David Hearst’ün Middle East Eye’da yayınlanan yazısı, Haksöz Haber tarafından tercüme edilmiştir.
Dokuz ay sürdü, ancak rejim değişikliği nihayet gerçekleştirildi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Mossad Başkanı David Barnea’nın, ABD Başkanı Donald Trump’ın zihnine “rejim değişikliğinin mümkün olduğu” fikrini yerleştirmelerinden dokuz ay sonra, bu hedef gerçekleştirildi.
Üçünün birlikte üzerinde çalıştığı plandaki tek değişiklik, rejim değişikliğinin Tahran’da değil, Teksas, Michigan, Kansas, Georgia, Florida ve Kongre’de gerçekleşmiş olmasıdır.
İran’a karşı savaş, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ve Netanyahu’nun son görev döneminin en belirleyici hatasıdır; ancak İran, hiçbir şekilde onların tek düşmanı değildir.
İran hakkında hiçbir şey bilmeyen başkan için bu, ters giden bir bahisten çok daha fazlasıydı. Her şeyin Netanyahu’nun fikri olması, “Önce Amerika” hareketinin lideri için bu başarısızlığı daha da ağırlaştırıyor. İran, Trump’ın seçim kampanyasında savunduğu ilkeyi doğrulayan, tam anlamıyla bir “yabancı savaş”tır.
İran’daki başarısızlık, yetişkin hayatının büyük bir bölümünde İslam Cumhuriyeti’ni hedefinde tutan başbakan için farklı bir anlam taşıyordu.
Bu, askeri ve istihbarat güçlerinin yetki sınırlarını aşmasının klasik bir örneğiydi. Netanyahu ve Mossad, Hamas ve Hizbullah gibi iki harekete yaptıklarını sandıkları şeyi bütün bir ülkeye de yapabileceklerini düşündüler. İslam Cumhuriyeti’nin direniş gücünü tamamen hafife aldılar.
Ancak İran’a karşı savaş ve bunun Körfez’in her iki yakasında ve ötesinde yol açtığı ekonomik felaket – benzin istasyonlarındaki rekor fiyatlar da dâhil – ABD siyasetini sarsan depremin asıl nedeni değil.
Ortak düşman
Demokratların, Trump’ın ikinci bir dönem için göreve gelmesine izin verebilmesi için önce çökmesi gerekiyordu.
Bunu, eski Başkan Joe Biden’ın ikinci bir dönem için aday olmasına izin vererek yaptılar ve Biden’ın çekilmesinin ardından onun yerine başkan yardımcısı Kamala Harris’i aday göstererek bu hatayı daha da ağırlaştırdılar.
Harris 2024’teki o yarışı kazanmış olsaydı, şu anda hiçbir Demokrat, hangi görüşten olursa olsun, İsrail’e askeri yardımı sonlandırmaktan söz etmiyor olurdu.
Biden ve Harris, İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği soykırımın ilk ve en kanlı günlerini yönetmiş, desteklemiş ve silahlandırmışlardı; bu politikadan asla kurtulamayacaklar.
Gazze, Keir Starmer liderliğindeki İngiliz İşçi Partisi için olduğu gibi, Demokrat Parti’nin de baş belasıydı.
Amerikan-İsrail Kamu İşleri Komitesi’ni (AIPAC) – ABD’de siyasi kariyer peşinde olan hiçbir politikacının karşı çıkmaya cesaret edemeyeceği bir güçten – bir zehire dönüştüren Gazze’dir. Gazze, artık Cumhuriyetçi Parti’nin ve Trump klanının da baş belası haline gelmiştir.
Savaş suçlarının görüntüleri çoğu zaman bu vahşetlerin failleri tarafından çekilerek gerçek zamanlı olarak belgelenen bir soykırım, dönemin belirleyici meselesi haline geldi.
Bu görüntüler, olup bitenleri örtbas etmek için uydurulan hiçbir kelimeye karşı koydu. Görüntüler, İsrail’in “kendini savunduğu” şeklindeki ABD’nin tutumuyla tamamen çelişiyordu. Bu görüntüler, Demokrat Parti tabanını harekete geçirdi; tıpkı protesto için sokaklara dökülen dünya çapındaki milyonlarca ilericiyi harekete geçirdiği gibi.
Salı gecesinin en çarpıcı kazananlarından biri olan ABD senatör adayı Abdul El-Sayed’in siyasi yolculuğuna nasıl başladığını bir düşünün.
Sayed, herkesin üzerine her şeyi asabileceği klasik bir “Noel ağacı” olarak yola çıktı. Trump ve Cumhuriyetçi rakibi Mike Rogers tarafından Müslüman Kardeşler’in destekçisi olarak suçlandı.
Trump, “O yüzde yüz Müslüman Kardeşler üyesidir” demişti – ve ABD medyasının çoğu bu yanlış iddiayı aynen aktarmıştı.
Siyasi referandum
Daha geçen hafta, Temsilciler Meclisi Eski Başkanı Nancy Pelosi bir podcast programına konuk oldu; programın sunucusu Donny Deutsch, Sayed’in bir Yahudi devletinin varlığı hakkında “endişe verici” açıklamalar yaptığını iddia etti: “Bana kalırsa bu antisemitizmdir,” dedi.
Pelosi ise şöyle yanıt verdi: “Hayır, bu endişe vericiden de öte. Bu yanlış. Bu yanlış ve ABD Kongresi’ndeki Demokratları yansıtmıyor.
“Michigan’daki bu yeni aday, bakalım Kongre’ye seçilebilecek mi?” diye ekledi tehditkâr bir tonla.
AIPAC, ön seçimlerde Sayed’i yenmek için 30 milyon dolar harcadı ve ara seçimlerde İsrail yanlısı aday Rogers’ı desteklemek için 9 milyon dolar daha harcadı. Ön seçimlerde Sayed’e yenilen Temsilci Haley Stevens, seçimden birkaç gün önce çarpıcı bir şekilde taraf değiştirerek Cumhuriyetçi kampa geçti.
Bu tek başına, başa baş giden bir yarışta Sayed’in şansını artırdı; zira Stevens, kampanyasının başlangıcında Sayed’i desteklememeleri konusunda uyarılmış olan kişiler tarafından kınanmıştı.
Aslında, “bu yeni kişi” sadece yeni Kongre’nin bir yansıması olmakla kalmadı. Michigan’daki seçimi, ABD’nin İsrail politikasına ilişkin şimdiye kadar görülen en büyük referandum haline geldi.
Sayed gelecektir, Pelosi ise tarihtir. Gazze’nin yarattığı siyasi değişimin ölçüsü budur.
Jerusalem Post, Michigan’daki seçimin tek başına ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin tamamı üzerinde ciddi etkileri olduğu sonucuna varmakta haklıydı.
Gazete, analizinde “Seçim kampanyasından çıkarılabilecek en net sonuçlardan biri, İran’la savaşın Cumhuriyetçi Parti’ye ödettiği siyasi bedeldir” diyerek, 28 Şubat’ta İsrail’in ABD’yi içine sürüklediği savaşa atıfta bulundu.
“İsrail’i eleştiren kesimin genişlemesi ve bu kesimin nüfuzlu pozisyonlara giderek daha fazla erişimi, İsrail’in görmezden gelemeyeceği bir değişimi temsil ediyor” diye ekledi.
Demokratların sınırları
Elbette, post-Siyonist bir Demokrat Parti’den çok uzağız; İsrail’e askeri yardımı kesmeyi oylayacak bir Kongre’den ise daha da uzağız.
Şu an için, Kongre’deki yeni kadrodan beklenebilecek politika sınırları, işgal altındaki Batı Şeria’ya yaptığı son ziyaret sırasında minibüsü silahlı yerleşimciler tarafından kuşatılan ABD Kongre Üyesi Ro Khanna tarafından ana hatlarıyla ortaya konmuştur.
Khanna, ABD’nin bir Filistin devletini resmen tanımasını savunmuş, koşulsuz askeri yardıma karşı çıkmış ve kalıcı bir ateşkes ile şiddet içermeyen direnişi desteklemiştir – ancak tüm bunlara rağmen Siyonizmi ve İsrail’in “var olma hakkını” desteklemektedir.
“Siyonizmin, Yahudi halkının kendi kaderini tayin hakkı ve İsrail’in var olma hakkı olduğuna inanıyorum. Ve bunu destekliyorum. Ancak bunun ‘Büyük İsrail’ anlamına gelmesi durumunda buna inanmıyorum,” diyen Khanna, geçen yıl yaptığı açıklamada “iki devletli çözüm”ün olması gerektiğine inandığını da eklemişti.
Başka bir deyişle, ne Khanna ne de “yeni” Demokrat Parti’deki başka herhangi biri, işgal bir yana, apartheid’ın sona erdirilmesi konusunda hiçbir şey yapmayacaktır.
İki devletli çözümün hâlâ mümkün olduğu fikrine itibar eden Khanna’nın tutumu, hem ziyaret sırasında başına gelenlerle hem de geçen haftaki seçimlerde Filistin devletini mahkûm eden tüm Yahudi İsrail partilerinin – hem Netanyahu yanlısı hem de karşıtlarının – oybirliğiyle ortaya koyduğu görüşle çelişmektedir.
Ancak burada, politikacılar ile onları iktidara taşıyan hareket arasında bir ayrım yapmalıyız. Üç yıl önce ABD kamuoyunun bu kadar ilerleyeceğini kim tahmin edebilirdi? Bu uzun soluklu bir çatışma ve çözümü de uzun sürecek.
Top hâlâ yuvarlanıyor ve durmayacak.
Filistinlilerin kendi kaderini tayin etmesini destekleyen bu küresel hareket, tek olan şey 6 Ekim 2023’te hüküm süren statükoya geri dönmek olursa yatışmayacaktır; örneğin, Gazze’ye daha fazla gıda ve malzeme girerse de abluka devam ederse ya da işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimcilerin pogromları sakinleşirse de yerleşim yerleri kalırsa.
Sallantılı zemin
Tarihi boyunca İsrail, neoliberal sağdan olduğu kadar merkez-solun liberal Siyonist desteğine de aynı ölçüde güvenmiştir. Her iki alan da artık sallantılı bir zemindir.
ABD’deki Cumhuriyetçiler için bu yenilgiden çıkarılacak dersler daha da çarpıcıdır. Salı günü Demokratların Kongre’de elde ettiği ezici zafer, hızla yükselen yaşam maliyetleri, gümrük vergileri ve ABD’nin öncülüğündeki savaşlardaki büyük istikrarsızlık tarafından tetiklendi.
Ancak bu istikrarsızlığın büyük bir kısmının arkasında, Trump’ın en yakın iki müttefiki olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Netanyahu ile olan ilişkisi yatıyordu.
Trump’tan ayrılan Maga taraftarları – örneğin talk show sunucusu Tucker Carlson – ve hatta Carlson’un arkadaşı, Başkan Yardımcısı JD Vance gibi henüz tavrını açıkça belirtmemiş olanlar bile bu sonuçtan güç alacaklardır.
Trump, ABD’nin yurtiçinde ve yurtdışında yaptıklarının, başkan olarak yalnızca kendisinin karar verdiği şeyler olduğunu iddia etmeye devam edecek. Onun için önemli olan tek ses, kafasındaki sestir.
Veto hakkını kullanacak. Hükümetin yeniden kapanmasını teşvik edecek.
Ancak tarih, Trump’ın korktuğu güçlerin olduğunu göstermiştir. Tahvil piyasasından ve Wall Street’ten korkar. Benzin istasyonlarındaki fiyatlardan korkar. Fox News’un basın toplantılarını yayından kesmesinden korkar. Halefiyet mücadelesinden korkar.
Demokratik kurumsal yapının kurbanı olduğunu iddia edebileceği zamanlar çoktan geride kaldı. O artık, sonbaharı çoktan gelmiş olabilecek Gabriel Garcia Marquez’in patriarklarından biridir.
Trump şimdi ne kadar “oy pusulasında benim adım yoktu” diye iddia etmeye çalışsa da, kayıtlar onun kaybeden adaylar için 30 mitingde kampanya yürüttüğünü gösteriyor. Georgia, Güney Carolina ve Teksas’ta Trump, Senato yarışlarında daha iyi şansa sahip Cumhuriyetçi adayları kenara itti. Şimdi umursamadığını iddia ettiği ara seçimlerde sağa, sola ve her yöne müdahale ediyordu. Ve kaybetti. Bu, bir popülist için hiç de iyi bir görüntü değil.
Daha sıkı denetim
Washington’ın ötesinde, ara seçimler, Trump’ın başkanlık görevinde ikinci dönemine ilişkin bir referandum olarak açıkça değerlendirilecektir; Trump’ın görev süresini “güçsüz başkan” olarak tamamlayıp tamamlamayacağına bakılmaksızın.
İran’ın Dini Lideri Mücteba Hamaney, Washington’ın savaşı sürdürmesini ve Tahran’ın “koşulsuz teslimiyetini” hedeflemesini beklediğini söyledi.
Belki de öyle, ancak böyle bir sonucun ardından hava saldırılarının yeniden başlaması, eskisinden çok daha büyük bir siyasi intihar olacaktır. Vance, bu sonucu İran savaşının doğrudan bir sonucu olarak nitelendirdi.
Trump düşüşte olan bir figür. Bu nedenle, en yakın çevresi dışında kimse, telefon bir dahaki sefere çaldığında onu açmaya pek istekli olmayacaktır.
Trump ailesi artık yeni Kongre tarafından her zamankinden daha sıkı bir mali denetime tabi tutulacak. Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi başkanlığı görevine atanacak olan Temsilci Robert Garcia, Trump’a “avukat tut” uyarısında bulunurken şaka yapmıyordu.
Trump ailesinin üyeleri, her krizde, her yaklaşan gümrük vergisi uygulamasında kendi çıkarlarını doyasıya artırdılar. Başka herhangi bir ortamda buna içeriden bilgi ticareti denirdi. Trump’ın Beyaz Saray’ında ise bu, her zamanki iş akışıydı.
Damatı Jared Kushner ile Beyaz Saray Genel Sekreter Yardımcısı Stephen Miller’ın tüm işlemleri, şiddetli bir incelemeye tabi tutulacak.
Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi’nin özellikle ilgisini çekecek olan konu, Trump ailesinin yabancı yatırımcılar ve hükümetle bağlantılı kişilerle, özellikle de Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki kişilerle kurduğu kârlı iş ilişkileri olacak.
Ocak 2025’te, Trump’ın göreve başlamasından dört gün önce, BAE destekli yatırımcılar, Trump’ın oğulları Donald Trump Jr. ve Eric Trump’ın kurucu ortakları olduğu kripto para şirketi World Liberty Financial’ın yüzde 49 hissesini 500 milyon dolara satın aldı.
Bu yatırım, BAE’nin ulusal güvenlik danışmanı ve cumhurbaşkanının kardeşi Şeyh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan tarafından desteklendi.
Wall Street Journal’ın haberine göre, ilk ödemenin 187 milyon doları Trump ailesiyle bağlantılı şirketlere, 31 milyon doları ise Trump’ın Orta Doğu temsilcisi ve girişimin kurucu ortağı Steve Witkoff ile ilişkili şirketlere aktarıldı.
Açık uyarı
Paranın izini sürerek, soruşturmacılar Körfez devletlerinin Trump ve ailesine verdikleri tüm rüşvetlere sorunsuz bir şekilde ulaşabilirler.
Bu soruşturma, Barış Konseyi’ni de kapsamalıdır; bu konsey, hakkaniyete göre artık feshedilmeli ve yerine bir BM uluslararası yapısı kurulmalıdır.
İsrail’deki Netanyahu kampı, ABD’nin ilerlediği yön karşısında titriyorsa, Körfez liderleri de en az onun kadar panik içinde olmalıdır.
İran’ın insansız hava araçları ve füzeleri, küçük ama son derece zengin devletlere çevrelerindeki kaostan korundukları yanılsamasını veren güvenlik balonunu patlattı.
Ara seçim sonuçları da benzer bir etki yaratacaktır. Bu sonuçlar, Körfez devletlerinin Trump’a yatırım yaparak paralarını boşa harcadıkları mesajını kesinlikle pekiştirmiştir.
Doğru, ona yatırım yapmayı reddetmiş olsalardı Trump’ın ne yapacağını bilmiyoruz. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Trump’a bu kadar çok siyasi sermaye yatırmamış olsaydı, Trump kırılgan Türk ekonomisinin fişini çeker miydi? Bunu belki de asla bilemeyeceğiz.
Ancak o zaman geride kaldı.
Kendi güvenlikleri için Ortadoğu güçleri, gelecek için bir model olarak bölgesel ittifaklara ve karşılıklı savunma garantilerine yönelmelidir.
BAE Cumhurbaşkanı Muhammed bin Zayed ve Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, ülkelerinin stratejilerini Trump’ın etrafında şekillendirdiler. Bu, her ikisinin de alabileceği en kötü yatırım kararıydı.
Herkes Trump’a boyun eğdi. İran’a yönelik ana saldırıdan önce, geçen yıl Katar’da düzenlenen Doha Forumu adeta bir “Trump edisyonu”na dönüştü. Trump’ın oğulları etkinliğin yıldızlarıydı ve salonlar Amerikalı delegelerle doluydu. Bu durum, Katar’ın hangi yöne doğru kaydığını açıkça ortaya koydu.
Avrupa da aynı derecede iradesizdi. Acaba şimdi Trump’a karşı durup, özellikle Ukrayna konusunda dış politikasını ABD politikasına gerçek bir alternatif haline getirebilecek mi?
Ve son olarak, ara seçimler, İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın hükümetine çok net bir uyarı içeriyor.
ABD’deki bu değişiklikleri tetikleyen, uluslararası destekli Filistin hareketi ortadan kalkmayacak. Aksine, daha da güçlenecektir.
Burnham’ın, özellikle Filistinlilere ve genel olarak Arap dünyasına, eski ABD Başkanı Barack Obama’nın Kahire konuşmasında yaptığı gibi boş vaatlerde bulunduğu algısı oluşursa, Burnham da Starmer ile aynı kaderi paylaşacaktır.
O, Yeşiller’in “Siyonizm ırkçılıktır” önergesi nedeniyle 11 belediyede Yeşiller ile olan ittifakı sonlandırarak şimdiden Starmer tarzı bir hata yaptı. Siyonizm tartışmasındaki ivme – ki bu büyük ölçüde İsrail’deki Siyonist partilerin herhangi bir Arap partisiyle iktidarı paylaşmayı reddetmesinden kaynaklanıyor – Burnham’ın değil, Zack Polanski’nin lehine işliyor.
İsrail’deki Siyonistler, bir Filistin devletinin kurulmasını engellemek için ellerinden gelen her şeyi yaparken, iki devletli çözümü ve Siyonizmi aynı anda savunamazsınız.
İsrail’in işgali konusunda sadece lafta kalmak yeterli olmayacaktır. Burnham, sözlerini eyleme de dökmek zorunda kalacaktır.
*David Hearst, Middle East Eye’ın kurucu ortağı ve genel yayın yönetmenidir. Bölge konusunda yorumcu ve konuşmacı; Suudi Arabistan konusunda ise analisttir. Daha önce The Guardian’da dış politika başyazarı olarak görev yapmış; Rusya, Avrupa ve Belfast’ta muhabirlik yapmıştır. The Guardian’a katılmadan önce The Scotsman gazetesinde eğitim muhabiri olarak çalışıyordu.

