Azad Essa’nın Middle East Eye’da yayınlanan yazısı, Haksöz Haber tarafından tercüme edilmiştir.

Şubat ayı başında, Johannesburg'daki King David Lisesi'nden bir grup kız öğrenci, tenis maçı için şehirdeki başka bir tanınmış kız okuluna gitti.

Roedean Kız Lisesi'ne vardıklarında, kortlarda kimseyi bulamadılar.

Hemen ardından, King David'in müdür yardımcısı Bruce Nozaic, maçın “kortlara çıkacak çocuklar Yahudi olduğu için” yapılmadığını iddia eden bir sesli not yayınladı.

Kısa süre sonra, antisemitizm iddiaları gündemi domine etmeye başladı.

Roedean, ana akım medya tarafından büyük ölçüde eleştirildi ve antisemitizm iddialarına cevap vermek zorunda kaldı.

Roedean'ın panik içinde - durum kontrolü yapmasının ardından - okul özür diledi. Okul müdürü istifa etti. Okul yönetim kurulu başkanı da kısa süre sonra görevinden ayrıldı.

King David Lisesi, Güney Afrika'daki daha büyük Yahudi Siyonist kurumlarla birlikte, özrü ve yapılan değişiklikleri derhal kabul etti.

"Rahatladık. Diğer bağımsız okullarla uzun süren kamuoyu önünde tartışmalara girmeye hiç niyetimiz yoktu. Normal ilişkilere geri dönmek istiyoruz. Antisemitizme karşı durmak önemliydi. Şimdi sadece topluluğumuzu ve çocuklarımızı olması gereken yere, spor yapmaya geri döndürmek istiyoruz," dedi Güney Afrika Yahudi Eğitim Kurulu (SABJE) üyesi Haham Ricky Seeff.

Ancak birçok ilgili kişi, olayın çözülmediğini kabul ediyor. Roedean öğrencilerinin King David ile tenis maçı yapmamaya karar vermelerinin nedeni örtbas edildi.

Peki ne oldu? Ve bu bize Güney Afrika'daki Siyonizm hakkında ne anlatıyor?

Gazze'deki soykırım

İsrail'in Gazze'de son iki buçuk yıldır sürdürdüğü soykırım sırasında, birçok Güney Afrikalı, özellikle de gençler, Filistinlilerin öldürülmesi ve zorla yerinden edilmesinde suç ortağı olduğu düşünülen şirket ve kurumlarla ilişkilerini kesme konusunda bir hesaplaşma yaşadı.

Güney Afrika hükümeti, Soykırım Sözleşmesi'nin ihlal edildiği iddiasıyla Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine dava açarken, birçok genç Güney Afrikalı, İsrail'i sorumlu tutma çabalarına katkıda bulunmak için harekete geçti.

Bu eylemler arasında Filistin hakkında cesurca konuşmak, duvar resimleri yapmak ve İsrail ürünlerinin boykotuna katılmak veya boykotu teşvik etmek yer alıyor.

Diğer bir deyişle, King David ile olan maçın boykot edilmesi, antisemitizmle hiçbir ilgisi yoktu, tamamen okulun İsrail'e yakınlığıyla ilgiliydi.

Bu sorun, bir yıldan fazla bir süre önce, birkaç tenisçinin ebeveynlerinin 2024 yılında King David'de düzenlenen bir maçtan duydukları rahatsızlığı dile getirmeleriyle başladı.

Roedean'dan öğrenciler bir tenis maçı için King David Lisesi'ne gittiler, ancak okulun askeri üs gibi düzenlendiğini ve güvenlik görevlilerinin kapıların dışında askeri düzeyde silahlar taşıdığını gördüler.

Kampüsün içinde okul, Hamas tarafından rehin alınan İsrailli rehinelerin posterleri de dâhil olmak üzere İsrail bayraklarıyla süslenmişti.

Roedean'dan gelen tenisçiler olayı okula bildirdiler ve Şubat ayındaki maçın iptal edilmesini talep ettiler.

Öğrenciler boykotlarını gösterişli bir şekilde yapmadılar. Medya da olaya dâhil olmadı. Bu, kamuoyuna açık bir protesto değil, öğrenciler tarafından sessizce yürütülen bir reddiydi.

Öyleyse, öğrenci ayaklanmaları ve boykotlarla dolu bir geçmişe sahip bir ülkede, böylesine bariz bir boykot vakası, nasıl oldu da antisemitizm iddialarıyla etkisiz hale getirildi ve tartışmalarla örtüldü?

Ve öğrencileri boykot çağrısı yapan okul, nasıl oldu da özür dilemek zorunda kaldı ve apartheid'ı destekleyen ve soykırımı teşvik eden bir okulla maç yapmayı reddettiği için siyahî kadın müdürünü kurban olarak sundu?

Görünüşe göre sorun - ve ana akım medyanın bize anlatmak istediği gibi - öncelikle Roedean'ın okulun neden tenis maçına katılamayacağını açıklayamamış olmasından kaynaklanıyor. Okul, bu konuyu açıkça konuşabilecekken, program çakışmaları ve akademik atölyeler hakkında yarı gerçekler ve kafa karıştırıcı açıklamalarla kekeledi ve kendini karıştırdı.

Bu onlara pahalıya mal olacaktı.

Sızdırılan bir kayıt

Tenis maçının iptal edilmesinden önceki günlerde, Roedean Kız Lisesi'nin eski müdürü Phuti Mogale, King David Lisesi'nin müdürü Lorraine Srage'yi, okulda yaşanan bir konu hakkında “fikir almak” için aradı.

Mogale, topluluğunun üyelerinin King David ile oynamaya neden karşı çıktıklarını açıklamakta zorlandı, ancak Srage'in anlaması için yeterli bilgiyi verdi ve okulun başka yerlerde de benzer ikilemlerle karşılaşıp karşılaşmadığını sordu.

“Başka hiçbir okuldan herhangi bir baskı görmedik,” diye yanıtladı Srage. “Tüm maçlarımız planlandığı gibi devam etti. Özellikle son iki buçuk yıldır, hiçbir baskı görmedik... Peki, aileniz sizin bizimle oynamanıza karşı mı çıkıyor?”

"Evet, temel olarak hükümetin aldığı tutum nedeniyle bizim de bunu desteklememiz gerektiğini söylüyorlar. Onlara, okulların her şeyden önce apolitik olduğunu, özellikle de Güney Afrika'da, hatırlatmak zorunda kalıyorum; biz böyle bir tutum almıyoruz," dedi Mogale meslektaşına.

“Yani bu sadece Yahudi gündüz okullarının sorunu değil mi?” diye sordu Srage.

“Şu anda Yahudi gündüz okulu sorunu olarak görünüyor, ama bundan daha büyük bir sorun haline gelecek - oynamak istemedikleri başka okullar da var,” diye cevapladı Mogale.

Mogale'nin haberi olmadan, Srage konuşmayı kaydediyordu ve Mogale'nin boykot hakkında “Yahudi gündüz okulu sorunu olarak görünüyor” şeklindeki ifadesi, Srage'nin antisemitizm kartını oynaması için yeterliydi.

Diğer bir deyişle, Mogale, daha önce hiç karşılaşmadığı bir konuyu konuşmak için Srage'yi aradığında, okul sporlarından siyaseti uzak tutmak konusunda iyi niyetli bir şekilde hareket edecek bir meslektaşını aradığını düşünüyordu.

Mogale'nin bu aramayı neden yaptığı veya bunu yapması için tavsiye alıp almadığı belli değildir, ancak aradığında, İsrail'in çıkarlarını korumak için kurulmuş bir kurumun başkanını aramıştı.

Mogale doğrudan bir tuzağa düşmüştü.

Kral David'in hikâyesi

Johannesburg'daki Kral David Lisesi sadece bir okul değildir. Bu okul, Güney Afrika'daki Yahudilere İsrail sevgisini aşılamak amacıyla kurulmuş, anaokulundan liseye kadar uzanan bir Yahudi Siyonist okullar ağının son halkasıdır.

Birkaç yıl önce, bu okul ağı “güney yarımkürede en büyük” olarak tanımlanmıştı. En az 10 okulda 2.700 öğrenciye eğitim veriyor ve 385 eğitimci istihdam ediyor.

İsrail devletinin kurulduğu 1948 yılından itibaren, okul Siyonizm temelleri üzerine inşa edilmiştir.

Ülkede Siyonist Yahudi yaşamının temel direği olan SABJE tarafından işletilen okul, İsrail'i yol gösterici yıldızı olarak konumlandırmaktadır. Yönetim kurulu, “Bir kuruluş olarak, İsrail Devleti'ne, onun devam eden başarısına, meşruiyetine ve diasporadaki Yahudilerin yaşamlarında oynadığı hayati role bağlıyız” diyor.

Anayasası, Yahudi eğitimini “geleneksel ve geleneksel Ortodoks çizgilerine dayanan Yahudi ve Siyonist eğitimin devamı ve Yahudi halkı için İsrail Devleti'nin merkezi rolünün tanınması” olarak tanımlamaktadır.

Okulun davranış kuralları da benzer şekilde, “Yahudi halkının hayatta kalmasına ve hem İsrail'in hem de Güney Afrika'nın refahına bağlı” Yahudi gençler yetiştirmeyi amaçladığını belirtmektedir.

Okul toplantılarında İsrail milli marşı çalınmaktadır. Öğrenciler İsrail'e gezilere götürülmekte ve burada, ABD'den gelen Birthright gezilerinin katılımcıları gibi, İsrail askerleri gibi giyinip taklit yapmaktadırlar.

Okul, Yom Yerushalayim (Kudüs Günü) gibi İsrail ulusal bayramlarını düzenli olarak kutlar ve bu günlerde öğrencilere 1967 savaşından görüntüler ve “Eski Şehir'in kurtuluşu” olarak tanımlanan olaylar gösterilir.

Öğrenciler ayrıca, Jewish Report'un “İsrail'e olan sevgiyi aşılamak ve okullarımızın Siyonist değerlerini sürdürmek” için yararlı olduğunu söylediği İsrail Yarışması'na da katılırlar.

Okulun spor salonları bile İsrail'in kurucularından bazılarının adları olan Herzl, Ben-Gurion, Weizmann ve Bialik olarak adlandırılmıştır.

‘Kasıtlı çarpıtmalar’

Yıllar boyunca, birçok mezun, okulun tarihi ve güncel olayları beyazlatmakla suçladıkları uygulamalar hakkında konuşmuştur.

90'lı yıllarda bu okulun öğrencisi olarak, İsrail Devleti'nin ‘topraksız bir halk için topraksız bir ülke’ olduğu ve İsrail'in dünyanın ‘en ahlaklı ordusu’ olduğu gibi kasıtlı olarak çarpıtılmış gerçekler de dâhil olmak üzere Siyonist tarih öğretildi. Bu iddia, gerçeklerle tamamen uyuşmadığı ortaya çıktığı için, hasbara'nın konuşma konusu olarak terk edilmiş gibi görünüyor," diye yazdı eski öğrenci Daniel Friedman, 2025 yılında okula yön değiştirmesini isteyen bir mektupta.

King David'in başına geçen ilk kadın olan Srage, 45 yıldır bu okulda görev yapıyor. Okulda beden eğitimi ve tarih öğretmeni olarak başlayan Srage, daha sonra tarih bölümünün başına geçti ve 2015 yılında yönetim kurulu tarafından okulun başına getirildi.

1992 yılında, Güney Afrika apartheid'ı kaldırmaya doğru ilerlerken, Srage öğrencileri üç aylığına İsrail'e götürerek yoğun bir İbranice dil kursu olan ulpan'a katıldı.

Daha yakın zamanda, okulun kıdemli müdür yardımcısı Tom Johnson, Srage'nin Güney Afrika ve Avustralya'daki ailesinin onun Siyonizm ve İsrail sevgisini şekillendirdiğini söyledi.

“O, şüphesiz Güney Afrika Yahudi Eğitim Kurulu'nun en büyük mesleki varlığıdır” dedi.

Diğer bir deyişle, Kral David'in antisemitizm suçlaması, bir köşe yazarının dediği gibi “tembel bir tepki” değildi.

Bu, Siyonizm ile Yahudiliği birbirine karıştırmak ve öğrencilerin boykot etme demokratik hakkını gölgelemek için kasıtlı bir girişimdi. Kral David'in amacı tam da buydu.

Güney Afrika'daki Özgür Filistin için Yahudiler grubu bu hafta yayınladığı açık mektupta, “King David, tüm Yahudilerin Siyonist olduğu şeklindeki antisemitik miti pekiştirerek, bunu sorgulayan veya İsrail'in Filistinlilere yönelik muamelesini eleştirmeye cesaret eden tüm öğrencilerini susturuyor” diye yazdı.

Grup, “Bu öğrencileri ve adaletsizliği reddetmelerini destekliyoruz. Roedean'ın velileri, öğretmenleri ve idaresi de aynısını yapmalıdır” diye ekledi.

Mogale, maçın iptal edildiği günün ertesi günü Srage ile ikinci kez görüştüğünde, öğrencilerinin boykot etmesini istediği kurumdan yardım istemenin ne kadar pervasızca bir davranış olduğunu anladı.

WhatsApp'ta yaygın olarak paylaşılan ikinci görüşmelerinin kaydında Mogale, King David okulundan bir çalışanın kendi okuluna antisemitizm suçlamasında bulunduğuna dair endişelerini Srage'ye iletti.

Srage bir meslektaş olarak yanıt vermedi. Aksine, suçlamalarını daha da sertleştirdi.

“Bu iddia, bizimle oynamak istememenizin nedeninin bizim bir Yahudi okulu olmamız olduğu gerçeğine dayanıyor. Başka bir nedeni yok,” diye yanıtladı Srage.

Görüşmenin ilerleyen saatlerinde, “Avukatlarımızla da görüşüyoruz. Çünkü bu, okul sporlarında bir emsal teşkil ediyor. Güney Afrika Okullar Birliği Anayasası'na göre okullar apolitiktir,” diye ekledi.

Güney Afrika'daki fay hatları

Olaydan haftalar sonra, Güney Afrika medyasında iki okul arasındaki felaketin sorumluluğunun kimde olduğu konusunda tartışmalar devam ediyor. Ancak, King David okul ağının meşruiyetine çok az dikkat çekildi.

Başka bir devlete değil, yerleşimci-sömürgeci bir ideolojiye bağlılık yemini eden bir okulun Güney Afrika'da denetimden geçmeden faaliyet göstermesine nasıl izin veriliyor?

Öğrenciler, en azından teorik olarak apartheid'ı yenilgiye uğratan bir devlete ve apartheid ve soykırımcı bir devlet olarak işlevini sürdüren başka bir devlete olan bağlılık arasındaki çelişkiyi nasıl aşacaklar?

Uzun zamandır beklenen bir tartışmayı başlatmaları nedeniyle övgü almak yerine, öğrenciler hem ana akım medyanın hem de Roedean okulunun Güney Afrika'daki eğitim üzerinde Siyonistlerin etkisini ortaya çıkarmak için bir fırsatı kaçırdığını gördüler.

“King David Okulu'nda oynamak, hala apartheid bayrağını dalgalandıran bir okula karşı oynamak gibidir,” dedi Roedean okulunun bir velisi. “Öğrenciler Güney Afrika'da yapılan şeyi yaptılar - sadece oturup izlediler.”

Johannesburg'daki okul ve Siyonist grupların kızına karşı olası misillemelerinden dolayı isminin açıklanmasını istemeyen bir veli, Srage'nin tartışmayı yeniden çerçevelendirmesinin skandal olduğunu söyledi.

“Bu okul, Yahudi okulundan çok Siyonist bir okul. Görünüşe göre ırkçı olma ve kendilerini eleştiren herkesi antisemitik olarak nitelendirme hakkını istiyorlar” dedi.

Siyonist Yahudi topluluğunun, bu durumdan paçayı sıyırabileceğine inanmak için iyi nedenleri var. En azından şimdilik.

2023 sonlarında Gazze'de soykırım başladığından bu yana 450'den fazla Güney Afrikalı'nın İsrail için savaştığı bildiriliyor. Onları sorumlu tutmak için siyasi irade eksikliğine rağmen, Roedean'daki gibi olaylar Güney Afrika'daki değişen rüzgârları gözler önüne seriyor.

Ayrıca, daha iyi bilmesi gereken bir ülkede özel kurumların ele geçirildiğini de ortaya koyuyorlar.

Roedean prestijli bir okuldur. Kral David'in hızlı tırmanışı, bu tür muhalefetin hoş görülmeyeceği konusunda diğerlerine bir uyarı niteliğinde.

Terk edilen tenis maçı etrafındaki öfke, olması gerektiği gibi sonuçlanmamış olabilir, ancak artık kolayca bastırılamayacak bir tartışma başlattı.

*Azad Essa, New York Metropolitan bölgesinde bulunan Middle East Eye'ın kıdemli muhabiridir. Haberleri ve yorumları, ABD dış politikası ve bunun Müslüman ve Arap toplulukları üzerindeki etkisinden Hindistan ve Hindu milliyetçiliğine kadar uzanmaktadır. 2010-2018 yılları arasında Al Jazeera English'te çalışmış ve ağ için güney ve orta Afrika'yı takip etmiştir. ‘Hostile Homelands: The New Alliance Between India and Israel’ (Pluto Press) kitabının yazarıdır.