Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'nda kıdemli araştırmacı olan Aaron David Miller ve eski ABD'nin Mısır ve İsrail büyükelçisi Daniel C. Kurtzer tarafından Foreign Policy’de yayınlanan makale:
Siyasi hayatının belki de en önemli seçimlerine sadece iki ay kala, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, belirleyici olabilecek bir soruyu kendine soruyor: ABD Başkanı Donald Trump'ın desteğini alabilecek mi?
İsrail'in en uzun süre görev yapan lideri Netanyahu, seçim kampanyasında zorlanıyor. Son anketler, sağcı, dini ve aşırı milliyetçi partilerden oluşan koalisyonunun parlamentoda çoğunluğu sağlayacak kadar sandalye kazanamayabileceğini gösteriyor. İktidarı kaybetmek, Netanyahu'nun rüşvet, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlarından yargılandığı bir adalet sistemini manipüle edememek anlamına gelecektir.
Trump, İsrail'de geniş bir popülariteye sahip. Tek başına Netanyahu'nun yeniden seçilmesini garantileyemese de, bir desteği muhtemelen ona ivme kazandıracaktır.
Ancak ABD Başkanı, Netanyahu'yu desteklemek için birçok fırsatı kaçırdı ve bu hafta, "İsrail seçimlerine karışmamam en uygunu, ancak birini destekleyebilirim" dedi. İsrail liderini şahsen sevdiği bilinmesine rağmen, Trump hükümetinin politikalarından hayal kırıklığına uğramış durumda. Ve birçok kişinin başbakanın kendisini İran savaşına itmedeki rolü olarak algıladığı şey için Netanyahu'yu doğrudan eleştirmese de, Trump, Netanyahu'nun ABD ve İsrail zaferi olasılığını abartma biçiminden hayal kırıklığına uğramış ve öfkeli olmalı.
Trump muhtemelen henüz kararını vermedi. Önümüzdeki birkaç hafta içinde bir dizi faktör, Netanyahu'yu destekleyip desteklemeyeceğini belirleyecek. İlk olarak, Trump'ın Netanyahu'nun Gadi Eisenkot'a karşı seçimleri kaybedebileceğini gösteren anketler hakkında bilgilendirildiğinden eminiz. Trump, Eisenkot'u tanımıyor ve yeni bir başbakan ve yeni bir kadroyla başa çıkmanın daha kolay olup olmayacağından emin olamaz. Ancak Trump kaybedenlerden hoşlanmaz ve bu nedenle Netanyahu'nun seçimleri kazanma olasılığının yüksek olup olmadığını değerlendirecektir.
İkinci olarak, çıkar odaklı bir başkan için, İsrail seçimlerine kadar olan süre Trump'a önemli bir pazarlık gücü sağladı. Jared Kushner, Gazze'nin askerden arındırılması planı konusunda Kahire'de Hamas'la ve İsrail'de Netanyahu ile görüşmelerini yeni tamamladı. Trump, İsrail seçimlerine açık desteğinin bir koşulu olarak Netanyahu'yu Gazze planına onay vermeye zorlama fırsatı görebilir. Bu, Netanyahu'yu kendi çekincelerini ve koalisyonunun Gazze konusunda taviz vermeye yönelik güçlü itirazlarını aşmak zorunda bırakacaktır. Bu seçim Netanyahu için çok kritik olduğundan -iktidarda kalması veya hapse girmesi arasındaki farkı belirleyebilir- Netanyahu'nun kabul etmesi gerekebilir.
Üçüncüsü, Trump için Netanyahu'nun cazibesinin nihayet kaybolmuş olma ihtimali var. Bu, Trump'ın hiçbir halef hükümetinin Netanyahu'nunki kadar sorunlu olmayacağı sonucuna varmasına yol açabilir. Muhalefetin Trump'ın yakın çevresine Netanyahu'yu desteklemekten vazgeçmesi için mesajlar gönderdiğine dair haberler var. Yine de, Trump'ın kenarda durması alışılmadık bir durum olurdu. Netanyahu ne kadar sorunlu olursa olsun, o ve Trump birlikte çok şey yaşadılar. İlişkide kendini kıdemli ortak olarak tanımlayan Trump, Netanyahu'nun zayıf noktalarını bildiğine inanıyor.
Hem Trump hem de Netanyahu, Trump'ın tek başına İsrail seçimlerinin sonucunu belirleyemeyeceğinin farkında. Ancak önceki ABD liderlerinin kesinlikle bir etkisi oldu. Başkan George HW Bush, 1992'de dönemin İsrail Başbakanı Yitzhak Shamir'e İsrail'in yerleşim politikaları nedeniyle 10 milyar dolarlık konut kredisi garantisini reddetti; bunun Shamir'i içeride siyasi olarak zayıflatacağının ve 1992'deki seçim yenilgisine katkıda bulunacağının farkındaydı. Başkan Bill Clinton, 1996'da dönemin Başbakanı Shimon Peres'i Beyaz Saray'da ağırladı - Netanyahu'ya karşı seçimden aylar önce - bu da Peres'e açık bir tercih göstergesiydi. Bu pek yardımcı olmadı - Peres sonunda seçimi kaybetti.
Başkanlık müdahaleleri konusunda altın madalya tartışmasız Trump'a ait. İlk başkanlık döneminde Trump, Netanyahu'ya desteği artırmak için oldukça bilinçli bir şekilde bir dizi adım attı. İsrail'deki Netanyahu ve Trump'ın yer aldığı reklam panoları, Netanyahu'nun ABD desteğini sağlayabilecek lider olduğu iddiasını doğruladı. Trump, Golan Tepeleri üzerindeki İsrail egemenliğini tanıdı ve İsrail seçimlerinden 15 gün önce Netanyahu'yu Beyaz Saray'da ağırladı. İkinci döneminde ise Trump, İsrail cumhurbaşkanının Netanyahu'yu yargılandığı suçlardan affetmesi için aktif olarak baskı yaptı.
Bu nedenle Trump'ın Netanyahu'yu tamamen destekleyip desteklemeyeceği sorusu çok önemli. Trump için İran ve Gazze'deki karışıklıklar ve Netanyahu'nun her iki krizi çözme çabalarına karşı çıkması, ABD'nin politika ikilemlerini daha da kötüleştirdi. Trump, İran'ın kendi isteklerini yerine getirmemesinden ve Netanyahu'nun Trump'ın Barış Kurulu'nun Gazze için aldığı kararlara katılmamasından dolayı hayal kırıklığına uğramış durumda. Trump öfkelendiğinde birini suçlaması gerekiyor - genellikle eski ABD Başkanı Joe Biden'ı - ancak bu durumda, o kişi aynı zamanda Netanyahu.
Dolayısıyla Trump'ın bir Netanyahu sorunu var. Ancak Netanyahu'nun Trump sorunu çok daha büyük. Netanyahu, bir ABD başkanına karşı yarışmayı veya Trump ile arasının bozuk olduğu ya da ilişkiyi berbat ettiği algısının büyümesine izin vermeyi göze alamaz.
Netanyahu ise sadece sözlü bir onaydan daha fazlasını isteyecektir. Trump'ı askeri yardıma ilişkin 10 yıllık büyük bir mutabakat zaptı imzalamaya zorlamaktan, İsrail seçimlerinden hemen önce Netanyahu'yu Beyaz Saray'da ağırlayıp duyuruyu yapmaya kadar birçok seçenek mevcut. Ancak bu olasılıkların hiçbiri Trump için kolay olmayacak; zira özellikle ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Netanyahu'ya olan sabrını yitirmesiyle birlikte, Trump'ın Ortadoğu takıntıları ve genel olarak dış yardıma yönelik muhalefet MAGA dünyasında giderek artıyor.
Özünde, Netanyahu için çok önemli olan Trump'ın desteği meselesi, muhtemelen kendi sorunları ve iç siyasi mücadeleleriyle boğuşan, ayrıca Netanyahu'nun İran veya Gazze konusunda hiçbir yardımda bulunmadığını gören Trump için daha çok bir sıkıntıdan ibaret. Netanyahu'nun büyük bir taviz vermemesi durumunda, en olası sonuç Trump'ın İsrail seçimleriyle ilgili olarak en az düzeyde hareket etmesidir. Netanyahu kazanırsa, Trump İsrail için yaptığı her şeyi öne sürerek kesinlikle övgü alacaktır. Kaybederse, Trump neredeyse kesinlikle bunun tamamen Netanyahu'nun başkanın isteklerini yerine getirmemesinden kaynaklandığı sonucuna varacaktır.
