İstanbul’dan Şam’a Kritik Zirve: Fidan Zelenski ve Şara Buluştu

Merve Gürbüz / AA 

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, İstanbul’da Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından Hakan Fidan eşliğinde Şam’a geçerek Ahmed eş-Şara ile üçlü zirveye katıldı. Güvenlik, enerji ve gıda tedariki başlıklarının öne çıktığı temaslar, Türkiye’nin arabuluculuk rolünü güçlendiren yeni bir diplomatik eşik olarak değerlendirildi. Bölgesel dengeleri değiştirecek bu temasların sahaya yansıması nasıl olacak?

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski , 4 Nisan 2026’da Türkiye’ye gelerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü. 

Ertesi gün ise Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara’nın daveti üzerine Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan eşliğinde Türkiye’den Suriye’ye geçti. 

Şam’da yapılan üçlü zirvede, ikili ve bölgesel güvenlik, gıda tedariki, enerji altyapısı gibi başlıklar ele alındı.

Görüşmeler sonrası Zelenski , Türkiye ve Suriye ile toplumların güvenliğini artırma ve kalkınma fırsatlarını genişletme üzerine işbirliğinde uzlaşma sağlandığını bildirdi.

Türkiye’nin arabuluculuk rolünü güçlendirecek bu adım, bölgesel diplomasi ve lojistik işbirlikleri açısından önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.

“Müttefiklerimizi güçlendirmek üzere çalışıyoruz”

Zelenski  ziyaret öncesi sosyal medyadan “İstanbul’a geldim, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ile kapsamlı görüşmeler için hazırlıklar yapıldı. İnsanların hayatlarının gerçek anlamda korunması, Avrupa’da ve Orta Doğu’da istikrarın sağlanması ve güvenliğin garanti altına alınması için müttefiklerimizi güçlendirmek üzere çalışıyoruz” mesajını paylaştı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Duran, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Zelenski 'nin ziyaretine ilişkin açıklamada bulundu.

Paylaşımda, Duran şunları kaydetti:

"İstanbul'da gerçekleştirilecek görüşmelerde, Ukrayna'yla ikili gündemimizdeki konular ile bölgesel gelişmelerin yanı sıra İstanbul Süreci başta olmak üzere ateşkesin tesisi ve kalıcı çözüme yönelik çabaların ele alınması öngörülmektedir."

İstanbul Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde yapılan toplantıda, liderler, Türkiye-Ukrayna ikili ilişkileri, Ukrayna-Rusya savaşında barış arayışları ile bölgesel ve küresel gelişmeleri ele aldı.

Erdoğan görüşmede Türkiye’nin Rusya-Ukrayna müzakerelerini desteklemeye devam edeceğini, bölgenin daha fazla barış ve istikrara ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Erdoğan ayrıca, Türkiye olarak Karadeniz'de seyrüsefer emniyetine büyük önem atfettiklerini ve enerji arz güvenliğinin mühim olduğunu söyledi.

Zelenski ise Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmesine ilişkin, "Cumhurbaşkanı Erdoğan da müzakerelerin İstanbul'da yapılmasını istiyor. Gelmeye hazırız. Her zaman, liderler düzeyinde yapılacak bir toplantıya, hangi formatta olursa olsun hazır olduğumuzu söyledim" şeklinde konuştu.

Zelenski , Türkiye’nin tahsis ettiği uçakla Suriye’ye geçti

Türk Dışişleri Bakanlığı’ndan 5 Nisan günü yapılan açıklamada, Hakan Fidan’ın Suriye’ye ziyaret gerçekleştireceği duyuruldu.

Bakan Fidan sabah saatlerinde Şam Uluslararası Havalimanı’na inerek Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani tarafından resmi törenle karşılandı.

Aynı gün Türkiye’nin tahsis ettiği bir uçakla Suriye’ye geçen Zelenski  de zirveye katıldı.

Fokus+’a özel açıklamalarda bulunan Ömer Özkızılcık, konuya ilişkin şu ifadelere yer verdi:

“Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan'ın Şam'a, Zelenski'nin beraber gitmesi ve Zelenski'nin Türk uçağıyla Şam'a gitmesi şunu gösteriyor. Bu toplantının Türkiye tarafından organize edildiği, Türkiye'nin bu ara buluculuk yaptığı ve bu toplantıda ne görüşüldüyse bunun Türkiye'nin fikri olduğu ve Türkiye'nin katkılarıyla gerçekleştiğini gösteriyor. Peki buradaki toplantıda büyük bir ihtimalle ne görüşüldü? Benim tahminim Ukrayna'nın körfez ülkelerine, İran'ın kamikaze drone'larının karşı kullanabilecekleri anti-drone sistemlerinin Suriye'de üretilmesi noktasında bir temas olduğunu düşünüyorum.

Çünkü, Ukrayna'da Rus saldırısı altındayken kendi üretimini körfeze kaydırması çok gerçekçi bir tablo değildi. Ama bilgi birikimini Suriye'den paylaşıp Suriye'de bu üretiminin görece düşük maliyetlerle yapılması ve körfeze kolayca coğrafi konumu sebebiyle aktarılması Türkiye'nin rol olduğunu gösteriyor. 

Türkiye bu İran savaşı sonrası dönemde, bölgenin güvenlik mimarisi noktasında gelişme ve dönüşümü için şimdiden adım atmış durumda ve bu savaş sonrası döneme yönelik Türkiye hazırlıklarını başlattı ve ilerletiyor.”

Öte yandan diplomatik kaynaklar, Ukrayna liderinin güvenliğini sağlamak ve olası bir provokasyonun önüne geçmek amacıyla Türkiye’ye ait uçağın tahsis edildiğini ifade ediyor.

Fidan’ın heyetiyle Şam’da ilk temasları ikili konulara odaklandı. 

Dışişleri Bakanlığı açıklamasına göre, iktisadi işbirlikleri, bölgesel güvenlik tehditleri ve Suriye’nin yeniden inşası projeleri ele alındı.

Şam’da neler görüşüldü?

Şam’da akşamüstü gerçekleşen zirvede, Türkiye’den Fidan, Suriye’den Şara ve Zelenski bir araya geldi.

Anadolu Ajansı’na göre Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Fidan ile Şeybani de zirveye iştirak ettiğini bildirdi.

Zirvede iktisadi ilişkiler, altyapı projeleri, gıda tedariki ve güvenlik gündemde öne çıkan başlıklar oldu.

Resmi açıklamalara göre, taraflar ikili ilişkilerin geliştirilmesi ve ekonomik işbirliğinin artırılmasına yönelik görüş alışverişinde bulundu ve bölgesel gerilimler ışığında gıda tedarik hatlarının güvenliğinin öneminin altı çizildi.

Ayrıca, Ukrayna tarafının Suriye’ye tahıl ve gıda yardımı sağlama girişimi, zirvenin dikkat çeken konularındandı.

Zelenski ile Şara’nın ikili görüşmesinde özellikle gıda güvenliği, kalkınma projeleri ve enerji altyapısı ele alındı.

Zelenski, görüşme sonrası sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Suriye ile toplumların güvenliğini artırma ve kalkınma fırsatlarını genişletme yönünde birlikte çalışma konusunda anlaşmaya vardıklarını belirtti.

Türkiye-Suriye yakınlaşması, Rusya-Ukrayna dengesini nasıl etkiler?

Özkızılcık, Rusya’nın konumu ve Suriye’deki yeni dönemde Türkiye-Suriye yakınlaşmasının uluslararası dengelere etkisini şu sözlerle değerlendirdi: 

“Rusya'nın Suriye'yle ilişkileri devam ediyor. Rusya Suriye'deki varlığını korumak istiyor. Bu bağlamda Suriye'yle üst düzey görüşmeler de var. Aynı zamanda da Ukrayna yönelik savaş da devam ediyor. Burada hem Suriye hem Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasında bir denge politikası güdebildiklerini görüyoruz.

Ancak bu ilişkilerin niteliğini ve biçimine baktığımızda bazı farklılıklar var. Türkiye Ukrayna'ya silah sistemleri tedariki sağlalarken Rusya'ya bunu sağlamıyor. Rusya'da Suriye ordusuna henüz bir askeri destek sağlamıyorken şu an Ukrayna'nın belki de Suriye üzerinden bir drone ya da drone'lara karşı sistemler gelişme noktasında bir bilgi, know-how aktarımı söz konusu olabilir.

Böyle bazı farklılıklar olsa da Türkiye ve Suriye'nin savaşta olan iki ülke, Ukrayna ve Rusya arasında bu dengeyi bilebilmesi ciddi bir kazanım. Ancak, bu kazanımın bölgede Ukrayna ile Rusya arasında bir barışa katkı sağlamasını beklemek çok gerçekçi olmayabilir.”