Ilan Pappe’nin al Jazeera’de yayınlanan yazısı, Haksöz Haber tarafından tercüme edilmiştir.
İsrail seçim sonuçlarını yorumlamanın iki yolu var. Bunlardan biri, bu sonuçları Başbakan Binyamin Netanyahu hükümeti için bir yenilgi olarak görmek olabilir. 120 üyeli Knesset’te sağlam bir çoğunluğa sahip olan Netanyahu bloğu, 53 üyeli bir azınlığa geriledi. Buna karşılık, Netanyahu karşıtı milletvekilleri 67 sandalyeye sahip.
İsrail bir demokrasi olsaydı, bu yıl Macaristan, Brezilya ve Sırbistan’da gördüğümüz gibi, demokratik olmayan eğilimlere sahip siyasi güçlerin yenilgiye uğradığı kutlama sahnelerine tanık olurduk. Ancak İsrail bir demokrasi değil ve Netanyahu mutlaka yenilgiye uğramış sayılmaz.
İsrail seçim sonuçlarını yorumlamanın ikinci ve daha anlamlı yolu, İsrail’in apartheid niteliğini kabul etmeyi ve seçim aritmetiğini bu bakış açısıyla değerlendirmeyi gerektirir. Bu durumda Netanyahu, Knesset’te 53 sandalye elde ettiği için kazandı – bu sayı, Netanyahu karşıtı Yahudi bloğun sandalye sayısından beş fazla.
Bir hükümet kurmak için bir bloğun en az 61 Knesset üyesinin desteğine sahip olması gerekir. Netanyahu’nun bunu başarabilmesinin tek yolu, geçmişte pek çok kez başardığı gibi, Netanyahu karşıtı bloktaki partileri veya milletvekillerini kendi bloğuna katılmaya ikna etmektir. 19 sandalye kazanan Filistinli partilerle işbirliği yapmak ise onun için söz konusu bile değildir.
Netanyahu karşıtı bloğun hükümet kurması için en bariz yol, iki Filistinli partiyi de içeren bir koalisyon kurmak olacaktır. Ancak bunu yapmak, İsrail’in apartheid rejimine meydan okumak anlamına gelir. Gadi Eisenkot da dâhil olmak üzere Yahudi Netanyahu karşıtı bloğun başlıca liderleri, hiçbir koşulda bunu yapmayacaklarına söz verdiler.
Başka bir seçenek daha var: Şimdiye kadar Netanyahu bloğunun bir parçası olan dindar Ortodoks partilerin desteğini aramak. Bu partilerin desteğini kazanmak için, Netanyahu karşıtı bloğun dindar Ortodoks gençleri askerlik hizmetinden muaf tutacağına dair söz vermesi ve eğitim merkezlerine finansman garantisi vermesi gerekecektir.
Ancak Eisenkot’un ana seçim vaadi, genç Haredi Yahudilerini askere zorlamaktı. Dolayısıyla bu pek olası bir senaryo değil, ama siyasette “asla” denmez.
Ayrıca, Netanyahu karşıtı bloğun önde gelen isimleri ile Netanyahu arasında bir tür dönüşüm esasına dayalı bir “koalisyon hükümeti” kurulması seçeneği de var. Buradaki sorun, birkaç yıl önce kabul edilen bir yasaya göre, Netanyahu devam eden bir davada sanık olarak yer aldığı sürece bakanlık görevini üstlenemeyecek olmasıdır; koalisyonu, bu yasanın başbakana uygulanmamasını sağlamak için saçma sapan bir düzenleme yapmıştı.
Netanyahu’nun yolsuzluk davasının çok uzun süre devam etmesi kaçınılmaz olduğu göz önüne alındığında, bu dönüşüm düzeni Netanyahu’nun Eisenkot’un başbakan olduğu bir hükümette yer almasını imkânsız hale getirecektir. Bu da, Netanyahu’nun dönüşüm düzeni kapsamında başbakanlığı ilk olarak kendisinin üstlenmesini talep edeceği ve kendi sırası bittiğinde hükümeti çökertme seçeneğini açık tutacağı anlamına gelir.
Netanyahu bunu daha önce de yapmıştı. 2020’de, iki yıl sonra başbakan olacağına safça inanan Benny Gantz ile yaptığı dönüşümlü başbakanlık anlaşmasını hiç tereddüt etmeden bozmuştu. Bu durum yeni seçimlere yol açmış ve Netanyahu bu seçimleri kazanmıştı.
Son olarak, iki bloğun da hükümet kuramaması oldukça olası bir senaryodur; bu da altı ay sonra yeni seçimler yapılacağı anlamına gelir. Netanyahu ve hükümeti, daha sınırlı bir yetkiyle de olsa, yeni seçimlere kadar görevde kalacaktır.
Bu, onlara İran ve Hizbullah ile bir savaşı yeniden alevlendirme ve Gazze Şeridi ile Batı Şeria’daki şiddet politikalarını sürdürme fırsatı verecektir; böylece daha fazla halk desteği çekmeye ve seçimleri kazanmaya çalışacaklardır.
Bu, Netanyahu için tercih edilen seçenektir; zira 27 Ekim seçimlerindeki göreceli yenilgisinin, İsrail’deki Filistinli seçmenler ile yurtdışında yaşayan ve oy vermek için büyük sayılarda ülkelerine dönen daha liberal Yahudi İsrailliler arasında görülen eşi benzeri görülmemiş bir harekete büyük ölçüde bağlıydı.
Bu olası senaryolar hikâyenin sadece bir kısmını anlatıyor ve seçim sonuçlarının İsrail, Filistinliler ve bölge için ne anlama geldiğini tam olarak anlamak için yeterli değil. İşte sonuçlardan çıkarılması gereken daha önemli sonuçlar:
İlki, İsrail’deki Filistinli vatandaşların geleceğiyle ilgilidir. Yakında yeni seçimler yapılırsa, yine büyük sayılarda sandığa gidebilirler. Ancak diğer siyasi partiler tarafından bir kez daha görmezden gelinip kenara itilirlerse, bir daha asla denemeyeceklerdir.
Bu durumda, bu topluluğun liderlerinin stratejik bir kararı daha fazla ertelemesi zor olacaktır: İsrail’deki Filistinli vatandaşların hangi siyasi alana ait olacağına karar vermek – İsrail’e mi, yoksa Filistin’e mi?
Bugüne kadar, Filistinlilere yönelik ırkçılığına, apartheid eğilimlerine ve suç niteliğindeki politikalarına rağmen İsrail siyasi sistemine bir şans verdiler. Filistinli partiler, Başbakanlık görevi için Eisenkot’u Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a önerdiler; Herzog da şimdi ona hükümet kurma görevini verdi.
Bir tahminde bulunacak olursam – ve bu sadece bir tahmin – Netanyahu karşıtı blok, Filistinli partilerle anlamlı bir işbirliği içine girmeyecektir. Dolayısıyla bu bloğun vereceği mesaj, İsrail’deki Filistinlilerin İsrail siyasi sahnesinde meşru aktörler olmadığı yönünde olacaktır.
Eğer yanılıyorsam, bu hem İsrail hem de Filistin tarihi açısından inanılmaz ve dönüştürücü bir an olacaktır; ancak böyle bir gelişme için çok az umut var gibi görünüyor.
İsrail tarihinin son derece çalkantılı bir dönemi olduğumuzun bilinciyle, içinde bulunduğumuz durumdan çıkarabileceğimiz başka dersler de var.
Bunlardan ilki ve en önemlisi, İsrail’in bir sonraki hükümetini kim kurarsa kursun, Gazze’deki kademeli soykırımı, Batı Şeria’daki yoğunlaşan etnik temizliği ve bölgeye yönelik saldırgan politikaları sürdüreceğidir. Bu politikalar, daha önce olduğu gibi, ancak bölge ve uluslararası toplumun İsrail’e bu tür politikaların bir bedeli olacağına dair net bir mesaj vermesiyle durdurulabilir veya hafifletilebilir.
İkinci ders ise, İsrail Yahudi toplumunun her zamanki gibi derin bir bölünme içinde olduğu ve bu durumun, istikrarlı bir siyasi sistemi, gelişen bir ekonomiyi ve bölgeye ve dünyaya yönelik olumlu bir stratejiyi sürdürmesini imkânsız kıldığıdır.
Üçüncü ders ise, bu gidişatın bir sonucu olarak İsrail’in uluslararası izolasyonunun artacağıdır; buna, ABD dâhil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki genç Yahudiler arasında Siyonizmden uzaklaşma eğiliminin devam etmesi de dâhildir.
Son olarak ve en önemlisi, bu durum Siyonizm hakkındaki küresel tartışmaya da etki edebilir. İngiltere’deki Yeşil Parti’nin Siyonizmi ırkçılık olarak tanımlama girişimi – şu anda bir istisna niteliğinde ve geniş çapta kınanmış olsa da – zamanla geçerlilik kazanacaktır.
Bu seçimler ve gelecekteki gelişmeler, mevcut İsrail siyasetinde Siyonizmin, İsrail’in Filistinli vatandaşlarının siyasetten dışlanması anlamına geldiğini açıkça ortaya koyuyor – önce onları görmezden gelerek, gelecekte ise büyük olasılıkla oy kullanma haklarını ellerinden alarak.
Dahası, uluslararası toplumun pek çok üyesi, Siyonizm terimini İsrail’in soykırım, etnik temizlik ve apartheid politikalarıyla ilişkilendirecektir.
Kısa vadedeki görünüm endişe vericidir. İsrail seçimlerinden çıkan genel mesaj, devletin gelecekteki politikalarının işgal altındaki topraklardaki Filistinlilerin, İsrail’in Filistinli vatandaşlarının ve Güney Lübnan ile Suriye halkının yaşamlarını tehdit etmeye devam edeceğidir. Bölgede istikrarsızlık artacaktır.
Ancak uzun vadede, ne kadar kötü olursa olsun, Siyonist projenin temel çatlakları daha da genişleyecek ve bu da projenin çöküşüne yol açabilir. Bunun, tarihi Filistin ve bölgede yaşayan herkesin yararına olacak bir siyasi gerçekliğin başlangıcı olmasına da yol açacağını ummaktan başka çare yok.
* Ilan Pappe, Exeter Üniversitesi’ndeki Avrupa Filistin Araştırmaları Merkezi’nin direktörüdür. Orta Doğu ve Filistin Sorunu üzerine 15 kitap yayımlamıştır.
