Bu, kendi ellerinle önceden yapıp gönderdiklerinin karşılığıdır. Şüphesiz Allah kullara asla zulmedici değildir. Hacc/10
Kıyamet gününde, hakka karşı böbürlenen, insanları saptıran ve bu yüzden dünyada rüsvay olan, âhirette de cehennem azabına uğratılan kimseye denilecektir ki: "Bu azap, senin dünyada yaptığın kötülüklerin karşılığıdır. Yoksa Allah, kullarına asla zulmetmez, günahsız kimseyi cezalandırmaz. Kimsenin günahından dolayı başkasını sorumlu tutmaz. Bilakis birçok günahları da bağışlar.
O zaman böyle kimselere denilecek ki bunlar senin kendi ellerinle yaptıklarının karşılığıdır. Bu senin iki elinin takdim ettiği kendi amelin, kendi eylemin, kendi işindir. Allah zalim değildir. Seni yapmadığın şeylerle suçlayarak sana asla zulmetmez.
Sen insanları saptırdın. Benim hakkımda, kitabım, dinim, peygamberim hakkında olmadık yalanlar söyleyerek, olmadık iftiralarda bulunarak, akla hayale gelmedik düzen ve dolaplar peşinde koştun. Yalanlarla, dolanlarla tüm dünya insanlığını aldattınız. Böylece tüm dünyaya, tüm insanlığa egemen olmak istediniz. Beni insanlara yanlış tanıtmaya çalıştınız. Müslüman olmak, bana kul olmak isteyen bir insanın önüne engeller koydunuz. Benimle kullarım arasına barikatlar koydunuz. Kendinize göre bir din, kendinize göre bir Allah düşleyip bunu insanlara empoze ettiniz. Resmi bir din çıkardınız insanların önüne. İşte din budur dediniz. İşte Allah bunu ister dediniz.
Her şeye rağmen sizin kendilerine sunduğunuz bu yanlış din anlayışını aşarak Benim istediğim şekilde müslüman olanları zorla müslümanlıktan çıkarmaya, zorla başlarını açtırmaya, sakallarını kestirmeye çalıştınız. Gece gündüz bunun peşinde koştunuz. Elbette kendi amellerinize, kendi eylemlerinize karşılık size verdiğim bu cezadan Ben değil siz kendiniz sorumlusunuz diyor Rabbimiz.
BASAİRUL KUR’AN
Zemahşerî'nin bu ayete dair öne çıkardığı temel tefsir yorumları şunlardır:
Sorumluluğun İnsana Aitiyeti: Ayette geçen "kendi ellerinle önceden yapıp gönderdiklerin" ifadesi, insanın dünyada kendi iradesi ve seçimiyle işlediği küfür, günah ve kötü amellere işaret eder. Zemahşerî, kişinin maruz kaldığı azabın bizzat kendi tercihlerinin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu vurgular.
Adalet-i İlâhiyye (Allah'ın Zulümden Münezzeh Olması): Ayetin sonundaki "Allah kullara asla zulmedici değildir" (ve ennallâhe leyse bi zallâmin lil-abîd) kısmı, Adalet prensibinin temel dayanaklarındandır. Zemahşerî'ye göre Allah, hak etmediği halde hiç kimseye azap etmez veya kimsenin cezasını hak ettiğinden fazla artırmaz. Dolayısıyla ahirette tadılan azap bir zulüm değil, ilâhî adaletin ve kişinin kendi hak edişinin bir tecellisidir.
Ayette geçen zallâm (çok zulmeden) kelimesinin mübalağa kalıbında olmasıyla ilgili olarak Zemahşerî, kulların sayısının ve amellerinin çokluğuna dikkat çeker. Eğer Allah, hak etmeyen bu kadar çok kula azap etseydi veya hak ettiklerinden fazla ceza verseydi "çok zulmeden" durumunda olurdu. Allah bundan tamamen münezzeh olduğu için bu ifade, O'nun en küçük bir haksızlık dahi yapmayacağını kesin bir dille teyit eder.
EL KEŞŞAF TEFSİRİ
