İsimsiz Yazar / WANN
Bir zamanlar Kuzey Gazze’de zeytin, guava ve limon ağaçlarıyla dolu küçük bir bahçesi olan güzel bir evimiz vardı. Çok büyük bir arazi değildi — sadece yaklaşık 50 metrekare — ama benim için çocukluğumu simgeliyordu.
Dedem bana toprağımızı sevmeyi öğretti
Dedemin peşinden bahçede dolaşmaya başladığımda altı yaşındaydım. Ağaçları sulamasını ve sebzelere bakmasını, her birini özenle yetiştirmesini izlerdim. Bazen ağaçların etrafına gübre serperdi. Kokunun berbat olduğunu hatırlıyorum. Büyükbabama, “Bu korkunç koku ağaçlara zarar vermez mi diye korkmuyor musun?” diye sormuştum. Sorum üzerine gülerek, gübrenin ağaçları böceklerden korumak için olduğunu söylemişti.
O zamanlar tarımdan pek bir şey anlamıyordum. Ama küçük bir çocuk olmama rağmen, büyükbabamın toprağına ve ağaçlarına derin bir sevgi beslediğini anlamıştım.
Çocukluğumun en mutlu anılarından bazıları, meyve ağaçlarımızı, domateslerimizi ve günlük yemeklerimize konu olan diğer pek çok sebze ve otu yetiştirdiğimiz o küçük toprak parçasında, onun yanında geçirdiğim zamanlardı. Orası bir bahçeden çok daha fazlasıydı. Kendimi güvende hissettiğim, günlerin basit göründüğü ve dedemin bana derslere gerek kalmadan bir yaşam tarzı öğrettiği bir yerdi.
O toprak bize sebze ve meyve verdi; aynı zamanda Gazze’de yaşayan tüm Filistinlilerin paylaştığı kültürü oluşturan tarım ve mutfak geleneklerimizi de bize kazandırdı.
Guavalar benim en sevdiğim meyvelerdi ve hâlâ da öyle. Büyükbabama hep şöyle derdim: “Babamın pazardan aldığı guavalardan çok, bizim ağaçlarımızdaki guavaları seviyorum.” Ve ne zaman guava toplasa, bana da bir kaç tane ayırırdı.
Hâlâ o özel günü hatırlıyorum. Büyükbabamla birlikte ağaçları ve çalıları suluyorduk ki, özellikle büyük bir guava fark ettim. Ağaçtaki tek olgun meyve oydu. Onu koparıp bana uzattı.
Görünüşte önemsiz bir andı. Yine de, bulunduğum yer, bunu bana kimin verdiği ve ne kadar mutlu hissettiğim nedeniyle tüm bu yıllar boyunca aklımdan çıkmadı.
Ağaçlar günlük hayatımızın bir parçasıydı. Onları tanıyorduk, büyümelerini izliyorduk ve besin, huzur ve sıcak bir yaz gününde gölge için onlara güveniyorduk. Tıpkı evimiz, okulum ve mahallemiz gibi, bahçe de hayatımın manzarasının bir parçasıydı.
Evimizin ve bahçemizin yasını tutmak
2025 yılının ortalarında evimiz bombalandı.
Evimiz yıkıldı ve enkaz, ağaçlarımızın çoğunu ezip geçirdi. Bazıları yandı. Diğerleri ise enkazın altında kaldı; dalları kırılmış, yaprakları harabelerin üzerine dağılmıştı. Manzara yürek parçalayıcıydı.
Kendimi, evimiz için duyduğum üzüntüden bile daha fazla ağaçlar için yas tutarken buldum.
Belki bu kulağa tuhaf gelebilir. Bir ev yeniden inşa edilebilir, diye düşündüm. Ama ağaçlarımızın büyümesi onlarca yıl sürmüştü. Hayatımıza tanıklık etmişlerdi. Çocukluğum boyunca hep oradaydılar. Her biri dedemin, ailemin ve bir zamanlar sonsuz gibi görünen sıradan günlerin anılarını taşıyordu. Uykusuz rüyalarımda bahçemizi görürdüm ve kısa, geçip giden anlarda, evimiz ve bahçemiz yıkılmadan önceki günlerdeki o huzurlu mutluluk havasını yeniden yaşardım.
Eylül 2025’te, yerinden edildiğimiz bölgede bombardıman şiddetlendi ve bu da bizi güneye, Deyr el-Belah’a taşınmaya zorladı. Orada, yaklaşık 100 metrekare büyüklüğünde küçük bir arazi kiraladık. Çoğunlukla boş ve çorak bir çöl olan o arazide bir zeytin ağacı ve bir palmiye ağacı yetişiyordu. Zeytin ağacını ilk gördüğümde, aklıma hemen çocukluğumdan kalma, artık enkazın altında gömülü olan ağaç geldi. Aradaki fark çarpıcıydı. Bizim zeytin ağacımız iri, güçlü ve verimliydi. Onlarca yıllık bir ağaçtı ve her yıl binlerce zeytin verirdi. Bu ağaç ise genç, küçük ve cılızdı; sadece birkaç zeytin veriyordu. Dalları zayıf görünüyordu; ihmal edilmiş ve susuz kalmış gibi duruyordu.
Eski ağacımızın kaybının yasını tutmadan ona bakamıyordum.
Yeni ağaçlar dikmek, ayakta kalmamıza yardımcı oluyor
Arazinin boş bir kısmına çadırlarımızı kurduktan sonra, her gün zeytin ağacını sulamaya başladım. Aylar geçtikçe, genç ağacımız yavaş yavaş daha sağlıklı görünmeye başladı. Dalları daha canlı görünüyordu ve yeni canlılık belirtileri ortaya çıkıyordu. O küçük ağaca bakmak ve iyileşmesini izlemek, bana hiç beklemediğim bir his verdi: aslında hiç olmayan bir kalıcılık hissi. Ayakta kalıyordum.
Ardından yeşil biber, domates ve nane fidelerini diktik. Fideler minicikti. Onları her gün suladım ve çevremizdeki acımasız koşullardan korumaya çalıştım. Çadırlarımızın etrafındaki arazinin, kaybettiğimiz bahçemiz gibi güzelleşmesini istiyordum.
Ancak burada bahçecilik yapmak, bir zamanlar evimiz olarak adlandırdığımız topraklarda bahçecilik yapmaktan tamamen farklı.
Bitkileri sulamamız gerektiğinde, kardeşim onlarca metre uzaktan su kaplarını taşıyor. Eskiden sahip olduğumuz gübre ve tarım malzemelerine artık sahip değiliz. Tıpkı bizim gibi, bitkilerimiz de sert gerçeklikte bir hayatın getirdiği günlük tehlikelerle karşı karşıya. Sağlığımızı tehdit eden ve uykumuzu bozan fareler, korumak için çabaladığımız genç bitkileri de yiyor. Bitkilerimizin hayatta kalmasına yardımcı olmak için elimizdeki her şeyi kullanıyoruz. Bazen demir tabletlerini ezip az miktarda suyla karıştırıyoruz ve fideleri güçlendirmek amacıyla bu karışımı kullanıyoruz.
Yolumuza devam ediyoruz ve bu zorlu bir süreç. Bitkiler kırılgan, kaynaklar sınırlı ve bir ağacı sulamak gibi basit bir iş bile büyük bir çaba gerektiriyor.
Diktiğimiz her fide, kaybettiğimiz bir şeyin anısını taşıyor. Zeytin ağacı bana bahçemizdeki eski ağacı hatırlatıyor. Guava fideleri ise dedemi ve eskiden benim için sakladığı meyveleri hatırlatıyor. Çadırımızın etrafındaki küçük yeşil alan, bir zamanlar evimizi çevreleyen bahçeyi hatırlatıyor.
Evet, meyvelerini yemek istiyoruz, ama genç ve kırılgan bitkilerimizi yetiştirmemizin tek nedeni bu değil. Onları yetiştiriyoruz çünkü bu, her zaman yaptığımız şey ve elimizden geldiğince her zaman da yapmaya devam edeceğimiz şey. Asla unutmayacağız ve toprağımızla olan bağımızı asla koparmayacağız.
Bu bahçe, geride bıraktığımız bahçenin yerini tutamaz. Ama ona hayat veriyoruz ve yaşam tarzımıza sıkı sıkıya sarılıyoruz. Hâlâ buradayız ve burası hâlâ bizim evimiz. Ve her yeni yaprak, devam etmemiz için bize küçük bir neden veriyor.
