Esam Boraey / Al Jazeera
Siyasette şöyle bir söz vardır: “Her seçim, temelde bir sonraki seçimle ilgilidir.” 3 Kasım’da Cumhuriyetçi Parti, 2026 ara seçimlerinde bazılarının “neredeyse yok olma düzeyinde” olarak nitelendirdiği bir yenilgiye uğradı. Sonuçların bir sonraki başkanlık seçimlerinde neler olacağına dair bir ipucu vereceği düşünülürse, Cumhuriyetçilerin 2028 için hangi seçenekleri var? Öncelikle, bu son “mavi tsunaminin” neden meydana geldiğini anlamamız gerekiyor. Ara seçimler, Demokratları desteklemek değil, Trump’ı reddetmek anlamına geliyordu.
Geçen Salı günü açıklanan sonuçlar, seçmenlerin ekonomik felaketten, yaşam maliyetindeki muazzam artışlardan, İran’a karşı başarısız savaşından ve İsrail’e yalakalık yapmasından Trump’ı sorumlu tuttuğunu yansıtıyordu. Bu sonuç aynı zamanda, Trump ailesinin Oval Ofis’i kendilerini ve dostlarını eşi görülmemiş bir düzeyde zenginleştirmek için kullanmasını kınayan bir mesajdı.
Ara seçimler yaklaşırken, seçmenler Trump yönetimini yozlaşmış ve onun ilk etapta seçilmesine yardımcı olan popülist tabanı terk etmiş olarak gördü. Kötü giden ekonomi, başarısız gümrük vergileri ve istenmeyen bir savaş, Trump’a siyasi bir figür olarak sadık kalan MAGA yandaşları ile Trump’ın seçim kampanyasında vaat ettiği ancak yerine getiremediği değerlere sadık kalan Cumhuriyetçi Parti’nin “Önce Amerika” fraksiyonları arasındaki uçurumu genişletti. Bir zamanlar birbirinin yerine geçebilir olarak görülen bu iki grubun ayrılması, nihayetinde Trump’ı ve Cumhuriyetçileri Washington’da iktidara taşıyan Trump koalisyonunu yok etti.
Son ara seçimler sırasında, muhafazakâr hareketin önde gelen birçok isminin Cumhuriyetçi liderlere açıkça karşı çıktığına tanık olduk. Tucker Carlson ve Marjorie Taylor Greene gibi popüler muhafazakârlar, Michigan’daki Mike Rogers ve Teksas’taki Ken Paxton dâhil olmak üzere birçok Cumhuriyetçi adaya karşı kamuoyu önünde seslerini yükselttiler. Eski Trump destekçisi Nick Fuentes, aylarca takipçilerine Demokratlara oy vermeleri için çağrıda bulundu. Onların argümanı, Trump’ın “Önce Amerika” ilkelerine ihanet ettiği ve artık ona güvenilemeyeceği yönündeydi. Ekonomik gündemi ve “artık savaş istemediğini” söylemesi nedeniyle onu desteklemiş olan birçok eski taban seçmeni, artan yaşam maliyetleri ve iş kayıpları nedeniyle büyük sıkıntı çekmişti. Sonuçta Trump, genç seçmenler, Hispanik ve Latin kökenli seçmenler, siyahî erkekler ile banliyölerde yaşayan ve bağımsız seçmenler arasındaki desteğini kaybetti.
Bu sonuçlar, Cumhuriyetçi Parti’yi kritik bir dönüm noktasına getirmiş ve pek çok kişinin partinin 2028’de nasıl bir vizyona sahip olacağını merak etmesine neden olmuştur. Trump’ı geride bırakarak Trump sonrası döneme daha fazla odaklanmalı mı, yoksa önemini korumak için onun orijinal gündemine daha da sıkı sarılmalı ve koalisyonunu yeniden mi kurmalı? Burada iki ana güç devreye giriyor: Güçlü bir figür olarak Trump’ın kendisi ve partinin kontrolünü yeniden ele geçirip önemini korumak isteyen Cumhuriyetçi parti kurmayları. Birçok gözlemci bu iki gücü birbirine karıştırırken, diğerleri ise Trump’ın partiyi yeniden şekillendirdiğini ve bu süreçte parti kurmay kadrosu haline geldiğini düşünüyor. Her ikisi de yanılıyor. Trump, Cumhuriyetçi Parti’deki en güçlü kişi olmaya devam ediyor ve geniş kapsamlı siyasi faaliyetleri, gündemini desteklemek için yüz milyonlarca dolarlık bir kaynağa sahip olsa da, hiçbir zaman parti kurmay kadrosu olmadı.
Geleneksel Cumhuriyetçi kurumsal yapı, kurumsal bağışçı ağlarını, eski parti liderlerini, Reagan yanlısı düşünce kuruluşlarını ve Trump’ın yargıç atamaları ve vergi indirimlerini hayata geçirirken onun iktidarını kabul eden, ancak popülist iktidar devralışını hiçbir zaman tam anlamıyla benimsemeyen kurumsal lobi gruplarını içermektedir. Ara seçim sonuçları, daha geleneksel iktidar yapılarına “partilerini geri alma” girişimini yeniden denemeleri için bir ivme kazandırmıştır. Her ikisi de etkili tabanlara sahip güçlü güçlerdir. Kurumsal yapı, özellikle Trump koalisyonunun önemli ölçüde zayıfladığı ve yeniden canlanmasının zor olacağı gerçeğine güveniyor. Trump’ın, yeni adaylara yardım etmek yerine, başkanlık kütüphanesini inşa etmek gibi yollarla bağış toplama çabalarını kendisine odaklayacağını düşünüyorlar. Taban tarafında ise Cumhuriyetçi seçmenler, Trump’ın Epstein skandalını kötü yönetmesi, eşi görülmemiş siyasi çıkar peşinde koşması ve yolsuzluk iddiaları ile İran’a karşı yürüttüğü savaşın ardından kendilerini ihanete uğramış hissediyorlar.
Bu ara seçimler, Trump’ın ne kadar sevilmediğinin bir göstergesi olduğu için, Cumhuriyetçi Parti’nin önünde iki temel seçenek kalıyor: Trump koalisyonunu yeniden inşa etmek ya da Trump sonrası bir muhafazakâr partiye hazırlanmak. Şu anda asıl soru, Cumhuriyetçi adayların Trump’tan nasıl mesafe koyabilecekleri ve aynı zamanda onun kazanan seçmen tabanını yeniden inşa etmeye nasıl çalışabilecekleri. Bu ince ip üzerinde yürümek, MAGA ile “Önce Amerika” hareketini yeniden bir araya getirmenin bir yolunu bulmak anlamına gelecektir. Bu, mevcut siyasi ortamda imkânsız bir görev gibi görünebilir, ancak başka bir kazanma senaryosu hayal etmek zor.
Hâlihazırda gündemde olan pek çok isim var ve önümüzdeki aylarda daha fazlasının yarışa katılması muhtemel. Başkan Yardımcısı JD Vance, son ara seçimlerden önce en güçlü aday olarak görülüyordu. Vance, Trump’a olan yakınlığı ve MAGA hareketinden ile teknoloji sektöründeki varlıklı bağışçılardan alabileceği destek açısından güçlü bir konumda. Ayrıca “Önce Amerika” çevresiyle de bağları var. Turning Point USA, bir yıl önce onu açıkça desteklemişti. Geniş bir takipçi kitlesine sahip Tucker Carlson, hâlâ Vance’i destekliyor. Öte yandan Vance, ekonomi, göç ve İran’a karşı savaş konularında Trump yönetiminin başarısızlıklarından kendini uzaklaştırmakta zorlanacaktır. Vance, kötü politikalardan uzaklaşmak için Trump’ı yeterince eleştirirken, geride bırakıldığını hissederse misilleme yapması muhtemel olan sert çekirdek MAGA tabanının desteğini kaybetmemek için ince bir çizgide yürümek zorunda kalacaktır. Vance, Trump’ı eleştirmeyi tamamen reddederse, muhtemelen Kamala Harris-Joe Biden senaryosunun bir tekrarını göreceğiz. Seçilebilirlik açısından Vance’in en büyük zayıflıklarından biri, kendisinin de bir “kuruluş” figürü olmamasıdır. 2022’de Ohio’da ABD Senatosu için zorlu bir yarışa girmişti. Trump, teknoloji milyarderleriyle olan bağları ve Cumhuriyetçi yerleşik düzene meydan okuması nedeniyle 2024’te onu başkan yardımcısı adayı olarak seçti. Yerleşik düzen, Cumhuriyetçi liderlik çevrelerinde yeniden ayaklarını sağlamlaştırmaya başlarsa, bu faktörler Vance’in 2028 seçim yarışındaki yolunu zorlaştıracaktır.
Trump yönetimi içindeki 2028 seçimleri için kurumsal kesimin favorisi Marco Rubio’dur. Rubio’nun Trump’ın ekonomi politikasından uzaklaşması daha kolay olacak, ancak Trump’ın dış politikasından ve savaştan uzaklaşması daha zor olacaktır. Rubio, kurumsal kesim, neokonservatifler ve geleneksel bağışçı grupları arasında oldukça sevilmektedir. Ancak o, ne MAGA’nın favorisidir ne de “Önce Amerika” hareketinin tercihi olarak görülmektedir. Rubio’nun temel sorunu, birçok kişi için ikinci tercih olmasıdır. Ayrıca, Miriam Adelson gibi tartışmalı bağışçılarla olan ilişkisi ve ABD siyasetinde İsrail’in etkisine dair görüşleri de onun için önemli bir engel teşkil edecektir.
2028’i düşündüğümüzde, Florida’nın görev süresi sona eren valisi Ron DeSantis de bir başka güçlü adaydır. Kendisi, Ocak ayında görevinden ayrıldıktan sonra Cumhuriyetçi Parti’nin başına geçmek üzere pozisyon almaktadır. DeSantis, Cumhuriyetçilerin bu zorlu ara seçimlerde elde ettiği tek başarıya imza atmış olarak geniş çapta takdir edilmektedir. Ayrıca, Florida’da ve ülke genelinde İsrail yanlısı bağışçılarla yakın bağları bulunmaktadır. Ancak, zayıf performansı ve 2024’te Trump’a karşı ulusal bir kampanya yürütmedeki başarısızlığı unutulmamıştır.
Bu isimlerin yanı sıra, yarışta muhtemelen pek çok başka aday da yer alacak; bunlardan bazıları mevcut düzeni temsil ederken, daha fazlası ise her iki gücü de aynı derecede sorgulayacak. Ara seçimler, Trump’ın popülerlik eksikliğine ilişkin bir referandum olmakla birlikte, aynı zamanda mevcut düzene karşı da bir oydu. Birçok Cumhuriyetçi ve muhafazakâr bu ivmeyi yakalayacak ve buna göre hareket etmeye çalışacaktır. Bu kampta, Kongre Üyesi Thomas Massie gibi isimlerin yanı sıra eski Kongre Üyesi Marjorie Taylor Greene’in olası adaylığı ve henüz tanımadığımız tamamen dışardan gelen adaylar da görebiliriz. Bana göre belirleyici faktör Demokratlar olacaktır. Demokratların önümüzdeki iki yılı yönetme stratejisi, 2028’de Cumhuriyetçilerin başarısı ya da başarısızlığında önemli bir rol oynayacaktır. Başka bir deyişle, 2028 artık Demokratların elindedir; kaybetmeleri kendilerine kalmıştır.
Demokratların, Trump karşıtı misillemelere mi yoksa ekonomiyi yeniden inşa etmeye ve seçmenlerin güvenini geri kazanmaya mı odaklanacakları, Cumhuriyetçilerin geri dönüş yapma imkânını belirleyecektir. Misilleme, Trump’a hayatta kalması için bir şans daha verecektir; ancak Demokratlar, bağışçı sınıflarına ve zengin elitlere karşı radikal bir değişiklik yapmadan mevcut liderlik yapısını olduğu gibi korumakta ısrar ederlerse, Trump karşıtı söylemlerin ötesine geçmek için pek bir motivasyona sahip olmayacaklardır.
Geçen Salı, seçim kampanyaları sırasında on yıldan fazla bir süredir şahit olmadığım tarihi bir olay yaşandı. Bu zafer, özellikle Trump’ın veto yetkisi göz önüne alındığında, Demokratların Amerikan halkı için gerçek bir başarıya ulaşma yolunu zorlaştırıyor. Her şeyden öte, Cumhuriyetçi Partinin geleceği, Demokratların Trump karşıtlığına bağlı olmayan kendi stratejilerini geliştirebilme yeteneklerine bağlı olacaktır. Bazı açılardan, Demokratların bu galibiyet serisini sürdürebilmeleri için Trump’a – ve onun başarısız olmaya devam etmesine – ihtiyaçları var. Ona ihtiyaçları olup olmadığına ve partilerinin geleceğinin tek bir kişinin kişiliğine odaklanıp odaklanmayacağına karar vermek ise Cumhuriyetçilere kalacaktır.
* Esam Boraey, Cornell Üniversitesi Demokrasi Merkezi’nde kıdemli araştırmacıdır. 2024 DNC kongresinde genel delege olarak görev almıştır. Mısır kökenli olan Boraey, hem ABD’de hem de Orta Doğu’da seçim kampanyaları, seçimler ve taban örgütlenmesi alanlarında yirmi yılı aşkın deneyime sahiptir.
