İslam Düşünce Enstitüsü yayınlarında çıkan eser görece dar hacmine rağmen titiz özverili, özgün bir çalışmanın ürünü olarak okurlarıyla buluştu. “Nehri yeniden akıtmak” mottosu ile yayınlanan eserler serisinde bu çalışma ile Sn. Mehmet Görmez, Fas’lı akademisyen, filozof ve mütefekkir Taha Abdurrahman’ın eserlerinden okumalar üzerine verdiği seminerler, konferanslar dizisinde vurguladığı fikirlerden hareketle özgün muhtasar bir çalışmaya imza atmış. Dijital çağ olarak da kabul gören son çeyrek asır, insan mahremiyetinin, tarihin hiç bir döneminde olmadığı kadar hırpalanmasına ve beraberinde aile kurumunun zayıflamanın neden oldu. Son iki asırda batıda icra edilen salt bilim ve akıl merkezli felsefi faaliyetlerin beraberinde haya ahlakını yok sayan ve insanı IQ sahibi bir canlıya indirgeyen yaklaşımı beraberinde bir çok sorunu getirdi. Sanıldığının aksine yeryüzü bu süreçte daha güvenli, huzurla yaşanabilecek bir gezegen olmaktan gittikçe uzaklaşmaktadır. Bilgi beklentilerin aksine hayatı güllük gülistanlık hale getirmedi. Uyuşturucu kullanımı, cinsel sapkınlıklar, aile kurumunun parçalanması alkolizm, fuhuş ve kitlesel yıkımlara neden olan savaşlar insan neslini ve medeniyetleri felaketin eşiğine getirdi. Bu gün Avrupa’da doğan her iki çocuktan biri evlilik dışı birlikteliklerden doğuyor. Bu fecaat zamanında İslam’ın sözünün haya ve ahlak üzerinden yani haya ahlakı üzerinden şekillenen mesajının insanlık için tek kurtuluş yolu olduğu daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Batı medeniyetinin çıkmazlarını yerinde tetkik eden Taha Abdurrahman, haya ahlakının kadim nübüvvet ahlakı olduğunu, tüm Peygamberlerin haya ahlakının tekmili için çabaladığını, hayatın gerçek anlamıyla haya ve imanla ihya ve inşa edebileceği gerçeğini savunuyor. Türkçeye, "Modernlik Ruhu", "Dinin Ruhu", "Dinî Amel ve Aklın Yenilenmesi", "Seküler Ahlakın Sefalet", "Hakikat Arayışı", "Ebter İnsandan Kevser İnsana", "Said Nursi", "Felsefe ve Hikmet" gibi eserleri tercüme edilen mütefekkir, Batı aklı ve idrakine karşı esaslı ve de özgüveni oldukça yüksek vakarlı bir ilmi-entelektüel duruş sergiliyor. Dünya Müslüman Alimler Birliği üyesi olan ve Birliğin yayın organı, El ümmetun Vasat dergisinin müdürlüğünü icra eden mütefekkirin eserlerini özgün kılan en önemli unsurludan biri de, bir paradigma inşa etmesi ve bu çabasında Seküler akla, bu aklın kabullerine ve de özelde batı zihnine bir anlamda meydan okuması.
İsmi yukarıda zikredilen eserde dijital çağda yaşananlar, beden ülkesinde yaşanılan bir darbeye benzetilmektedir. Eskiden “bakma” ve “görme” akıl ve kalbe tabi iken yaşanılan darbeden sonra akil ve kalp göze tabi oldu diyor mütefekkir. Sn.Görmez, mütefekkirin düşüncelerini tetkik ve mütaalasında, yaşanan bu darbenin neticesinde “nazar” ve “basar”ın da yok edildiğini adeta herşeyin basit bir bakma ve görme duyusu emrinde hizalandığını, yaşanan bu iğva neticesinde insanın yıkıcı bir teşhirciliğe ve beraberinde cinselliğin geniş yer kapladığı bir yıkıma maruz kaldığını belirtiyor. Bu yıkım neticesinde beden ülkesi tamamen gözün tahakkümünde ve haya ahlakını yitirmiştir. Araf suresi 72. Ayette yer alan Elest Bezmi'nden geri duran ve misakı çiğneyip haya ahlakını kaybeden insan, tüm ulvi ve müteal vasıflarından tecrid edilmiştir. Süreç neticelenmiş, basit bir görme ve izleme faaliyetine kapılan insan, hevasının esiri olmuştur.
Kitabın ikinci bölümünde Sn. Görmez haya ahlakını ayrıntılı tetkik eder. Bu bölümde bahse konu mütefekkirin görüşleri ile Sn.Görmezin düşünceleri doğrultusunda haya ahlakının Nebevi özelliğine meşhur hadisler üzerinden vurgu yapılır. ”Ben ahlakı tamamlamak üzere gönderildim” meşhur hadisinden hareketle İslam’ın temel gayesinin ahlak, ahlakın da en temel değerinin “haya” olduğuna vurgu yapılır. Burada bahsedilen haya duygusunun Arapçadaki geçen “acel” kelimesi ile ifade edilen basit ar ve utanma duygusuna indirgenmesi beklenmemelidir. Haya kelimesinin kökeninin hayat olduğundan hareketle hayatın kurucu unsuru İslam inancı, tevhid anlayışı, kelime-i şehadet, Allah tasavvuru, esma-ül hüsna, insan fıtratı ve insana özgü varoluş boyutu ele alınmıştır. Bu bölümde batı Seküler düşüncesinde insanın ölümlü olduğu, ölümün mutlak son olduğu düşüncesinden hareketle, tanrı da öldüğüne göre artık her şey mubahtır anlayışının hakim olduğu belirtiliyor. İslam’daki şehadet ve emanet misakı ile ahirete iman amentüsüne taban tabana zıt olan bu anlayışın haya duygusunu ve beraberinde iman düşüncesini yok ettiği tespiti ortaklaşa dillendirilmektedir.
Örtünmenin felsefi, fıtri ve takva boyutu
Örtünme, İbrahim’i geleneğe mensup kadim kültürlerde asli giyinme tarzıdır. Tesettürsüzlük, bedenin görünebilecek uzuvları dışındaki bölgelerinin teşhir edilmesi arızı bir durumdur. Yaklaşık bir-bir buçuk asır öncesine kadar Avrupa’da da durum genel olarak böyledir. Bedenin teşhir edilmesi modern zamanların uygulamasıdır. Tesettür, hicap olgusu özgürlük insan hak ve hukuku bağlamında ele alınırken yapılan hatalardan biri de çıplaklık ile aynı kategoride, bir özgürlük talebi olarak kitlelerin ve otoritenin onayına sunulmasıdır. Tesettürün ve örtünmenin meşruiyetini bu zemin üzerinde patolojik bir eşitlemeye tabi tutularak aramanın yanlışlığı ortadadır. Kadim zamanların ve hakim İbrahim’i din ile kültürlerin kabul ettiği fıtri bir pratik ve uygulama son bir asrın arıziuygulamaları nedeniyle yok sayılamaz. Yani çıplaklık ve giyinmeme özgürlüğü emsal gösterilerek örtünmeye, tesettüre alan açmaya çalışmak, kabul görme isteği özgüven yoksunluğu ve ezikliktir.
Türkiye’de yaşanan bir çok çalkantılı süreçten sonra başörtüsü yasakları kamusal hayattan ıskat edilmiştir. Süreç içerisinde hicab ve tesettürün mahiyeti meselenin ifade ettiği anlam ve tesettür bilinci ile ilgili yeni tartışmalar ortaya çıkmıştır. Tesettürün yeniden felsefi ve inanç ögeleriyle ele alınması ve de takva bilinciyle temellendirilmesi ihtiyacı hasıl olmuştur. Tesettürün salt başörtüsüne indirgendiği teo-patolojik bir vasat da haya ve takva duygusunun eşlik etmediği bir örtünme şeklinin de yeni bir sorun ve sapma olduğu aşikârdır. Örtünmenin sadece kadına hasredildiği bir anlayış İslami olamaz. Örtünme her iki cins için fıtri bir olgudur. Kelami, fıkhi, ahlaki ve estetik temellendirmeden yoksun bir tesettür anlayışı nakıs ve sorunlu bir pratiktir. Örtünmenin mütemmim unsuru takva ve hayadır. Takva ve hayadan beri bir örtünme düşünülemez. Başörtüsü ve hicab tartışmaları içerisinde meselenin ihmal edilen ve gözden kaçan belki de en önemli unsuru Araf süresi 26. Ayet de de belirtildiği üzere takva elbisesinin ihmalidir. Hayâ ve takva ihmal edildiğinde yada merkeze alınmadığında ihlas ve samimiyet yok olmakta mesele sadece basit bir palyatif tercih haline gelmektedir. Bedensel örtünmeyi anlamlı kılan takva elbisesini kuşanmaktır. Kitapta bu minvalde önemli hatırlatmalar yapılmaktadır.
Fikir nöbetindeyiz
Eserin son bölümünde ele alındığı gibi aile olmak ilahi bir yasadır. Furkan süresinin 74. Ayeti aile bireyleri gözün nuru (kurrateayn) olarak ifade edilmektedir. Aile neslin devamının meşru zeminidir. Haya ve takva duygusunun imar edildiği, koruduğu kaledir. Batı bireyselliği ön plana çıkararak aile kurumunu zayıflattı. İnsan eksenli hayatın yerini makine ve hayvan ile ortaklaştırdığı bir hayat dayatıldı. Sapık cinsi birliktelikler ile aile hedef alındı. Fıtrata ve İslami değerlere yönelik bir saldırı ve kuşatma ile karşı karşıyayız. Bu tahribata karşı tek duruş İslam ve Müslümanlardır. Küresel ifsat düzeni önündeki tek engel ilahi ve müteal pratiği ile İslam’dır. Bir fıtrat ve fikir nöbetinde olduğumuz ve mücadelenin tüm alanlarda devam ettiği açıktır. Bu bilinç korunmalıdır. Sn. Görmez’in de Mezkur filozoftan derc ettiği fikirler İslami düşüncenin insanlığın tek kurtuluş reçetesi olduğu gerçeğine yönelik samimi, özgün ilmi bir çaba ve katkı olarak okunmalı, tetkik edilmelidir. Kitap ders halkalarında okuma gruplarında, derdi tasası olan gençlerin, münevverlerin istifadesini bekliyor.
