Joseph Massad / Middle East Eye
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve “muhalefet” partisi Yashar’ın lideri Gadi Eisenkot, İsrail’in Gazze’deki Filistinlilere yönelik soykırımının başlıca failleridir.
Eski ordunun başkomutanı olan ve sivilleri hedef alan kitlesel yıkım amaçlı İsrail’in soykırımcı “Dahiya Doktrini”nin yazarı Eisenkot, Ekim 2023’ten Haziran 2024’e kadar Netanyahu’nun olağanüstü “savaş kabinesinde” görev yapmıştır.
Her ikisi de İsrail’de ve 1967’de işgal edilen topraklarda Yahudi üstünlüğünü savunmakta ve sözde “Arap” partilerini herhangi bir koalisyon hükümetinden dışlamakta eşit derecede kararlıdır.
Bu nedenle, İsrail vatandaşı olanlar ve Siyonist fatihlerin elinde en uzun süre acı çekenler bir yana, Filistin halkının herhangi bir kesiminin bu soykırımcı seçeneklerden herhangi birini neden tercih edeceği belirsizdir.
Buna rağmen, İsrail’deki Filistinli vatandaşları temsil eden tüm siyasi partiler, Netanyahu’nun iktidarını sona erdirmek amacıyla Eisenkot’a destek teklifinde bulundular.
Böylece, İsrail’in varoluşsal bir krizi atlatmasına yardımcı oluyorlar; Eisenkot’un kendisinin de korktuğu üzere, bir “ulusal acil durum” hükümeti kurmadığı takdirde, “geri dönüşü olmayan bir noktanın” eşiğinde sallanan Yahudi yerleşimci kolonisinin nihai çöküşüne yol açacak bir krizden bahsediyoruz.
Siyonist hareketin başlangıcından ve daha sonra İsrail’in kurulmasından bu yana, Siyonist liderler Filistin halkını bölüp fethetmeye çalışmışlar ve böylece Avrupa Yahudilerinin yerleşimci sömürgeciliğine karşı direnişlerini zayıflatmışlardır.
Kendilerini Marksist sanan o Siyonistler (aslında onlar her zaman “üstün ırk” sosyalistlerinden öteye geçmemişlerdi), Filistinli köylüleri, kendilerini ezip sömüren toprak sahibi sınıf olan Filistinli efendilerden ayırmakta ısrar ettiler.
Bu arada, Siyonist Örgütü’nün ana kanadı, özellikle 1917’nin sonlarında başlayan İngiliz Filistin işgali sonrasında, Filistinli Hıristiyanlar ile Müslümanlar arasında bölünmeler kışkırttı. Bunu, Filistinli Sünni Müslümanlardan ayırmak amacıyla Filistinli Dürzi topluluğunun liderlerini kendi saflarına çekme çabaları izledi.
Aynı dönemde, 1920’lerde Siyonistler, Filistinli seçkinler arasındaki kıskançlıkları da istismar ederek, Kudüs’teki bazı ailelerle ittifak kurup diğer Kudüs ailelerine karşı cephe aldılar.
Onlar, İngilizler ve Filistinli seçkinlerin bir kesimiyle birlikte, 1936-39 yılları arasındaki Büyük Filistin Ayaklanması sırasında Filistinli devrimcileri öldüren ve “barış çeteleri” olarak bilinen işbirlikçi bir Filistin milis gücü kurmaya kadar gittiler.
Nekbe’den Oslo’ya
İsrail’in kurulmasından sonra, Filistinlileri daha da bölmeye yönelik Siyonist çabalar hız kazandı. 1948’de Filistinlilerin sürülmesi, bir gecede dört Filistin topluluğunun ortaya çıkmasına neden oldu.
Bunlar, İsrail’in Siyonistlerin ele geçirdiği topraklardan sürmeyi başaramadığı ve İsrail’in geçici sınırları içinde kalan Filistinliler ile Filistin’in geri kalan bölgelerinde ve Filistin dışında yaşayan mültecilerdi.
Diğer ikisi ise, daha sonra Batı Şeria ve Gazze Şeridi haline gelen bölgelerdeki Filistinlilerdi; ilki Ürdün, ikincisi ise Mısır tarafından yönetiliyordu.
İsrail içinde Filistinliler, ülkenin Yahudi üstünlükçü liderleri tarafından resmileştirilen etnik-dini kategorilere ayrıldı. Dürziler ayrı bir etnik kategori haline geldi ve Bedeviler de ayrı bir nüfus kategorisi olarak ele alınırken, Müslümanlar ve Hıristiyanlar, günümüze kadar süren ayrıştırma girişimlerine rağmen birleşik kalmayı başardılar.
1967’de İsrail’in Batı Şeria ve Gazze’yi işgal etmesiyle daha fazla alt bölünme yaşandı. Yeni işgal altındaki Filistinliler, İsrail’in yasadışı olarak ilhak ettiği ve nüfusu ayrı düzenlemelere tabi tutulan Doğu Kudüs’tekiler hariç, aynı işgal yasasına tabi tutuldu.
Bu bölünmelere rağmen, Filistin direniş hareketi 1960’larda ve 1970’lerde ortaya çıktı; Siyonist işgalcilere karşı mücadelede birleşti ve Filistin halkının tamamının ve topraklarının Avrupa kökenli yerleşimci sömürgeciliğinden kurtarılmasını hedefledi.
Ancak Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ), Filistin halkı ve topraklarının bölünmezliği konusunda tereddüt etmeye başladığından bu uzlaşma uzun sürmedi. 1970’lerin ortalarında FKÖ, tüm Filistinlilerin kurtuluşundan önce ilk aşama olarak Batı Şeria, Gazze ve Doğu Kudüs’teki Filistinlilerin kurtarılmasından söz etmeye başladı.
1967’de işgal edilen topraklar ve bu bölgelerdeki halkın, diasporadaki veya İsrail’deki Filistinlilere göre önceliklendirilmesi, 1988’de Cezayir’de Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) ilan ettiği sözde bağımsızlık bildirgesine yol açtı; bu bildirge, beraberindeki siyasi programla birlikte yalnızca Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ni kapsıyordu.
Bu durum daha sonra 1993 Oslo Anlaşmaları’nda resmileştirildi; bu anlaşmada İsrail, yalnızca 1967 topraklarının ve bu topraklardaki halkın statüsü hakkında müzakere etmeyi kabul etti.
Batı Şeria ve Gazze’deki bir dizi elit ve entelektüel, Filistin halkının çıkarlarını bölmek için aceleyle harekete geçti. Batı Şeria’nın (ve Doğu Kudüs ile Gazze’nin) bağımsızlığı karşılığında, ırkçı ve Yahudi üstünlüğünü savunan bir devlet olarak İsrail’in “var olma hakkını” kabul ettiler.
Böylece, mültecilerin geri dönüş hakkından vazgeçtiler ve İsrail’in apartheid yapısını ve İsrail’in Filistinli vatandaşlarının eziyet çektiği düzinelerce ırkçı yasayı kabul ettiler.
Bu, eşi benzeri görülmemiş bir durumdu; zira 1988-93 yıllarından önce Filistin halkının hiçbir kesimi, diğer kesimlerin haklarını feda ederek İsrail’den kendi haklarını elde etmeye çalışmamıştı.
Geri tepen bir kumar
Oslo’dan bu yana, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ve daha sonra Filistin Yönetimi (FY) içinde, Arap dünyasında ve “uluslararası” toplumda var olan genel görüş, 1967’de işgal edilen topraklarda yaşayan Filistinlilerin üçte birinin, haklarının düzeltilmesi gereken tek kesim olduğu yönündeydi.
Bu arada İsrail, Filistinlilerin ve diğer Arapların, dünyadaki hiçbir devletin sahip olmadığı sözde “var olma hakkını” tanımakla kalmayıp, “Yahudi devleti olarak var olma hakkını” da tanımaları gerektiğini ısrarla savundu; George W. Bush’tan Barack Obama’ya ve Donald Trump’a kadar ABD başkanları da bunu yapmaları konusunda ısrar ettiler.
Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile Filistin Yönetimi (FY) ve bunların Filistinli seçkinleri ile entelektüel destekçilerinin oynadığı kumar ters tepti; bu durum, Gazze’de halen devam eden Filistin soykırımına ve FY’nin –1930’lardaki “barış grupları”nın günümüzdeki versiyonu olarak– Filistinlilere yönelik baskıda resmi bir işbirliği içine girmesine yol açtı.
Ayrıca, Batı ve Arap dünyasında hakim olan sözde “iki devletli çözüm” söylemi çerçevesinde tüm Filistinlilerin haklarını yitirmesine neden oldu.
Bu arada İsrail’in kendisi de parçalanmaya başladı. Mizrahi ve Aşkenazi nüfuslar, dindar ve laik topluluklar, 1967 Filistin topraklarındaki Yahudi sömürgeci yerleşimciler ile 1948 topraklarındaki Yahudi sömürgeci yerleşimciler, sağcı soykırımcı Yahudi üstünlükçüler ile solcu soykırımcı Yahudi üstünlükçüler birbirlerinin boğazına sarılmış durumdalar.
Sol kanattaki soykırımcılar, bir seçim zaferi yoluyla ülkenin Yahudi vatandaşlarını birleştirme ihtiyacının farkındalar. İsrail tamamen çökmeden önce izledikleri strateji, eski Savunma Bakanı Yoav Gallant’ın “Yahudi, Siyonist, ulusal birlik hükümeti” olarak adlandırdığı, ülkenin Filistinli Arap vatandaşlarını dışlayan bir hükümetin kurulmasıdır.
Hatırlanacağı üzere Gallant, Filistinlileri “insan hayvanlar” olarak nitelendiren başlıca İsrailli soykırımcıdır ve Netanyahu’nun yanı sıra şu anda Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından işlediği suçlar nedeniyle aranan tek İsraillidir.
Sağcı soykırımcılar, ülkenin hukuki dönüşümü yoluyla solcu soykırımcıları ezerek Yahudi vatandaşları birleştirebileceklerine inanıyorlar.
27 Ekim’de yapılan İsrail seçimlerinde, sağcı soykırımcılar Likud Partisi adına 27 sandalye kazanırken, Yashar’ın temsil ettiği solcu soykırımcılar en fazla 21 sandalyeyle mağlup oldular.
Likud’a seçim zaferini kazandıran Yahudi vatandaşların süregelen halk desteği, ülkedeki diğer Yahudi siyasi partilerin, “Arap” partiler bir yana, zaferi karşısında Netanyahu’nun bir yenilgisi olarak sunuluyor. Bu, seçimlerin son derece yanlış bir yorumu.
Yahudi seçmenlerin çoğunluğu sağcı soykırımcı partilere oy vererek Netanyahu liderliğindeki koalisyona İsrail parlamentosunda 53 sandalye kazandırırken, Eisenkot’un solcu soykırımcılardan oluşan “muhalefet” bloğu, Yahudi seçmenlerin azınlığının desteğiyle yalnızca 48 sandalye elde edebildi. Geriye ise partileri toplam 19 sandalye kazanan İsrail’in Filistinli vatandaşları kalıyor.
Cüzi gelişmeler
Yahudi üstünlükçü İsrail’de yerli Filistinli vatandaşların yaşadıkları, 1948’den bu yana korkunç olmuştur. Neredeyse yirmi yıl boyunca sıkıyönetim ve ırkçı geçiş kanunları altında yaşamışlardır ve hâlâ, Yahudi yerleşimcilere kendilerine göre ayrıcalık tanıyan düzinelerce ırkçı yasaya boyun eğmek zorundadırlar.
Ayrıca, topraklarının hükümet tarafından çalınarak Yahudi yerleşimcilere devredilmesine, sürekli polis gözetimine, sosyal hizmetlerden mahrum bırakılmaya, yetersiz kaynaklarla idare edilen eğitim sistemlerinin kontrol edilmesine, topyekûn baskıya ve zaman zaman yaşanan katliamlara maruz kalmaktadırlar.
Bunlar arasında, 1956’daki Kafr Kasım katliamı, 1976’daki Toprak Günü katliamı ve 2000’deki İkinci İntifada katliamı yer almaktadır; bunlar, Filistinlilerin hâlâ maruz kaldıkları başlıca zulümlerden sadece birkaçıdır.
Geçtiğimiz on yıllarda, Filistinli vatandaşların İsrail seçimlerine katılımı, Batı’daki Siyonistler tarafından, Yahudi üstünlükçü devletin imajını kapsayıcı bir “demokrasi” olarak göstermek amacıyla övgüyle karşılanmıştı. Filistinlilerin öne sürdüğü gerekçe, kaynaklardan ve devlet hizmetlerinden mahrum bırakılan vergi mükellefleri olmalarıydı.
Temsil edilmenin, hükümeti daha fazla kaynak sağlamaya, baskıyı azaltmaya, hâlâ sahip oldukları ve İsrail’in el koymasından kurtulmuş olan kısıtlı topraklarını korumaya ve ekonomik durumlarını iyileştirmeye iteceğini umuyorlardı. On yıllar boyunca sadece yetersiz iyileşmeler elde ettikten sonra, bu gerekçe artık geçerliliğini yitirmiştir.
Genel olarak, kısmen ABD merkezli sivil toplum kuruluşu New Israel Fund (NIF) tarafından sağlanan finansman sayesinde Filistinli orta sınıfın sayısında artış ve eğitim düzeyinde iyileşme olmasına rağmen, İsrail’deki Filistinli vatandaşların içler acısı durumu daha da kötüleşmiştir.
1979 yılında kurulan NIF, İsrail’in bir “Yahudi” devleti olarak kalması gerektiğini savunan, ancak ayrıcalıklı Yahudi yerleşimciler ile yerli Filistinliler arasındaki her yaşam göstergesindeki keskin farkları azaltarak Filistinlilere yönelik ayrımcılığı örtbas etmeyi amaçlayan bir kuruluştur. Kuruluş, büyük ölçüde İsrailli olmayan Yahudi liberaller tarafından finanse edilmektedir.
Yine de, Filistinliler ile Yahudi yerleşimciler arasındaki hak farkı bir yana, ayrımcılık ve eşitsizlik hâlâ şok edici boyutlardadır.
Filistin toplumundaki suç unsurlarını denetlemeyi reddederek, hatta belki de onları fiilen teşvik ederek, İsrail ülkedeki Filistin topluluklarını çete suçlarının içine batırmıştır; bu durum, 1960’lardan beri FBI’ın Afro-Amerikan topluluklarında izlediği stratejiden pek de farklı değildir.
Knesset’teki temsil, geçmişte kasaba ve köylerdeki Filistinli vatandaşların bazı bütçe açıklarını hafifletmiş olsa da, İsrail’in Yahudi üstünlüğüne olan bağlılığını ne hukuki ne de kurumsal olarak sarsmamıştır.
Seçimlere bu tür bir katılım, İsrail’in temelinde yatan ırkçılığı da örtbas etmeye devam etmekte ve pek çok kişinin bunun bir anlamı olup olmadığını sorgulamasına neden olmaktadır.
Turnusol testi
Seçimler, “Arap” siyasi partiler için bir turnusol testi niteliğindedir; bu partilerin katılımı, ancak Netanyahu’nun hükümetine alternatif, soykırımcı ve sömürgeci bir hükümeti destekleyerek İsrail’i kurtarabilir.
Bu görüş, Gazze, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki Filistinlilerin durumunun –diasporadakiler bir yana– zerre kadar değişmeyeceği gerçeğini göz ardı etmektedir; İsrail’deki Filistinli vatandaşların durumu da aynı şekilde değişmeyecektir. Bundan fayda sağlayacak olanlar yalnızca İsrailli soykırımcı partilerdir.
Nitekim hem Netanyahu hem de Eisenkot, Filistinli vatandaşlara ve onların partilerine karşı sadece küçümseme beslemekte ve gelecekteki herhangi bir hükümette onlarla ortaklık kurmayı açıkça reddetmişlerdir.
Yine de tüm Arap siyasi partiler, Eisenkot’a hükümet kurmasını resmi olarak tavsiye ettiler; İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da 8 Kasım’da kendisinden bunu resmen talep etti.
Eisenkot’un soykırımdaki rolü ve Yahudi üstünlüğü savunduğu gerçeği, Filistinli parti liderleri için bilinmeyen bir şey değildir. Ulusal Demokratik Meclis’in lideri Sami Abu Shehadeh, partisinin Eisenkot’a verdiği desteğin, aralarındaki anlaşmazlıkları aştıkları anlamına gelmediğini açıkça belirtmektedir.
“Kimse onun iyi bir aday olduğunu düşünmüyor. Özel bir tarihsel süreç içindeyiz ve halkın bizi seçtiği amaç doğrultusunda, yani soykırım hükümetinden kurtulmak için parti içinde bir karar aldık. Kolay seçimlerimiz yok," dedi.
Bu tuhaf bir açıklama. Soykırımın aktif bir faili ve halen destekçisi olan Eisenkot’u desteklemek, nasıl olur da soykırımcı bir hükümete karşı oy vermek anlamına gelir?
Filistinli vatandaşların önderlik ettiği birkaç partiden oluşan Birleşik Liste’nin lideri Yousef Jabareen ise, Filistinli vatandaşların oylarını gayrimeşru kılmaya yönelik Netanyahu hükümetinin sürdürdüğü ırkçı kampanyaya karşı sert bir şekilde eleştiri yöneltti.
Jabareen, Eisenkot kampına bu ırkçı kampanyaya karşı çıkmaları için yalvardı. Eisenkot ise kendi hükümetinin “Siyonist” bir hükümet olacağı konusunda ısrar etti; burada “Siyonist”, Yahudi üstünlüğünü savunan ve ırkçı anlamına gelir; daha doğrusu, Araplardan arındırılmış, ya da Almanca’da “Araberrein” olarak adlandırılan bir hükümet anlamına gelir.
O zamandan beri tutumunu yumuşatmış gibi görünüyor ve çoğunluk desteğiyle istikrarlı bir hükümet kurmaya çalışırken, AFP haber ajansının “İsrailli Arap partilerinden gelen dış oylar” olarak nitelendirdiği desteğe dayanan bir azınlık hükümetinin başına geçmeyi kabul edebileceğini ima etti.
“Dış oylar” derken kastedilen, resmi olarak onun iktidardaki Yahudi koalisyonuna katılmayacak ve koalisyonun sadece Yahudilerden oluşan seçmen tabanını “kirletmeyecek” olan “Arap” siyasi partilerin parlamento desteğine güvenmektir.
Karar anı
Filistinli partiler, görevinden ayrılan Filistinli milletvekili Ayman Odeh’in övündüğü gibi, 2020 yılında eski bir İsrail generali olan Benny Gantz’ı başbakan olarak önerdiler; ancak Gantz onları reddetti ve Netanyahu’nun ulusal birlik hükümetine katıldı.
Gantz savunma bakanı oldu ve 2021'de Gazze'ye saldırı başlatarak 250'den fazla Filistinliyi öldürdü. Ancak Filistinli partiler Gantz'ı önerdiğinde, İsrail şu anda olduğu gibi içten içe çökmüyor değildi.
İsrail tarafından tasfiye edilen ve zulüm gören Filistinli İslamcılar bir yana, diğer Filistinli parti liderlerinin aksine, Birleşik Arap Listesi’nin lideri İslamcı Mansour Abbas, Filistinlilerin haklarından sürekli taviz veren, İsrail ile ilişkileri normalleştirmeye çalışan aşırıcı bir Filistinlidir.
10 Kasım’da İsrail medyası, Abbas’ın Eisenkot’un bloğuyla “gerçek bir ortaklık” karşılığında Hamas’ı terör örgütü olarak tanımaya hazır olduğunu bildirdi.
Abbas, ertesi gün böyle bir açıklamada bulunduğunu yalanladı. Ancak 10 Kasım’da kendi fraksiyonuna, partisinin “Hamas’ın tasfiyesini defalarca kabul ettiğini” ve “koalisyonun ve bir sonraki hükümetin bir parçası olmak istediğini” söylemişti.
Başından beri sorun, Filistinlilerin seçimlere bu tür katılımının ve Siyonist partilere verdiği desteğin, İsrail’deki Filistinlilerin acı çektiği ırkçı sistemi zayıflatmada hiçbir zaman başarılı olamamış olmasıdır.
Bu acı gerçeği göz önünde bulundurursak, bu parti liderlerinin zihninde bu tür bir katılımın ufku nedir? İsrail’in istikrarını sağlamaya yardımcı olmanın dışında neyi başarabileceklerini düşünüyorlar?
Filistinli partiler, İsrail’in devam eden krizi atlatmasına yardımcı olmayı başarırsa, geri kalan Filistinliler onları haklarını satmakla suçlayacaktır; tıpkı Filistinlilerin çoğunluğunun işbirlikçi Filistin Yönetimi’ne hakaret yağdırmaya devam etmesi gibi.
İsrail’deki Filistinli vatandaşlar, 1948’de sürgün edilen ve ard arda gelen İsrail hükümetlerinin geri dönmelerine asla izin vermediği yurttaşları gibi, Siyonist ve İsrail ırkçı egemenliği ve baskısına en uzun süre katlanmışlardır.
Bu, İsrail’deki Filistinli vatandaşlar ve siyasi partileri için, ırkçı zalimlerine karşı durmaları ve yerleşimci kolonisinin istikrarını sağlamaya yardım etmeyi reddetmeleri açısından belirleyici bir andır.
Seçimlere katılımlarının sonuçlarındaki iç karartıcı sicili göz önüne alındığında, İsrail’deki Filistinlilerin, kendilerinin ve Filistin halkının geri kalanının maruz kaldığı baskıyı sürdüren seçenekler yerine, yaşamlarını somut bir şekilde iyileştirecek siyasi alternatifler üzerinde düşünmelerinin zamanı çoktan gelmiştir.
*Joseph Massad, New York’taki Columbia Üniversitesi’nde modern Arap siyaseti ve entelektüel tarih profesörüdür. Çok sayıda kitap ile akademik ve gazetecilik makalesinin yazarıdır. Kitapları arasında “Colonial Effects: The Making of National Identity in Jordan”; “Desiring Arabs”; “The Persistence of the Palestinian Question: Essays on Zionism and the Palestinians” ve en son yayınlanan “Islam in Liberalism” yer almaktadır. Kitapları ve makaleleri bir düzine dile çevrilmiştir.

