Afrika boynuzundaki yeni gelişmeler daha sıcaklığını korurken ve kimlerin yeni ittifaklar kurdukları yavaş yavaş gün yüzüne çıkarken, Mekke Ortak Savunma Antlaşması, ardından Suudi Arabistan’ın Husilerin kontrolündeki Yemen bölgelerine saldırması, Husilerin hayati önem taşıyan Bab’ul-Mendeb’i ele geçirmeleri gündeme damgasını vurdu.
Kızıldeniz’in her iki yakası adeta barut fıçısına dönmüş durumda. Biz Afrika boynuzundaki gelişmelere dönelim.
Etiyopya’da merkezi hükümetle Tigray Halk Kurtuluş Cephesi arasında yıl başında baş gösteren gerginlik karşılıklı suçlamalara ardından çatışmalara zemin hazırladı. Etiyopya, Sudan’daki savaşın aktörlerinden olan ve BAE tarafından desteklenen Hızlı Dest Güçlerine destek verirken, General Burhan liderliğindeki Sudan ordusu ile Eritre de Etiyopya federal güçlerine karşı savaşan Tigray Halk Kurtuluş Cephesine destek veriyor.
Birkaç gün önce Etiyopya’da yeni bir gelişme oldu. Dünkü düşmanlar, şimdi merkezi hükümeti düşürmek için ortak hareket etme kararı aldı.
Etiyopya’da farklı eyalet ve coğrafyalarda kendilerine kurtuluş orduları veya cepheleri olarak tanıtan silahlı yedi örgüt (20 Eylül 2026) bir araya gelerek, merkezi hükümeti düşürmek için birlikte hareket edeceklerini duyurdular.
Yeni koalisyonu Amhara Ulusal Hareketi (Fano) başkanı Zemene Kassie TigrayTv’de duyurdu.
Yedi farklı grup ve yedi farklı eyalet. Aslında bunların daha önce kendi aralarında zaten bir çatışması, savaşı ve kan davası vardı. Ama şimdi ortak düşman olarak gördükleri Abiy Ahmed hükümetine karşı ortak hareket etme kararı aldılar.
Bunlar:
1. Amhara Ulusal Hareket (AFNB). Fano hareketi olarak biliniyor.
2. Oromo Ulusal Hareket (OLA).
3. Tigray Ulusal Halk Cephesi (TPLF)
4. Oğadin Halk Kurtuluş Cephesi (ONLF)
5. Afer Demokratik Halk Kurtuluş Hareketi
6. Beni Şangul Halk Kurtuluş Hareketi
7. Ğumus Demokratik Halk Hareketi
Açıklamada mevcut hükümeti devirip, daha geniş geçici bir hükümet kurmak, yeni bir siyasi merhaleyi başlatmak, ülkenin karşı kaşıya olduğu sosyal, ekonomik, siyasi ve güvenlik krizleri çözüme kavuşturmak istedikleri ifade edildi.
Amraha’daki Fano güçleri 2020-2022 yıllarında Tigray merkezi hükümet çatışmasında merkezi hükümetin yanında yer almış ve Tigray güçlerine karşı birlikte savaşmıştı. Savaş nedeni, merkezi hükümetin eyalet güçlerinden ağır silahlı teslim etme taleplerine karşı çıkmasıydı. Tigrayla sınır anlaşmazlığı da olan Fano, 2023 yılından beri federal hükümet güçlerine karşı savaşıyor.
Oromo Ulusal Cephe, ülkenin en büyük etnik grubu ve en büyük eyaleti olan Oromya eyaletinde merkezi hükümete karşı yıllardır savaşıyor. Yol kesip, adam kaçıran, altın ocaklarına baskın düzenleyen Oromo güçleri bölgede halkın korkulu rüyası.
Tigray Ulusal Halk Cephesi Abiy Ahmed’in iktidara geldiği 2018 yılından önce yönetimde olan insanlardı. Abiy Ahmed’in gelmesiyle iktidarı kaybeden cephe, 2020-2022 tarihleri arasında büyük bir çatışmaya girdi ve başkentin sınırlarına dayanmıştı.
Oğadin Kurtuşu Cephesi, Somalilerin Etiyopya’da yaşadıkları bölgede kurtuluş savaşını veren bir hareket. Abiy Ahmed ile daha önce barış antlaşması imzalayan Oğadin Cephesi, şimdi diğer muhalif güçlerle birleşerek merkezi hükümete karşı birlikte hareket edeceğini duyurdu.
Afer Demoktarik Halk Kurtuluş Hareketi aslında Afar’da ana akım değildir. Afar bölge olarak merkezi hükümetin yanında ve onunla birliktedaha önceki savaşta yer almıştı.
Afarlılar, Afar üçgeni denilen Etiyopya, Eritre ve Cibuti’deki bitişik coğrafyada yaşıyorlar. Başka yerlerde olduğu gibi, batılılar burayı da üç parçaya bölmüşler.
Beni Şengul ve Gumus Sudan sınırında bulunan eyalet ve bölge. Bunlar da halk olarak ikiye bölünmüş durumda. Yarısı Etiyopya’da, yarısı da Sudan’da.
Merkezi hükümeti karşı birleştiklerini söyleyen bu grupların aslında tarihi kan davaları var. Mesela Oromolarla Somaliler arasında yıllar önce çıkan çatışmalardan kaçan on binlerce insan hala mülteci kamplarında yaşıyorlar.
Yine Amhara ile Tigray arasında tarihi sınır anlaşmazlıkları yanında, daha dört sene önce biri hükümete karşı, diğeri hükümetle birlikteydi.
On dört eyaletten oluşan Etiyopya’da yedi büyük eyaletteki silahlı grupların merkezi hükümete karşı ortak hareket etme kararı merkezi hükümeti bir hayli yoracağına benziyor. Daha önce imzalanan Proteoria Antlaşmasının garantörleri ve özellikle Afrika Birliği durumu kurtarmak için tarafları anlaşmaya uymaya ikna etmezse, bölgede önlenmesi güç ciddi sıkıntıların olacağı muhakkaktır.
