ABD Başkanı Trump, basit bir politikacı ağzıyla konuşmayı seviyor olmalı ki, yaptığı her hareketini ve davranışını başkalarının değerlendirmesine fırsat vermeden, bizzat, 'çok başarılı' diye nitelemesiyle biliniyor.. D. Trump, geçen hafta da Çin'e gitti ve Rusya lideri W. Putin de o gitti ve Çin Başkanı Şi Cinping'in ev sahipliğinde üçlü bir toplantı yaptılar ve fiilî olarak, lisân-ı hal ile, 'Biz dünyanın 'üç süper gücüyüz..' demiş oldular; 1945'lerden, yani, 2. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra kurulan yeni dünya düzeninin 'iki kutuplu dünya' sözü yerine, 'üç kutuplu dünya' gerçeğinden haber verdiler.
Daha önce, Çin'de yapılan bu gibi uluslararası toplantılarda, Çin lideri Şi (Şinping), hiç bir yabancı ülke liderini havaalanına giderek karşılamadığı halde, Amerikan Başkanı'nı Havaalanı'nda karşılamaya gitmesi de, büyüklenme / 'tekebbür' havasına kapılması açısından Trump'a, diplomatik üstünlük değerlendirmeleri yaptırdı.
Ama bu toplantının dünyaya verdiği yeni mesaj, 'iki kutuplu dünya' yerine, 'üç kutuplu dünya' gerçeği oldu.. Amerikan emperyalizmi de, Rusya emperyalizmi de; Çin'in de, 'dünyanın yönlendirilmesinde, üçüncü güç olduğunu', fiilen kabul ettirmiş oldu..
Çin'deki 'üçlü zirve'nin ardından bir açıklama yapan Trump'ın en önemli ilk açıklaması ise, bu 'üç lider'lerin açıklamalarını umutla bekleyen dünya kesimine "İran ile anlaşmayı reddettim" sözleriydi. Trump, 'ABD, Rusya ve Çin'in nükleer bir çatışmanın yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda mutabık kaldığını' da belirtti.
Trump, Çin ziyaretinin ardından ABD başkenti Washington'a döndüğünde, düzenlediği bilgilendirme toplantısında '3 Kasım seçimlerini Cumhuriyetçi'lerin kaybetmesinde İran'la savaşın beraberinde getirdiği yüksek akaryakıt fiyatlarının çok önemli bir etkisinin olduğunu kabul ettiğini' söyledikten sonra, 'İran'la da bir anlaşma yapmak istediklerini, ancak bunun kendilerinin kabul edeceği türden bir anlaşma olması gerektiğini' ifade etti.
Trump'ın bu sözlerinin ne mânaya geldiği ise, daha sonraki cümlelerinden anlaşılıyor: "Biz İran'la gerçek bir anlaşma yapmak istiyoruz, onların 51 yıldır yaptıkları sahte anlaşmaları değil, İran 51 yıldır insanları kandırıp duruyor. Akaryakıt fiyatı, İran ile nasıl anlaşma yapacağımıza bağlı. Bir kez daha olsa; İran'la savaşır, petrol fiyatlarının 300 dolara çıkmasını beklerdim. Donanmamız Hürmüz Boğazını kontrol ediyor. Ben İranlıları tanırım, onlar deli!" diyerek Tahran'ın ABD ile, "kabul edilebilir" bir anlaşma yapmak istemediğini savundu.
Trump'ın İran'ı itham ederken, 'İran'ın 51 yıldır yaptığı sahte anlaşmalar'dan söz etmesi, kafasında yakın tarihle ilgili bir karışıklık olduğunu da gösteriyor.. Çünkü, Trump, Amerika ile İran arasında 51 yıl önce, 1975 yılında yapıldığını söylediği bir anlaşmadan söz ederken, henüz Şahlık rejiminin hükmettiği, yılları anlatmış oluyor..
Halbuki, Amerika'nın İran'dan kovulmasının tarihi, İran'da yıllarca süren ve 'AllahuEkber sadâlarıyla yükselen inkılab ateşinin söndürülmesi için, İran'daki has adamları olan Şah'a bütün desteklerini ve hattâ ABD ve İsrailli generallerin desteklerini ve yol göstermelerini bile devreye soktukları halde, Şah Pehlevî'nin ve tahakküm kadrolarının bir daha dönemeyecekleri İran'dan aileleriyle birlikte gizlice kaçtıkları 5 Ocak 1979 gününden söz etmiş oluyor. Ama, Trump'ın, 'İran'a yönelik yeni bir askerî adım konusunda karar vermek için acele etmediğini ve sonraki adımlarını belirlemek üzere yeni yılı bekleyeceğini; nelerin olacağının yılbaşından sonra görüleceğini' söylemesini de unutmamak gerek.
*
Bu arada, ABD Başkanı Trump'a, 'İran'ın muhtemel nükleer çalışmalarının Amerika tarafından bombalanmasından sonra, İran'ın şimdi de ABD'ye yönelik kullanmak amacıyla kirli bomba ürettiği yönündeki iddialar' sorulan Trump'ın, "İran'ın kirli bir bomba ürettiğine dair bir söylenti var. İran'da neler olup bittiği konusunda her şeyi biliyoruz. Kim olduklarını, nerede olduklarını biliyoruz. Buna izin vermeyeceğiz." cevabını vermesi üzerinde de durulmalı..
Trump'ın, Pekin'deki görüşmelerde hem Rusya Devlet Başkanı Putin hem de Çin Devlet Başkanı Şi ile birçok konuda çok iyi görüşmeler yaptıklarını vurgulayarak, "Üçümüz arasındaki ilişki muhteşemdi." deyişi çok sıradan bir söz olarak anlaşılmamalı, herhalde..
*
Bölgede bu gelişmeler olurken, İsrail istihbarat servisi MOSSAD Direktörü Roman Gofman, geçen hafta ABD'ye yaptığı ziyarette 'İran'a karşı ABD-İsrail ortak saldırılarının yenilenmesi için' baskı yaptı. Ziyaret, Başkan Trump'ın Tahran'a karşı seçeneklerini değerlendirdiği bir dönemde gerçekleşti. Ki, Netanyahu aylardır İran'a karşı yeni saldırılar için baskı yapıyor. İsrail'in amacının, 'İran hükümetini-rejimi'ni devirmek olduğunu söylüyor...
İsrail gazetesi Yedioth Ahronot' haberinde, Netanyahu'nun İran'a karşı yalnızca 7 gün sürecek bir İsrail-ABD askerî harekâtı için Washington'a baskı yaptığı kaydedildi.
Karşılıklı sert açıklamalar, Trump'ın İsrail'in harekete geçme baskısı altında askeri seçenekleri değerlendirdiği bir dönemde tırmandı. Haberde, Washington ve Tel Aviv'in sınırlı bir operasyon konusunda anlaşsa bile İran'ın nasıl karşılık vereceğini ya da çatışmaların kontrol altına alınıp alınamayacağını önceden bilemeyeceğine dikkat çekildi.
Tahran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılıp başlatılmayacağına ilişkin nihai kararı Trump verecek. Birçok analist, yeni saldırıların İran'ı bir anlaşmaya doğru itmesinin veya İran hükümetini devirmesi ihtimali olmadığını söylüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı, Tahran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirdiği iddialarının korku yaratmak ve askeri harekatı haklı çıkarmak amacıyla ortaya atıldığını belirtti.
İsrail'in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter, Trump'ın İran'a karşı askeri operasyonları yeniden başlatmaya karar vermesi halinde İsrail'in ABD güçlerinin yanında hareket etmeye hazır olduğunu dile getirdi.
Newsmax'e konuşan Leiter, geçen hafta, "Sonuçta, İran'a karşı yeniden asker müdahalede bulunulup bulunulmayacağına Başkan Trump karar verecek ve biz de orada olacağız" dedi.
Bu arada, ABD, geçen hafta bölgedeki askeri varlıklarını daha da artırdı. ABD ordusu tarafından yayınlanan görüntülerde, USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin Orta Doğu'ya ulaştığı ve USS George Washington uçak gemisinin yanında seyrettiği görülüyor; böylece bölgedeki uçak gemisi sayısı üçe çıktı. Bu askerî takviyelerin çok sıradan bir harekat olduğu sanılmaması gerekir..
ABD'li ve İsrailli yetkililere göre, İran'ın Orta Doğu'daki ABD üslerine, radarlarına ve erken uyarı sistemlerine zarar vermesinin ardından birçok ABD varlığı İsrail'e taşındı. ABD ordusu, ülkedeki füze savunmasını güçlendirmek için İsrail'e ek bir Patriot sistemi gönderdi. ABD'ye ait düzinelerce tanker güneydeki üslerde ve İsrail'in Ben Gurion Uluslararası Havalimanı'nda park halinde bulunuyor.
ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'da savaşa başladı. Her iki ülke de başlangıçta rejim değişikliğinden bahsetti, ancak kısa sürede iki ülkenin farklı hedeflere sahip olduğu anlaşıldı. Trump bir anlaşma ararken, Netanyahu İran hükümetini devirmek istiyor. Analistler, bu farklılığın iki ülke arasında gelecekteki muhtemel ortak askerî operasyonlara dikkat çekti.
*
İsrail, ABD ile ortak bombardıman harekâtının sona ermesinden bu yana, İran'daki hedeflerini yeniden belirlemek için çalışıyor. İsrailli yetkililer, devamlı ve her vesileyle, İran'ın yeniden yapılanma çabalarından endişe duyduklarını bildirmekte.. Sionist çevrelerin etkilediği medya organlarında sık sık dile getirilen bu konunun, bir askerî savaşın gerekçelerine destek olarak gündeme getirildiği de belirtiliyor.
