Gazze’de kıtlık tehdidi yeniden baş gösteriyor

Gazze’de kıtlık tehdidi yeniden baş gösteriyor

Dünya Gıda Programı’na yapılan kesintiler, İsrail’in yardım kısıtlamalarını daha da ağırlaştırarak gıda fiyatlarının yükselmesine neden oldu ve binlerce aileyi açlık çekmeye zorladı.

Ahmed Dremly / +972 Dergisi

60 yaşındaki Rida Eliwa, her gün yetim kalan torunlarını yiyecek aramaları için farklı yönlere gönderiyor. Beslemesi gereken 36 çocuğu olan Eliwa, neredeyse tamamen hayır kuruluşlarının dağıttığı yardımlara ve yerinden edilmiş komşularının artan yemeklerine güveniyor. Çoğu zaman onlara sunabildiği tek şey ekmek ve çay oluyor.

“Piyasada kalan sebzeleri ya da beyaz unu alacak paramız yok,” diye +972 Magazine’e anlattı.

İsrailli yetkililer, Gazze’de gıdanın bol olduğunu iddia etmeye devam ediyor. Ancak Ekim 2025’teki sözde “ateşkes”ten bu yana sınırlı sayıda ticari ve insani yardım kamyonunun aralıklı olarak Gazze Şeridi’ne girmeye başlamasına rağmen, taze sebze ve meyve ile et hâlâ kıt ve yerinden edilmiş birçok Filistinli için satın alınamaz durumda.

Filistin Yönetimi’ne bağlı Geçiş ve Sınır İdaresi’ne göre, Ekim ayında Gazze’ye giren ticari kamyonların sayısı Eylül ayına kıyasla yüzde 50’den fazla azalırken, Gazze Şeridi’ne giren kamyonların toplam sayısı da dörtte birinden fazla düştü. Şimdi ise Gazze’nin en büyük gıda yardımı tedarikçilerinden birinde yaşanan finansman açığı, açlık krizini daha da derinleştirme tehdidi oluşturuyor.

Geçen ay, BM Dünya Gıda Programı (WFP), Gazze Şeridi’ne sağladığı yardımda önemli kesintiler yapacağını duyurdu: Daha önce 1,6 milyon Filistinliye destek sağlayan kurum, artık sadece 1,1 milyon kişiye destek verebiliyor. Bu haber, gıda kaynaklarının azalması ve toplu mutfakların faaliyetlerini kısıtlamasıyla birlikte kıtlığın geri döneceğine dair endişeleri artırdı.

gazze-aclik2

20 Ekim 2026 tarihinde, Gazze Şeridi’nin merkezindeki Nuseyrat mülteci kampında Filistinliler, BM Dünya Gıda Programı (WFP) tarafından dağıtılan gıda paketlerini alıyor. (Ali Hassan/Flash90)

Kışın yaklaşmasıyla birlikte yapılan bu kesintiler, yüz binlerce Filistinlinin karşı karşıya olduğu zorlukları daha da ağırlaştırma tehdidi oluşturuyor. BM’ye göre, İsrail’in bu bölgede yeniden inşa çalışmalarını engellemeye devam etmesi nedeniyle, yaklaşık 1 milyon kişi sel riski orta ila yüksek düzeyde olan derme çatma barınaklarda yaşıyor.

Bu arada, finansman kısıtlamaları nedeniyle pişmiş yemek üretimi yüzde 12 azalarak yaklaşık 614.000’e geriledi; yakıt, motor yağı ve diğer temel malzemelerdeki kıtlık ise sağlık ve su hizmetlerini tehdit ediyor. Kronik hastalıkları veya gıda alerjileri olan Filistinliler için, uygun fiyatlı gıda kıtlığı ek tehlikeler yaratıyor ve bazılarını aç kalmakla sağlıklarını daha da tehlikeye atabilecek yiyecekleri yemek arasında seçim yapmaya zorluyor.

Eliwa için, yardımların daha da kesilmesi ihtimali özellikle korkutucu. Ekim 2023’ten önce, Gazze Şehri’nin El-Şucaiye Mahallesi’nde geniş ailesiyle birlikte yaşıyordu. O zamandan beri 24 kez yerinden edildi. Çocuklarından altısı İsrail saldırılarında hayatını kaybetti; bunlardan beşi, Eylül 2025’te Gazze Şehri’nin batısındaki ailenin sığınma çadırına düzenlenen tek bir saldırıda öldü.

“Torunlarımın birçoğu yaralandı; ben de böbreğimde ve kafamda ciddi yaralanmalar yaşadım,” dedi. “Hastaneden kendi başıma çıktım çünkü ailenin 36 torununa bakabilecek tek kişiler, kocam ve bendik.”

Eliwa ve ailesi şu anda Gazze Şehri’nin batısındaki Akdeniz kıyısında bir çadırda yaşıyor; İsrail ordusunun kontrolü altındaki “Sarı Hat”ın ötesinde bulunan ve yıkılmış evlerine geri dönemeyecek durumdalar.

“İsrail’in son kısıtlamaları ve WFP’nin duyurusu öncesinde bile çocukları doyurmakta zaten zorlanıyorduk,” diye açıkladı. “Önümüzdeki günlerde bize ne olacağını bilmiyorum.”

Ancak kendisini en çaresiz hissettiren şey torunlarının açlığı. “Çocuklar ağlıyor. Açlar ve yemek yemeleri gerekiyor, ama onlara verecek hiçbir şeyim yok. Ateşe bir kâse su koyup, dikkatleri başka yere kayana ya da uykuya dalana kadar onlara yemek pişirdiğimi söyleyerek kandırmaya çalışıyorum. Daha fazla acıya katlanmaktansa, bir füzenin hepimizi öldürmesini tercih ederim.”

gazze-aclik3

20 Ekim 2026 tarihinde, Gazze Şeridi’nin merkezindeki Nuseyrat mülteci kampında Filistinliler, BM Dünya Gıda Programı (WFP) tarafından dağıtılan gıda paketlerini alıyor. (Ali Hassan/Flash90)

“Vücutları bir daha açlıktan hayatta kalamaz”

42 yaşındaki Eman Heriz’in buğday alerjisi var ve bu durum, Gazze’de giderek artan gıda kıtlığını onun için özellikle tehlikeli hale getiriyor. Ekim 2025’in başlarında İsrail’in kara harekâtı sırasında yıkılan Gazze Şehri’nin El-Nafak Mahallesi’ndeki evinden tahliye edilen Heriz, şu anda dört kişilik ailesiyle birlikte yakınlardaki bir akrabasının küçük evinde yaşıyor.

Glutenin tetiklediği bir otoimmün hastalık olan çölyak hastalığından farklı olarak, buğday alerjisi buğdayda bulunan belirli proteinlere karşı ortaya çıkan alerjik bir reaksiyondur. Belirtiler karın ağrısı ve mide bulantısından şişkinliğe ve ağır vakalarda hayati tehlike arz eden anafilaksiye kadar değişebilir. Bu durumla başa çıkmak için, birçok ekmek ve makarna türü de dâhil olmak üzere buğday bazlı gıdalardan kaçınılması gerekir — ancak Gazze’deki aileler için bu temel gıda maddelerinin yerine başka bir şey bulmak giderek zorlaşmaktadır.

Heriz, sosyal medyadan WFP’nin yardım kesintisi planını öğrendiğinde, Mart 2024’te kendisini hasta eden yiyecekleri yemek zorunda kaldığı ve çektiği şiddetli açlığı hemen hatırladı.

“Gluten içerse bile makarna gibi elime ne geçerse onu yemek zorunda kalıyordum,” diye açıkladı. “Bu durum şişkinlik ve karın ağrısının yanı sıra sürekli baş dönmesine neden oldu. Birkaç kez bayıldım. Şimdi sebzeler kıt ve son derece pahalı olduğu için aynı ağrıları yeniden yaşamaya başladım.”

Ailesi artık günde tek bir geç öğünle idare ediyor; genellikle sebzesiz mercimek ya da pilav. Bazen Heriz, bir başka ağrılı reaksiyon riskine girmek yerine hiç yemek yememeyi tercih ediyor. “Bazen bütün günü sadece su içerek geçiriyorum,” diye açıkladı. “Aç hissediyorum, ama en azından midemdeki ağrıdan kurtuluyorum.”

Ailenin kaynakları çok uzun zaman önce tükendi. “Biz sade bir aileyiz. Pahalı yiyecekleri karşılayamıyoruz. Babam inşaatçıydı ve son üç yıldır bize yiyecek alabilmek için tüm aletlerini ve malzemelerini sattı.”

Heriz, her ikisi de 70’li yaşlarının sonlarında olan ve tekrarlanan gıda kıtlığının yarattığı baskı altında sağlıkları zaten kötüleşmiş olan anne ve babası için özellikle endişeli. “Vücutları bir daha açlığa dayanamaz,” dedi. “Babam geçen yıl keder ve açlıktan komaya girdi. Onu besleyecek kadar yiyecek bulamıyoruz.”

gazze-aclik4

Filistinliler, 26 Eylül 2026 tarihinde Gazze Şeridi’nde gıda yardımı alıyor. (Ali Hassan/Flash90)

Bu koşullara rağmen Heriz, geçen yıl muhasebe alanında doktora çalışmalarına devam etti ve konsantre olabilmek için çoğu zaman elinde ne varsa yemeye zorladı. “Yorgun ve açtım, ama çalışmam gerekiyordu,” diye 2025 yılının Mart ayını hatırladı. “Konsantre olup işimi bitirebilmek için elimde ne varsa yemek zorundaydım.”

“Umarım İsrail güçleri sebze, et, meyve ve tavuğun girişine izin verir ve WFP, Gazze’deki yerinden edilmiş kişilere yönelik gıda yardımını yeniden artırır ve daha kaliteli gıdaları daha büyük miktarlarda sağlar,” diye ekledi.

Açlığın acısıyla ağlamak

Böbrek yetmezliği çeken ve haftada üç kez diyalize girmek zorunda olan 43 yaşındaki Rima El-Dremly için, besleyici gıdalara erişim gücünü korumak açısından hayati önem taşıyor.

Bir başka şiddetli açlık döneminden korkan Rima ve kocası, kısa süre önce ellerinde kalan az miktardaki parayı bir araya getirip pazara giderek yiyecek stoklamaya çalıştılar. Ancak pazarda ihtiyaç duydukları şeylerden çok azı mevcuttu.

“Raflar bisküvi, tatlı ve enerji içecekleriyle doluydu; et, sebze, bal ve meyve gibi sağlıklı yiyecekleri bulmak ise zordu,” dedi.

El-Dremly, savaş sırasında fiyatların hızla yükselmesiyle temel gıda maddelerinin bile ailesinin alım gücünün ötesine çıktığı iki şiddetli açlık dönemini daha önce de yaşamıştı.

“Birinci ve ikinci kıtlık dönemlerinde açlıktan ağlıyordum,” dedi. “Sanki vücudum kendi kendini yiyormuş gibi hissediyordum. Baş dönmesi ve mide ağrısı çekiyordum ve 14 kilogram verdim. Kilogramı neredeyse 30 dolara mal olan beyaz unu alamıyorduk.”

Şimdi, zaten zayıflamış vücudunun böyle bir çileye daha dayanamayacağından korkuyor. “Vitamin, sağlıklı gıda ve temiz su eksikliği nedeniyle gücümü kaybetmeye başladığımdan beri, bir başka açlık döneminden sağ çıkıp çıkamayacağımı hep merak ediyorum. Hepimiz ölmeden önce, dünyanın dört bir yanındaki insanlara ve uluslararası sağlık kuruluşlarına Gazze’deki böbrek yetmezliği ve kanser hastalarına daha fazla ilgi göstermeleri için çağrıda bulunuyorum.”

El-Dremly’nin eşi Said, karısının sağlığı konusundaki sürekli endişenin, öğretmenlik mesleğine konsantre olmasını zorlaştırdığını söyledi. Zamanının büyük bir kısmını, karısının yiyebileceği yiyecekleri aramakla geçiriyor ve bu da çoğu zaman kendi konsantrasyonunu olumsuz etkiliyor.

“Geçen hafta birçok fırın kapandı,” dedi. “Açık bir fırın aramaya çıktığımda, Rima’ya ekmek getirebilmek için bitmeden saatlerce uzun kuyruklarda beklemek zorundayım. Onun yeterince yiyeceği olmasını sağlamak için sık sık kendi öğünlerimi azaltıyor ve kişisel ihtiyaçlarımdan ödün veriyorum. Sevgili eşimin açlıktan acı çekip ağladığını gördüğümde hissettiğim çaresizliği hiçbir kelime tarif edemez.”

+972’nin yorum talebine yanıt olarak, Filistinli sivillerin işlerinden sorumlu İsrail ordusu birimi COGAT şu açıklamayı yaptı: “Gazze Şeridi’nde gıda kıtlığı olduğu iddiaları gerçeklerle uyuşmamaktadır ve bir terör örgütünün yanlış anlatılarına hizmet etmektedir. Ateşkes süresince Gazze Şeridi’ne 2,4 milyon tondan fazla gıda girdi; bu miktar, gerekli insani yardım eşiğinin iki katından fazladır.”

Ancak Gazze Hükümeti Basın Ofisi Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Ekim ayında kararlaştırılan 18.600 kamyonun sadece 3.777’sinin Gazze Şeridi’ne girdiğini belirtti. Açıklamada, ateşkesin başlamasından bu yana kararlaştırılan 232.800 kamyonun sadece 77.657’sinin Gazze Şeridi’ne girdiğine de değinildi.

*Ahmed Dremly, yazıları Middle East Eye, Mondoweiss, The Electronic Intifada, The Intercept, Al-Monitor ve diğer yayınlarda yer alan Gazze’li bir gazetecidir. Mayıs 2026’da Gazze’den ayrıldıktan sonra şu anda İtalya’da eğitim görmektedir.

HABERE YORUM KAT
Önceki ve Sonraki Haberler
Bunlar da İlginizi Çekebilir