Allah Teala bundan önceki âyetlerde, kâfirlerin cehennemde nasıl azap göreceklerini beyan ettikten sonra bu âyet-i kerimede de iman edip salih amel işleyen kullarını cennette nasıl mükâfatlandıracağını beyan etmiştir.
Kur´an-ı Kerim´in birçok yerinde iman edenlerle inkarcılar peşpeşe zikredilmekte ve okuyucunun her iki sahneyi birden görmesi temin edilmektedir. Böylece insanların ibret alıp doğru yola gelmeleri temin edilmektedir.
Burada, onların Kur'an'ın indirildiği dönemde altın ve kıymetli taşlardan yapılan takılar kullanan krallar ve zenginler gibi ağırlanacakları gösterilmek istenmektedir.
Allah’ın istediği gibi iman edip sâlih ameller işleyenler için zeminlerinden ırmaklarının akıp gittiği cennetler vardır. Cehennemliklerin ateşten elbiselerine karşılık onların elbiseleri ipektendir. Altından takılar, bilezikler ve inciler vardır onlar için.
Bakın işte yine bir durum değerlendirmesi. Bir tarafta Allah’a düşman olanlar, Allah’la savaşa tutuşanlar, diğer tarafta Allah’a Allah’ın istediği gibi iman edip hayatlarını bu imanlarıyla düzenleyenler. İman kaynaklı, sâlih ameller peşinde bir dünya yaşayanlar. Şimdi bir onların hayatına bakın, bir de bunların. Bir onların cehennemini görün, bir de bunların cennetini ve tercihinizi güzel yapın. Şu anda hayattayız ve her iki taraftan birini tercih hakkı elimizdedir. Şu anda iki yere de gitme imkânına sahibiz. Ve işte bizim için cennetten razı olan Rabbimiz rahmeti gereği bizi bu âyetleriyle uyarıyor.
Bakın işte görüyoruz buraya kadar bazen bizi cehennemle korkutuyor, bazen de cennetle sevindiriyor. Hem korkutarak, hem müjdeleyerek bizi dengede tutuyor Rabbimiz. İşte böyle bir durumda ya sadece Allah’a kul köle oluruz, sadece O’nu dinleriz, sadece O’nu hesaba katarız, sadece O’nun istediği gibi yaşarız, kendimizi sadece O’na beğendirmenin, O’nu memnun etmenin kavgasını veririz, sadece O’na secde ederiz, sadece O’nun önünde boyun bükeriz ve sonunda cennete gideriz. Ya da ötekiler gibi bir hayat yaşar cehenneme gideriz. Bu şu anda bizim elimizdedir.
BASAİRUL KUR’AN
Fahruddin er-Râzî, bu ayet-i kerimenin tefsirini şu temel başlıklar altında inceler:
1. Önceki Ayetlerle İrtibatı (Münasebet)
Râzî, Kur'an'ın üslubundaki "Va'd ve Va'îd" (Müjde ve Tehdit) dengesine dikkat çeker. Önceki ayetlerde kâfirlerin göreceği çetin azap (demir topuzlar, elbiselerin ateşten biçilmesi, başlarından aşağı kaynar su dökülmesi) anlatıldıktan hemen sonra, müminlerin kavuşacağı nimetler zikredilerek mukayese imkânı sunulmuştur. Bu durum, ilahi adaletin ve merhametin bir tecellisidir.
2. "İman ve Salih Amel" Şartı
Âyette cennete girişin ve nimetlere kavuşmanın temel şartı olarak iman ve salih amel birlikte zikredilmiştir. Râzî, bu ifadeden hareketle amelin imandan bir cüz olmadığını ancak imanın kemale ermesi ve meyve vermesi için salih amelin şart olduğunu vurgular.
3- "Altın Bilezik, İnci ve İpek"
Râzî, cennet ehlinin süslenmesini ve kıyafetlerini birkaç açıdan tahlil eder:
Erkeklerin Ziynet Takması: Dünyada erkeklere altın ve ipek kullanımı haram kılınmışken cennette bunlarla süslenecek olmalarının hikmeti şudur: Dünyadaki yasak, nefsi terbiye etmek ve imtihan içindir. Ahirette ise bu kısıtlama kalkar ve bu ziynetler ikram, şeref ve rütbe (makam) göstergesi olarak taktırılır.
Dünya ve Ahiret Nimetlerinin Farkı: Âyette geçen "altın", "inci" ve "ipek" gibi kavramlar, insanların dünyada bildiği en kıymetli unsurlar olduğu için benzetme yoluyla anlatılmıştır. Râzî, İbn Abbas'ın "Cennetteki şeylerin dünya nimetleriyle sadece isim benzerliği vardır" sözüne atıfta bulunarak ahiretteki bu nimetlerin mahiyetinin dünyadakilerden katbekat üstün olduğunu belirtir.
Bilezik ve İpek Giyme Mantığı: Cennet ehline ziynet takılması ve ipek giydirilmesi, onların Allah katındaki ikram ve tazim (saygı/değer) derecelerini diğer varlıklara göstermek içindir.
4. Nimetlerin Sıralamasındaki Hikmet
Âyette nimetler şu sırayla sunulmuştur:
Mekân (Cennetler): Altından ırmaklar akan mekanın huzuru.
Ziynet (Bilezik ve İnci): Şeref ve saygınlık nişanesi.
Kıyafet (İpek): Bedenin rahatlığı ve estetiği.
Râzî'ye göre bu sıralama, insan ruhunun ve bedeninin ihtiyaç duyduğu estetik ve konforun en mükemmel şekilde dizayn edildiğini gösterir.
TEFSİRİ KEBİR
