’in – Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkese rağmen – suç işlemeye devam etmesi nedeniyle Gazze hâlâ travmatik yaralanmalarla doludur; 18 Haziran 2026 itibarıyla 3.165 kişi yaralanmış ve 1.007 kişi hayatını kaybetmiştir.
Jabr, bu nedenle toplu yaralanma durumlarında hastanenin sınırını 50'den sadece 100 civarına çıkarabileceğini söyledi.
BT taramalarındaki sınırlamalar sonucunda, bazı vakalar BT öncelik sıralamasında en alta itiliyor ve tek bir BT taraması için randevu almak iki aya kadar sürebiliyor.
54 yaşındaki kanser hastası Alaa Jarada, 15 Mart’ta “Ocak 2026’dan bu yana bir aydan fazla süredir tomografi randevumu bekliyorum” dedi.
Jarada, mesane ve prostat kanseri hastası ve henüz herhangi bir kemoterapi tedavisi görmedi.
Son zamanlarda sağlık durumu kötüleştiğinde kendisine sadece damardan sıvı verilmişti. O sırada Gazze Şehri’ndeki Kızılay Hastanesi’ne yatırıldı ve orada üç gün kaldı.
“Ne özel ilaçlar ne de temel ağrı kesiciler var,” diyen Jarada, sadece kendi ailesinin değil, babası 17 Ekim 2023’te öldürülen kardeşinin üç çocuğunun da geçimini sağladığını ekledi.
Son zamanlarda Jarada, kanlı balgam öksürüyor. Doktorların kanserin evresini ve vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını belirleyebilmesi için bir tomografi randevusu aldı, ancak bir aydan fazla süredir bekliyor.
“Başka ne yapabiliriz ki? Allah’ın merhametini bekliyoruz,” dedi.
Jarada gibi, üç çocuğu olan boşanmış bir kadın olan Samah Elean da neredeyse bir aydır tomografi randevusunu bekliyor.
Eylül 2025’te, 45 yaşındaki Elean göğsünde yumrular hissetti ve bunun kanser olabileceğinden şüphelendi; bu nedenle Ekim ayında ultrason muayenesi yaptırdı ve sonuçlar gerçekten de yumruların varlığını gösterdi.
Ardından göğüs biyopsisi ve biyopsi dokularının tanısal incelenmesi olan histopatoloji testlerine tabi tutuldu; her ikisi de iki ay daha sürdü. Bu süreçten sonra, hem göğsünde hem de lenf düğümlerinde kötü huylu kanser teşhisi kondu.
Tanı koyulmasının bu kadar gecikmesi, doktorun kanserin Elean’ın akciğerlerine ve kemiklerine yayılmış olabileceği yönündeki şüphelerini artırdı; bu nedenle doktor, Şubat 2026’da bir BT taraması talep etti.
“Bu BT taraması için neredeyse bir aydır bekliyorum,” dedi bitkin düşmüş Elean, 15 Mart’ta zar zor duyulur bir sesle.
“Umarım kanser sadece göğsümde ve lenf bezlerimde kalmıştır.”
CT bölüm başkanı Jabr, Ekim 2023’te başlayan İsrail soykırımı nedeniyle önceliğin acil yaralanmalara kayması sonucu onkoloji hastaları için CT taraması imkânının neredeyse hiç kalmadığını söyledi.
Jabr, Al Ahli Hastanesi’nin günde yalnızca 10 onkoloji vakası kabul edebildiğinden, onkoloji hastalarının şu anda ciddi bir ilaç ve görüntüleme eksikliğiyle karşı karşıya olduğunu da sözlerine ekledi.
Birleşmiş Milletler’e göre, 5 Şubat 2026 itibarıyla Gazze’de yaklaşık 11.000 kanser hastası, uzmanlık gerektiren veya tanıya yönelik kanser tedavi hizmetlerinden mahrum kalmaktadır.
Kara kutu
Sadece onkoloji hastaları değil, cerrahi takip vakaları da CT randevu almakta zorluk çekmektedir.
24 Kasım 2025’te, 28 yaşındaki Adham al-Firi, Gazze’nin al-Nasr mahallesindeki işinden dönerken bir kara kutu buldu.
Bunu “bir scooter aküsü” sanarak aynı mahalledeki evine götürdü.
Eve vardığında, bir buçuk yaşındaki oğlu kutuyu taşırken kara kutu patladı.
“Oğlum şehit oldu, sağ bacağım kesildi ve o günden beri görme sorunlarım var,” diyen al-Firi, sağ gözünün zayıf ışığı görebildiğini, sol gözünün ise ışığın yaklaşık yüzde 50’sini algıladığını açıkladı.
Al-Firi’nin gözlerindeki şarapnel parçalarını çıkarmak için hâlâ ameliyat planlaması gerekiyor. Kendisine, Birleşik Krallık’tan bir tıbbi heyetin Gazze’ye geleceği ve umarız onu tedavi edebileceği bildirildi, ancak heyetin katılımcı doktorlarının gözleri için bir tomografi taramasına ihtiyacı olacaktı.
Tomografi randevusu aldı ve sırası gelene kadar iki hafta bekledi.
Ancak el-Firi, Al Ahli Hastanesine vardığında bir doktor, Al Ahli Hastanesinin günde 10 adet cerrahi takip taraması gerçekleştirdiği için kapasite yetersizliği nedeniyle randevusunun bir ay daha ertelendiğini söyledi.
El-Firi’ye eşlik eden kardeşi, herhangi bir gecikmenin el-Firi’nin kalıcı körlüğüne yol açacağını belirterek doktora sert çıktı.
Doktor, al-Firi’nin durumunu anladı ve tomografi taramasını gerçekleştirdi.
“Bugün taramaya girmesi gerekiyor – yarın heyet gözlerini muayene etmek için gelecek,” dedi 26 yaşındaki kardeşi, 15 Mart 2026 tarihinde al-Firi’nin yanında otururken, onun tomografi taraması için hastaneye kabul edilmesini beklerken.
Elektif vakalar
Neyse ki al-Firi, Farah al-Shawa’dan daha şanslıydı.
18 yaşındaki Farah, bir tomografi taraması yüzünden yurtdışına ameliyat için gitme fırsatını kaçırdı.
Farah, çocukluğundan beri kafa içi basınç artışı sorunu yaşıyordu – bu durum, kafatasının içindeki basıncın yükselmesine neden oluyor ve aynı zamanda kafanın büyümesine ve alnın çıkıntılı olmasına yol açıyordu.
2025 yılının Aralık ayı sonlarında, yurtdışındaki bir kuruluş, Farah’ı kafa içi basıncını azaltacak bir ameliyat için tahliye etmek istedi.
Ancak durumunu değerlendirmek için iki hafta içinde yeni bir tomografi çekilmesini talep ettiler.
45 yaşındaki anne Enam al-Shawa, 15 Mart’ta Şubat 2026’ya planlanan tomografi hakkında, “Farah’ın randevusu iki ay sonraydı,” dedi.
Aile, tomografi taramasının hızlandırılması için başvuruda bulundu, ancak Al Ahli Hastanesi bu konuda işbirliği yapamadı; bu durum, ailenin gerekli işlemleri tamamlayamaması nedeniyle kuruluşun desteğini geri çekmesine yol açtı.
Enam, “Bu ikimiz için de büyük bir şok oldu,” dedi.
Farah, elektif bir vaka olarak değerlendiriliyor, ancak tomografi bölüm başkanı Jabr, “Al Ahli Hastanesi günde sadece 10 elektif vaka kabul ediyor,” dedi.
Elektif vakalar arasında – bunlarla sınırlı olmamak üzere – beyni, sinir sistemini ve kulakları etkileyen rahatsızlıkların yanı sıra omurga, karın, pelvis ve göğüs ile ilgili bazı acil olmayan vakalar da yer alıyor.
Jabr, “Elektif vakalara olan talep bu kapasiteyi çok aşıyor” diye ekledi; zira bu tür vakaların sayısı binleri buluyor.
Jabr’ın belirttiğine göre, Şubat 2026’dan bu yana Gazze’nin kuzeyindeki Hamad Rehabilitasyon ve Protez Hastanesi yalnızca elektif vakaları kabul ediyor; her gün sabah 08.00 ile 14.00 saatleri arasında yaklaşık 25 vaka.
Sağlık Bakanlığı 20 vakayı planlarken, hastane kalan beş vakayı CT taraması için randevu almaya gelen hastalar için ayırıyor; tüm bu randevular için bekleme süresi iki aya kadar uzayabiliyor.
Ancak Jabr, bu işbirliğine rağmen, planlı vakalara olan ihtiyacın Al Ahli Hastanesi ile Hamad Hastanesi’nin birlikte sağladığı günlük 35 tarama sayısını çok aştığını belirtti.
*Farah Samer Zaina, Gazze’nin kuzeyinden bir yazar, çevirmen ve İngilizce öğretim görevlisidir.
