
“Bunların ötesine geçmek isteyenler, yasal sınırı aşmış olurlar.” Eşlerin ve cariyelerin fazlasını istemek için hiçbir yol açık değildir artık. Bunun ötesine geçmek isteyen normal sınırı aşmış, serbest bölgeyi geçip harama düşmüştür. Burada yasak bir bölgede gezdiğinin bilincinde olan kişi bozulur. Bir güvencesi ve garantisi kalmadığı için aile de bozulur. Bağları koptuğu, temeli dağıldığı için toplum düzeni de bozulur. İşte İslâm’ın üzerine titrediği, özenle korumak istediği bunlardır.
Bizzat cinsel arzunun ve onu özellikle dindar ve takva sahibi kişiler için meşru yollarla gidermenin de yerilmiş olduğu gibi yanlış bir anlama olmasın diye bu iki (5 ve 6.) ayet gelmiştir. Yalnızca müminlerin gizli yerlerini titizlikle korudukları ifadesiyle yetinilmiş olsaydı, bu durumda onların rahip ve münzevî bir hayat içinde yaşayan kişiler gibi evlenmeden "terk-i dünya" bir hayat sürmeleri gerektiği anlamı çıkarabileceğinden bu tür yanlış anlamalar pekişebilirdi. Bunu önlemek için, cinsel arzunun meşru yollarla giderilmesinde sakınca olmadığını ayetle bildirilmiştir. Şu kadar ki, bu arzuyu gidermede öngörülen sınırları aşmak yasaklanmaktadır.
"..fakat kim bunların ötesini isterse, böyleleri sınırı aşanlardır" cümlesi cinsel arzunun zina, eşcinsellik, hayvanlarla temas ve bunlar gibi daha başka yollarla gidermenin haram olduğunu açıklamaktadır.
TEFHİMUL KURAN
Zemahşerî'nin bu ayete ve lafızlarına dair tefsirindeki temel açıklamaları şunlardır:
1. "Verâe Zâlike" (Bunun Ötesi) İfadesinin Anlamı
Zemahşerî, ayette geçen "verâe zâlike" (bunun ötesi/arkası) ifadesinin lügat anlamını açıklarken; helal kılınan eşler ve cariyeler dışındaki her türlü gayrimeşru ilişki ve arayışı kapsadığını belirtir.
Buna göre; meşru nikâh bağı veya mülkiyet (cariyelik) sınırı dışında kalan zina, homoerotik ilişkiler (liwat), hayvanlarla ilişki ve elle tatmin (istimna) gibi dinen yasaklanan bütün yollar "verâe zâlike" (sınırın ötesi) kapsamına girer.
2- "El-Âdûn" (Haddi Aşanlar) Kelimesindeki Belâgat ve Vurgu
Ayetin sonundaki "fa-ülâike hümü'l-âdûn" (İşte onlar haddi aşanların ta kendileridir) ifadesi üzerinde Zemahşerî şu inceliklere dikkat çeker:
"El-Âdûn", haktan, adaletten ve dinin koyduğu meşru sınırlardan sapıp batıla ve harama tecavüz edenler demektir.
Cümledeki zamirlerin ve tarif edatlarının dizilimi (özellikle hüm zamirinin araya girmesi) Arap dilinde hasr (tahsis/has kılma) ifade eder. Yani haddi aşma, hudutları çiğneme suçu en mükemmel ve en ağır biçimde sadece bu sınırsızlığı arzulayanlara mahsustur; onlar azgınlığın zirvesindedirler.
3- Fıkhi ve Mezhepsel Yaklaşımlar
Zemahşerî, ayetin hüküm kısmını değerlendirirken İslam hukukundaki haram-helal sınırlarının korunmasının ve büyük günahlardan kaçınmanın imânın korunmasındaki (özellikle iman-amel ilişkisindeki) kritik rolüne atıfta bulunur. Bu ayet, iffetini korumayan ve meşru dairenin dışına çıkan kimselerin, surenin başında övülen "kurtuluşa eren müminler" vasfından uzaklaşarak zalimler ve haddi aşanlar zümresine dâhil olacağını gösteren en keskin ilahi ölçülerden biri olarak değerlendirilir.
EL KEŞŞAF TEFSİRİ

