Mustafa Sabri Beşer / Star
Vebal-i Câriye: Ölülerin bitmeyen hesabı
Ölüm bir bedeni toprağa verir, bir ömrü değil. Zira bir kere hayata dokunmuş olanı, ölüm bile bütünüyle yokluğa mahkûm edemez.
Çeşme yaptıran adamın kemikleri asırlar önce toz olmuştur ama yolcu hâlâ onun suyuyla serinler.
Kitap yazanın mürekkebi kurumuştur ama bir delikanlı onun cümlesinde hakikatin kapısını bulur.
Mezar sadece bedeni teslim alır.
Yâsîn Sûresi, "İnsanın yalnız yaptıklarının değil, geride bıraktığı izlerin de yazıldığını" haber verir.
Yani kayıt, ölümle kapanmaz.
Nahl Sûresi bir hesabı daha açar. "Başkasını yoldan çıkaran, kendi günahına bir de onların günahını ekler."
Yani terazi tek kefeli değildir.
Peygamber Efendimiz iki kefeyi de haber verir.
"İnsan ölünce ameli kesilir, ancak sadaka-i câriye, faydalanılan ilim ve hayırlı evlat bunun dışındadır." "Güzel bir çığır açan, o yoldan gidenlerin sevabından pay alır. Kötü bir çığır açan da ardından işlenen her kötülüğün vebalini taşır."
Bu hakikatin gölgede kalmış bir yüzü daha var.
Ben ona vebal-i câriye diyorum. Sadaka-i câriye'nin karşısında duran, devredilen günah mirası.
Kişi öldükten sonra da yaşayan, işleyen, zarar veren kötülük mirası.
Öyle ya iyilik ölümden sonra yaşamaya devam ediyorsa kötülük hangi imtiyazla mezarın kapısında duracaktır?
Bir adam düşünün.
Zulmünü yalnız fertlere yapmamış, onu bir kanuna, bir okul müfredatına, bir devlet terbiyesine çevirmiş.
Bir milleti inancından, mazisinden, hafızasından utandırmış.
Kendisi toprağa girdikten nesiller sonra torunlar dedelerinin diline yabancı, çocuklar ecdadının dünyasına misafir, herkes kendi tarihini başkasının hükmüyle ezberliyor.
Bir neslin uğradığı haksızlık, sonraki nesle fazilet diye öğretildiğinde zulüm yalnız devam etmez, hürmet de görmeye başlar!
Evi yıkılan insan yeniden ev yapar. Hafızası yıkılan millet ise mazisiyle barışmak için asırlar harcar.
Çünkü toplum yalnız toprağın değil, hatıranın üstünde de oturur.
Vatanını kaybetmek büyük felakettir. Vatanında kalıp medeniyetine yabancı düşmek ondan da sessiz, ondan da derindir.
Toplumlar yalnız binaları, yolları, şehirleri devralmaz. Korkuları, alışkanlıkları, yasakları da vârisine yazılır.
Bir neslin irfanı sonrakilerin ruhuna gıda olur, bir başkasının cebri istikbalin sırtına kambur biner.
Biri kalemiyle unutulmuş kıymetleri hatırlatır, öteki aynı millete kendi mazisinden utanmayı öğretir.
Bir kötülüğün sürmesi için sahibinin yaşamasına gerek yoktur. Dirilerin onun yanlışını savunması, zulmüne mazeret araması, kusurunu meziyet diye satması yeter.
Yüzyıllardır süren zulüm, sahibinin yükünü her gün biraz daha ağırlaştırır. Onu her anışlarında aslında ona eziyet ediyorlar!
Onu yücelttikçe hesabına yeni satırlar ekleyenler, bilselerdi yine aynı iştiyakla alkışlarlar mıydı?
Hatıra hakikatin önüne geçer, sorgulamak ahlâkî kabahat sayılırsa orada hür bir tarih şuuru değil, geçmişin üstüne kurulmuş bir dokunulmazlık nizamı vardır.
Saatlerin her yıl aynı dakikada durduğu bir ülkede, aklın ve vicdanın da durmasını kim hangi hakla ister?
Bir yanlış asırlar sonra hâlâ insanların hayatına hükmediyorsa, onu başlatan iradenin tarihî sorumluluğu düşmemiştir.
Elbette tarih, ölülerden intikam alma yeri değildir.
Hiç kimsenin ahiretteki hükmünü vermek bize düşmez. O hüküm Allah'a aittir.
Lakin tarihî muhasebeyi susturmak da kimsenin hakkı değildir.
"Sadaka-i Câriye" ile "Vebal-i Câriye" mirası arasında ürkütücü bir benzerlik var.
İkisinde de eser sahibinden uzun yaşar.
Biri çeşmeden su akıtır, öteki kapanmayan yaradan kan sızdırır.
Biri nesillerin duasını toplar, öteki mazlumların ahını.
Biz hangi mirasın vârisiyiz, hangisinin bekçisi?
Adını hürmetle andığımız insanlar milletin gönlüne hayır kapıları mı bıraktı, yoksa nesiller geçse de kapanmayan yaralar mı?
Geçmişin yanlışını bilerek sürdüren, onu yeni nesillere fazilet diye aktaran herkes, kendi vebal-i câriyesini de büyütür!
Ölüm herkesin gözünü kapatır ama herkesin hesabını kapatmaz.
Nihayetinde insanın ardından iki türlü iz kalır.
Birinde insan öldükçe hayrı büyür, diğerinde kötülüğü yaşatıldıkça vebal çoğalır.
Siz geriye hangisini bırakıyorsunuz?
Bazı mezarların başında çiçek yetişir, bazılarının gölgesinde diken.
Ne tuhaftır ki dikenleri sulayanlar, ellerindeki kanı hâlâ vefa nişanesi sanır!
