Sunumuna Rasyonalizm'in tanımı ile başlayan ARAS, akılcılık olarak adlandırılan bu kavramın, bilginin doğruluğunun duyum ve deneyimde değil düşüncede ve zihinde temellendirilebileceğini öne süren felsefi görüş olduğunu belirtti. Var olan her şeyin akıl ile yorumlanması veya varlıkların ispat edilmesi, reddedilmesi, ya da özelliklerinin sınırlandırılması, akıl süzgeçinden geçirilmesi anlamı ile rasyonalizmin, insanlık düşünce tarihinde oldukça eski bir doktrin olduğunu aktaran İmran Zeynep Aras, konuşmasına Rasyonalizm'in tarihi açılımıyla devam etti.
Rasyonalist düşüncenin Antikçağ Yunan düşüncesine dayandığını, sonra Ortaçağa geçtiğini, daha sonra skolostike ve İslam dünyasında Meşşai okuluna geçtiğini, ordan da Descartes gibi 17. ve 18. y.y. rasyonalist filozoflarına ulaştığını, bu filozofların ortak özelliklerinin ise insan bilgisine ve akla duydukları aşırı güven olduğuna değindi.
Rasyonalizm'in Avrupa düşüncesini egemenliği altına aldığı bu dönemin klise Hıristiyanlığına kadar sürdüğünü belirtti. Klise Hıristiyanlığının bu düşünceye tamamen ters bir viraj aldığını, nedeninin ise aklın yerini kilisenin ve papanın aldığını anlattı. Bundan sonra da Yeniçağ Rasyonalizmi ve Rönesans dönemlerini de anlatan ARAS, bir ara başlık ile "AKIL – VAHİY İLİŞKİSİ" üzerinde durdu.
- Akıl ile vahyin paralel yol aldığını,
- Vahyin insanda düşünmeyi ön plana çıkarttığını,
- İnsan Vahyin Allah'tan geldiğini bilmesi gerektiğini, O'na inanması beraberinde, aklın Allah'tan fıtratına yerleştirdiği bir nimet olduğunu da bilmesini,
- Akıl nimetiyle birlikte akıl yetimize hitap eden teklifler gönderdiğini öğrenmesi gerektiğini,
- Esasen fikrederken, iman ve inkar fiilini işlerken yanılanın akıl değil iradenin olduğunu belirtti.
ARAS, konuşmasına Naturalizm konusuyla devam etti. Naturalizmin ise Rasyonalist düşüncede merkeze konan aklın yerine tabiatın yerleştirildiği bir düşünce olduğunu söyledi.
ARAS, son olarak ta Pozitivizm'e değindi. Kurucusunun Aguste Comte olduğunu söyleyen ARAS, bu kavramda 3 Hal Kanununu, Teolojik Hal, Metafizik Hal ve Pozitif Hal olarak belirtip, bu hallerin açılımları ve konuk sorularıyla sunumunu sona erdirdi.
