Midnight Adams / Middle East Monitor
Gazze’yi bir kez daha vuran şiddetli yağmurlar sonucunda en az altı kişi hayatını kaybetti. 8 Kasım’da Gazze Sivil Savunma Birimi, Gazze’nin merkezindeki Deyr el-Belah’ta yerinden edilmiş ailelerin barındığı çadırların üzerine bir kum setinin çökmesi sonucu bir kadın ve dört çocuğun öldüğünü açıkladı. Ayrıca bir bebeğin boğulduğu bildirildi.
Ölen kadının Tahrir Nabhan olduğu tespit edildi; hayatını kaybeden çocuklardan ikisinin de onun çocukları olduğu bildirildi.
Sel, 6 Kasım Cuma günü Gazze Şeridi’ni etkisi altına alan şiddetli yağmur ve rüzgârla başladı. Gazze Hükümeti Basın Ofisi, fırtınanın ilk 12 saati içinde en az 70.000 çadırın sular altında kaldığını, Sağlık Bakanlığı ise daha sonra 350.000 yerinden edilmiş Filistinlinin açık havada uyumak zorunda kaldığını açıkladı. Fırtınanın şiddetini gösteren, denizde çekilmiş bir kasırga videosu da sosyal medyada yayıldı.
Filistin Sivil Savunması, bazı bölgelerde su seviyesinin 1,5 metreye kadar çıktığını belirtti. Kurum, selin ilk hafta sonu boyunca alınan 2.000 acil durum çağrısının yalnızca yaklaşık yüzde 10’una müdahale edebildiğini ekleyerek, daha fazla insana yardım etmenin önündeki engeller olarak yakıt kıtlığını ve İsrail’in iş makinelerine getirdiği kısıtlamaları gösterdi.
Sivil Savunma, yerinden edilmiş insanları korumak için uluslararası topluma daha fazla çaba gösterme çağrısında bulunarak şunları söyledi:
“Yerinden edilmiş insanların hayatlarını korumak, acil bir insani sorumluluktur. Çadırları, kum ve yağmur suyunun altında ölüm tuzaklarına dönüşmemelidir.”
Sel felaketleri, Gazze halkı için muazzam bir risk teşkil ediyor. BM’nin tahminlerine göre, nüfusun yarısından fazlasını oluşturan 1,4 milyon kişi, evlerinden zorla yerinden edildikten sonra çadırlarda veya geçici barınaklarda yaşıyor ve yaklaşık 950.000 yerinden edilmiş kişi sel tehlikesine maruz kalan bölgelerde yaşıyor.
Gazze’de barınma konularını koordine eden BM kurumları ve yardım kuruluşlarından oluşan Filistin Barınma Grubu’nun (Palestine Shelter Cluster) yakın zamanda yaptığı bir değerlendirmede, nüfusun yüzde 58’inin “kritik veya felaket düzeyinde” koşullarda yaşadığı ortaya çıktı.
Ancak bu koşullar bir anda ortaya çıkmadı ve Gazze halkının “doğal afetlerle” başa çıkmakta zorlandığı ilk durum da bu değil. Sonuçta bu koşullar doğal değil, insan eliyle yaratılmış durumlardır ve şiddetli yağışlar, gördüğümüz gibi bütün toplulukları felç etmemelidir.
İsrail’in drenaj sistemleri ve atık su arıtma tesisleri gibi sanitasyon altyapısını hedef alarak tahrip etmesi, Gazze’nin yeniden inşası için acil olarak ihtiyaç duyulan malzemelere yönelik devam eden ablukasıyla birleşince, en iyi günlerde bile insan eliyle yaratılmış bir kriz ortaya çıkarmıştır. Bu durum, değişen hava koşullarının kış fırtınalarını beraberinde getirdiği zamanlarda, en hafif yağışlara bile dayanma kapasitesinin bulunmadığı anlamına gelmektedir.
İnsani yardım kuruluşları, İsrail’in bu bölgeye uyguladığı ablukanın sel felaketinin temel nedenlerinden biri olduğunu hemen tespit etti. Save the Children’ın Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa Bölge Direktörü Ahmad Alhendawi şunları söyledi:
“Bu sadece kötü hava koşullarının bir sonucu değil. Çadırlar, barınma kitleri ve yakıt Gazze sınırlarında beklerken, çocuklar sel sularında uyuyor; çünkü İsrail yetkilileri bunların girişini engelliyor. Bu bir tercihtir.”
Gazze’deki acının en acı verici yanı, yardımın her zaman bu kadar yakın olmasıdır. Birleşmiş Milletler, üye devletlerden, insani yardım kuruluşlarından ve Mısır Yardım Komitesi’nden gelen 150.000’den fazla çadırın Gazze sınırında içeri alınmayı beklediğini belirtiyor. Bu, özellikle şiddetli hava koşullarında hastalıklara ve boğulmaya karşı daha savunmasız olan bebekler başta olmak üzere, daha fazla ölümün önlenmesini sağlayabilecek acil yardımdır.
Gazze halkı sosyal medyada da sesini duyurdu. Soykırım sırasında iki çocuğunu yetiştiren Aişa şöyle yazdı:
“Her yeni mevsim, bizim için yeni bir zorluk getiriyor. Bu, dünyadaki herhangi birisinin dayanabileceğinden daha fazla.”
Ailesiyle birlikte bir çadırda yaşayan Ahmed Nashwan, yağmura hazırlıklı olduğunu düşündüğünü, çünkü sadece birkaç gün önce çadırdaki tüm delikleri kapatmış olduğunu söyledi. Ancak yaklaşan felakete karşı hiçbir şey onları hazırlayamazdı. Şöyle dedi:
“İlk başta tüm endişemiz çatıydı. Üstünde su birikirse üzerimize çökebilirdi, bu yüzden sarkan her yeri süpürge sapıyla vurup durduk. Sadece beş dakika sürdü. Bu kadar sürdü. Kız kardeşim ayaklarının altında ıslak bir şey hissetti ve bunun yukarıdan sızan birkaç damla olduğunu sandı.
“Telefonunun fenerini yaktı ve ışık bir kâbusu ortaya çıkardı: Altında beş santimetreden fazla su birikmişti. Çığlığı çadırı yırttı, kalplerimizi parçaladı. Ve o anda anladık. Allah’ım, yataklarımız bir gölette kaybolmuş bir tekne gibi yüzüyordu!”
Ahmed ve ailesi, o gecenin geri kalanını karanlıkta çadırlarını onarmakla geçirdiler; tüm kamp sular altında kalırken komşularının çığlıkları etraflarını sarmıştı. Günler sonra, sıcaklıklar düşerken ve yağmur devam ederken yatakları hâlâ sırılsıklam ve kuruma belirtisi göstermiyor.
Şimdi kışın geri kalanı için endişeleniyor; çadırlarının daha ne kadar dayanabileceğinden emin değil.
Son günlerde Gazze’de, şiddetli yağmurların yaşanacağı bir kış daha geçirme korkusu hâkim oldu.
Üç çocuğuyla birlikte bir mülteci kampında yaşayan Hassan Muhammed, sel felaketine ait videolar paylaşarak şöyle konuştu: “Başlangıçta her şey güzel ve hoştu, ta ki yağmur dinmeyip sular çadırlarımıza, çadırlar arasındaki ara sokaklara ve caddelere girmeye başlayana kadar.”
Ekim 2023’te soykırım başladığından bu yana Gazze’de şiddetli sel felaketleri ilk kez yaşanmıyor. Kanalizasyon ve drenaj sistemlerinin büyük ölçüde tahrip olması nedeniyle su hızla durgunlaşıyor ve etkilenen bölgelerden tahliye edilemiyor.
Bu altyapı olmadan su, hızla ölümcül bir güce dönüşebilir. Bunu, Kasım 2024’te Deyr el-Belah da dâhil olmak üzere Gazze sahil şeridi boyunca yerinden edilmiş kişilerin bulunduğu kampları vuran kıyı selinde gördük. Hükümet Basın Ofisi, yaklaşık 10.000 çadırın hasar gördüğünü veya sürüklendiğini belirtirken, BM İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA), yağış miktarının bu yılkinden çok daha az olmasına rağmen kıyı şeridinde yaşayan 7.000 ailenin etkilendiğini açıkladı.
Bunu, 10 Aralık 2025’te Gazze’yi vuran ve en az 12 kişinin ölümüne neden olan Byron Fırtınası izledi. UNRWA Başkanı Philippe Lazzarini, fırtına ve onu izleyen hava sistemlerinin 42.000’den fazla çadır ve geçici barınağa zarar verdiğini ve en az 235.000 kişiyi etkilediğini söyledi. Fırtına sırasında, Han Yunus’taki ailesinin çadırı sular altında kalınca sekiz aylık Rahaf Ebu Jazar soğuktan hayatını kaybetti.
Bu trajik olayların üzerinden neredeyse bir yıl geçti ve uluslararası toplum, sivilleri yeni can kayıplarından korumak için pek bir şey yapmamış gibi görünüyor. Uluslararası kuruluşlar, yeniden inşanın başlayabilmesi için Gazze’ye yardım ve iş makinelerinin girmesine yönelik aynı çağrıları yinelemeye devam ederken, İsrail bu çağrıları görmezden gelerek Filistinlileri hipotermi ve ıstırap dolu bir kış daha yaşamaya terk ediyor.
Gazze sakinleri için sel, sadece derme çatma evlerin çökmesinden ibaret değil. Sanitasyon altyapısı tahrip olduğu için Dünya Sağlık Örgütü, sel sularının kanalizasyonla karışarak çadırları kirletmesi konusunda ciddi endişelerini dile getirdi.
Kirlenmiş su, hayatı tehdit eden hastalıkların bulaşması için bir yuva haline gelebileceğinden, Gazze’deki tüm insanlar için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Gazze nüfusu, özellikle de bebekler, aşırı kalabalık yaşam koşulları ve yetersiz beslenme nedeniyle bu hastalıklara yakalanma riskini çok daha fazla taşıyor.
Sel sonucu bulaşıcı hastalıkların yayılması ilk kez yaşanacak bir durum değil. Son yıllarda Gazze’de A tipi hepatit, ishal hastalıkları, solunum yolu enfeksiyonları ve çocuk felci salgınları görüldü. Bu hastalıklar, kirlenmiş su yoluyla ve aşırı kalabalık, sağlıksız koşullarda hızla yayılıyor; yıkılan kanalizasyon sistemini yeniden inşa edecek ağır iş makineleri olmadan, hastalıkların yaygın olarak geri dönmesi muhtemel görünüyor.
Özellikle endişe verici olan ise, Temmuz 2024’e kadar Gazze’de 25 yıldır görülmemiş olan çocuk felci hastalığıdır; bu tarihte Han Yunus ve Deyr el-Belah’taki kanalizasyon örneklerinde virüs tespit edilmiştir. Ertesi ay, Deyr el-Belah’ta 10 aylık bir bebekte felçli çocuk felci vakası teyit edilmiş ve bebek bir bacağından felç kalmıştır.
Aşılama çalışmalarının yürütülmesi son derece zor olmuştur; özellikle de sel nedeniyle birçok gezici aşı biriminin çalışamaz hale gelmesi bu durumu daha da zorlaştırmıştır. İnsani yardım çalışanları, bu hastalıkların yeniden yayılmasını önlemek için hızlı bir şekilde harekete geçmek zorundadır; aksi takdirde daha fazla ölüm kaçınılmaz olacaktır.
* Midnight Adams, şu anda Londra Üniversitesi SOAS’ta İnsani Yardım, Yardım ve Çatışma alanında yüksek lisans eğitimi gören İskoçyalı Müslüman bir belgesel gazetecisidir.
Adet eşitliği konusunda aktif bir kampanya yürütücüsü olan Adams, WOW Vakfı adına konuşmalar yapmış ve bu konu hakkında çeşitli Arap haber kuruluşları için yazılar kaleme almıştır.
Şu anda, çatışmalardan etkilenen topluluklarda adet dönemlerini yaşayan kadın ve kız çocuklarının hayatlarını ele alan ilk uzun metrajlı belgeseli “Daughters of War”ın yapım aşamasındadır.
