Yaqeen Institute
Çeviri: Barış Hoyraz
5. Bölüm
Bilimsel Doğrulama
Bilim önemli ölçüde ilerledikçe, artık doğa kanunlarının tutarlılığını ve evrenselliğini kabul etmeyi doğal karşılıyoruz. Aslında bilim, evrenin yapısı içinde tekdüze kalıplar olduğunu varsaymadan hiç ilerleyemezdi. Yerçekimi kanunu, yeryüzünde veya uzayın derinliklerinde nerede olursa olsun, kütlesi olan her nesneye aynı şekilde uygulanır. İronik bir şekilde, modern bilim dolaylı olarak tek tanrılı bir öncüle dayanmaktadır.
Paul Davies gibi fizikçiler, evrenin doğa kanunlarının makul bir açıklamaya ihtiyaç duyduğunu belirtmektedir. Evrenin kanunlarının hiçbir neden olmaksızın mevcut halleriyle ortaya çıktığını varsaymak, tamamen mantıksız ve bilim dışıdır:
Kozmosun rasyonel anlaşılabilirliğinin en rafine ifadesi, doğanın işleyişinin temel kuralları olan fizik yasalarında bulunur. Yerçekimi ve elektromanyetizma yasaları, atomun içindeki dünyayı düzenleyen yasalar, hareket yasaları — hepsi düzenli matematiksel ilişkiler olarak ifade edilir. Peki bu yasalar nereden geliyor? Ve neden bu şekildeler? Yıllar boyunca fizikçi meslektaşlarıma fizik yasalarının neden böyle olduğunu sık sık sordum. Cevaplar “bu bilimsel bir soru değil”den “kimse bilmiyor”a kadar değişiyor. En sık verilen cevap ise “Böyle olmalarının bir nedeni yok — sadece öyleler”dir. Yasaların sebepsizce var olduğu düşüncesi, son derece akıl dışıdır. Ne de olsa, bir olgunun bilimsel açıklamasının özü, dünyanın mantıksal bir düzene sahip olması ve her şeyin olduğu gibi olmasının nedenlerinin bulunmasıdır. Eğer bu nedenleri gerçekliğin temeline —fizik yasalarına— kadar izlersek, ancak o noktada nedenlerin bizi terk ettiğini fark edersek, bu bilimle alay etmek anlamına gelir.63
Her şeyin neden böyle olduğu konusundaki açıklamalar dizisini takip etmek, evrenin yaşam için tasarlandığına dair makul bir sonuca götürür. Bilim insanları buna “ince ayarlı evren” ya da “antropik ilke” adını vermişlerdir; bu ilkeye göre, doğa kanunları, evrenin var olması ve yaşamın gelişebilmesi için şaşırtıcı derecede hassas ölçülerde ayarlanmıştır. Fizikçi ve filozof Robin Collins’e göre, “Büyük Patlama’nın ilk patlamasının gücü 10⁶⁰’da bir kadar bile farklı olsaydı, evren ya hızla kendi üzerine çökerdi ya da yıldızların oluşamayacağı kadar hızlı genişlerdi. Her iki durumda da yaşam imkânsız olurdu.” Bunun gerçekleşme olasılığı, yirmi milyar ışık yılı uzaklıktaki bir inçlik bir hedefe mermi atıp isabet ettirme olasılığı gibidir.64
Collins, evrenin yapısına yerleşik altı ikna edici ince ayar örneğini inceleyerek bu düşünceyi ayrıntılı olarak ele alır:
- Kozmolojik sabit.
- Güçlü nükleer ve elektromanyetik kuvvetler.
- Yıldızlarda karbon üretimi.
- Proton-nötron kütle farkı.
- Zayıf nükleer kuvvet.
- Yerçekimi. 65
Bu güçlerin ve olguların her biri, içinde yaşadığımız muhteşem evreni ortaya çıkaracak şekilde dengelenmiştir. Somut kanıtlar olmaksızın, tüm bu doğa kanunlarının ve bunların yarattığı her mucizenin, bir neden ya da amaç olmaksızın ortaya çıktığını varsaymak, pek de akılcı ya da mantıklı değildir.
Bilim camiasında, “hassas ayarlı evren” fikrinin eleştirenleri ve şüphecileri vardır. Yine de, doğada bulunan bol miktardaki kanıt ve bunun ortaya koyduğu teizme yönelik makul ve mantıklı argüman, dürüstçe inkar edilemez. Antony Flew, elli yılı aşkın bir süre boyunca teizme karşı yazılar yazan, uzun süredir ateist bir filozoftu; ancak ince ayar konusunda ortaya çıkan kanıtları inceledikten sonra, yaşamın kökenini ve evrenin karmaşıklığını insanlığın ötesinde bir zekanın açıklaması gerektiği sonucuna vardı.66
Flew, teizmin bir hayal ya da batıl inanç olarak bir kenara atılamayacağını şöyle yazıyor:
Doğal (vahiy temelli olana zıt olarak) bir teoloji oluşturma çabaları bağlamında bu “ince ayar” argümanının artıları ya da eksileri ne olursa olsun, şunu hemen kabul etmek gerekir ki, üç büyük vahiy temelli teistik dinlerden herhangi birinin —Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam—kabul etmek için zaten sağlam kanıtlara dayalı nedenlere sahip olduklarına inananlar için, ince ayar argümanını kendi önceden var olan dini inançlarının önemli bir teyidi olarak görmeleri makul bir tutumdur.67
O halde belki de asıl batıl inanç, evrenin amaçsız bir tesadüf olduğu şeklindeki temelsiz dogmadır.
Allah şöyle buyurdu:
“Onlar derler ki: ‘Bu dünyada sadece bizim hayatımız vardır: ölürüz, yaşarız, bizi yok eden sadece zamandır.’ Onlar bu konuda hiçbir bilgiye sahip değildirler; sadece tahminlere uymaktadırlar.”68
El-Taberî bu ayet hakkında şöyle yorumlamaktadır: “Bu ayet onların kesin bir bilgiye sahip olmadıkları anlamına gelir; zira Allah’tan kendilerine bir mesaj gelmeden ve bunu doğrulayacak somut bir delil olmadan sadece varsayımlarda bulunuyorlar.”69
Başka bir deyişle, ateistler de kanıt ve mantık üzerinde sağlam bir temele dayanmayan bir dünya görüşüne sahiptir. Bir hareket olarak kazandıkları ivmenin büyük bir kısmı, teistik görüşleri çarpıtmaktan (“saman adam” yanılgısı) ya da dikkati, kendilerini inanan olarak tanımlayan bazı kişilerin irrasyonel ve ikiyüzlü davranışlarına yöneltmekten (“yanıltıcı iz” yanılgısı) kaynaklanmaktadır. Gerçekte, Allah’ın var olmadığını kesin olarak belirlemek veya kanıtlamak imkânsızdır. En sert ateistlerden ve dinin en sert eleştirmenlerinden biri olan Richard Dawkins bile, Allah’ın —ve dolayısıyla Ahiret’in— var olmadığından emin olamadığını itiraf etmiştir.70
Yine de teizmi —ya da en azından daha yüksek bir gücün ve amacın varlığını— inkâr etmek, her zaman insanlığın genelinde sadece bir azınlık tarafından benimsenmiştir ve öyle olmaya da devam edecektir; zira Allah’a inanç, insan doğamızın ayrılmaz bir parçasıdır ve asla tamamen silinemez. Dini inanç bir süreliğine gerilese bile, her zaman yeniden canlanabilir ve canlanacaktır.
Görünmez Olan’daki Allah
Son olarak, Allah’a olan inanca yöneltilen yaygın bir itiraz, Allah’ın doğrudan görülemeyeceği veya algılanamayacağıdır. Neden göremediğimiz bir şeye inanmalıyız ki? Cevap şudur: Allah, Yüce ve Tek Olan, eşsiz ve bu dünyadan öte bir Varlık olarak, kozmik perdenin ötesinde, Görünmez Olan’da (el-ghayb) mevcuttur. Allah’ı doğrudan göremesek de, dünyadaki yaratılışının işaretlerinden O’nun varlığını mantıklı bir şekilde çıkarabiliriz.
Allah’ın görülemeyeceği ve bu nedenle O’na inanılmaması gerektiği iddiası, “Allah’ın ölümü” felsefecileri tarafından ortaya atılan yeni veya özgün bir görüş değildir. Bu, Hz. Muhammed’in ﷺ zamanında da söylenmişti.
Allah şöyle buyurmuştur:
“Bize karşı gelmekten çekinmeyenler şöyle derler: “Neden bize melekler indirilmiyor?” ya da “Neden Rabbimizi göremiyoruz?” Onlar kendilerini çok beğenmiş ve küstah kişilerdir.”71
Mekke’deki putperestlerin bu argümanı, samimi bir soru olarak değil, imanı yaşamamak için bir bahane olarak ileri sürülmüştü. Hiç kimse, bir şeyi görememenin onun varolmadığını kanıtladığını mantıken iddia edemez. Dünyada göremediğimiz, ancak inandığımız pek çok şey vardır; çünkü bunların varlığını, belirtilerinden veya etkilerinden çıkarırız. Rüzgârı göremeyiz, ancak rüzgârın çimleri ve ağaçları salladığını görürüz. Radyo dalgalarını göremeyiz, ancak bunların yayılmasının sonuçlarını görebiliriz.
Tanımı gereği bilim, Allah’ın varlığını laboratuvarda olduğu gibi doğrudan ve geleneksel bir şekilde “kanıtlayamaz” ya da “çürütemez”. Bilim, yalnızca ölçülebilen nesnelerin oluşturduğu fiziksel, somut dünyayla ilgilenir. Allah ise fiziksel dünyanın ve ölçümün ötesindedir. Teleskoplarını gökyüzüne yöneltip, bulutların üzerinde oturan sakallı bir adam görmedikleri için ilahi olana inanmayanlar, “Allah’ın gerçek boyutunu kavrayamamışlardır.”72
Bir an için, bilim insanları tarafından incelenen bir petri kabında yaşayan mikropların dünyasını düşünün. Bu organizmalar o kadar küçüktür ki, bilim insanları onları gözlemlemek için güçlü aletler kullanmak zorundadır. Bu organizmaların, bilim insanlarının orada olduğunu algılamaları mümkün müdür? Organizmaların, bilim insanlarını anlamlı bir şekilde ölçmeleri mümkün müdür? Ölçekler arasındaki muazzam fark, mikropların kendi erişimlerinin ötesindeki bir gerçekliği tam olarak kavrayabilmelerini imkânsız kılar.
Allah ile olan ilişkimiz, bilim adamları tarafından gözlemlenen bu organizmalara benzer; ancak bizim sınırlı varlığımız, Yüce Varlığın sonsuzluğuna kıyasla daha da zayıftır. Allah’ın ayetleri aracılığıyla O’nun varlığının farkına varabiliriz, ancak Allah’ın tam boyutunu asla kavrayamayız. Allah’ın gerçekliği, doğrudan görülemeyecek ya da aletlerle ölçülemeyecek kadar engindir. Eğer kozmik perde kaldırılsaydı, Yüce Allah’ın heybeti bizi yok ederdi.
Peygamberimiz ﷺ şöyle demiştir:
“Onun perdesi ışıktır. Eğer O, bu perdeyi kaldırsaydı, yüzünün ihtişamı, gözle görülebilen her yeri kaplayacak kadar yaratılmışları yok ederdi.”73
Bu nedenle Allah, insanlarla doğrudan konuşmaz; aksine peygamberlere indirilen vahiyler aracılığıyla konuşur.
Allah şöyle buyurdu:
“Hiçbir insana, Allah’ın kendisiyle konuşması nasip olmaz; ancak vahiy yoluyla, bir perdenin arkasından ya da O’nun emriyle bir elçi göndererek dilediğini bildirmesi suretiyle olur. O, Yüce ve Hikmet Sahibidir.”74
Peygamberlere indirilen sözler —ister İbrahim, Musa, İsa ya da Muhammed olsun, hepsine selam ve bereket olsun— dünyayı sarsmış ve tarihi şekillendirmeye devam etmekte, dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca insana teselli ve rehberlik sağlamaktadır. Yüce Allah’ın yol gösteren eli, her ne kadar görünmez âlemden etki etse de, herkesin görebileceği bir yerdedir.
Sonuç
Kur’an ve Sünnet’te Allah’ın varlığına dair deliller açık ve nettir, anlaşılması kolaydır ve mantık ile sağlam akıl yürütmeyle desteklenmektedir. İnançta kesinlik, kalp ve aklın temel yeteneklerinin, varoluşun gerçekleri ve peygamberlerin mesajı üzerine derinlemesine düşünme sürecinde bir araya gelmesiyle elde edilir. Teizmin gerçeğine ulaşmak için herhangi bir özel eğitim ya da felsefeye gerek yoktur; deliller ve argümanlar, eğitim düzeylerinden bağımsız olarak tüm insanlar için erişilebilirdir. Bu, dünyayı Kendisini tanıtmak amacıyla yaratan Yaratıcı’nın hikmet ve merhametinin bir tezahürüdür; bu, ahirette yaşanacak daha yüce hayata doğru atılan bir basamaktır. Bununla birlikte, manevi yol, gerçeği aramak, en önemli varoluşsal soruları yanıtlamak ve aldatıcı şüpheleri ortadan kaldırmak için sürekli ve sabırlı bir çaba gerektirir.
Yine de bu görüş herkes tarafından kabul görmeyecektir. Ya bu mantığı reddedecekler ya da Allah’ı içermeyen kendi evren açıklamalarını ortaya koyacaklardır. İnsanları imandan, özellikle de İslam’dan uzaklaştıran daha başka engeller de vardır: Bazı inananların ikiyüzlülüğü, onların elinden çekilen acılar ya da sayısız başka şüpheler.75
İlahi bilgi, her şeyden önce Allah’ın insanların kalplerine yerleştirdiği bir ışıktır ve ne kadar argüman ileri sürülürse sürülsün, bu ışığı, her ne sebeple olursa olsun onu göremeyenlerin kalplerine yerleştirmek mümkün değildir. Müminler olarak bizim rolümüz, inancımızın mümkün olan en iyi örnekleri olmak, nezaket, şefkat ve güzel vaazlarla İslam’ı savunmak, herkese iyi niyet göstermek ve rehberliğe ihtiyaç duyanlar için dua etmektir.
Başarı Allah’tandır ve Allah en iyi bilendir.
BİTTİ
Dipnotlar
63. Overman, Allah’nın Varlığı Üzerine Bir Argüman, 42.
64. Murray, Michael J (der.). Reason for the Hope Within. (Grand Rapids, Michigan: W.B. Eerdmans, 1999), 49.
65. Manson, Neil A. God and Design: The Teleological Argument and Modern Science. (Londra: Routledge, 2003), 179-190.
66. Wood, W J. God. (Durham: Acumen, 2011), 29.
67. Flew, Antony. God & Philosophy. (New York: Prometheus Books, 2005), 11.
68. Sūrat al-Jāthiyah 45:24; Abdel Haleem, The Qur’an, 502.
69. el-Taberî, Câmi’ el-Beyân, 22:80.
70. Bingham, John. “Richard Dawkins: Allah’nın var olmadığını kesin olarak söyleyemem.” The Telegraph. Erişim tarihi: 23 Aralık 2016. http://www.telegraph.co.uk/news/religion/9102740/Richard-Dawkins-I-cant-be-sure-God-does-not-exist.html.
71. Furkan Suresi 25:21; Abdel Haleem, Kur’an, 363.
72. Furkan Suresi 6:91; Abdel Haleem, Kur’an, 140.
73. Müslim, Sahih Müslim, 1:161 #179.
74. Şura Suresi 42:51; Abdel Haleem, Kur’an, 489.
75. Youssef Chouhoud, “İslam’da Şüpheye Giden Modern Yollar.” Yaqeen İslam Araştırmaları Enstitüsü. Erişim tarihi: 23 Aralık 2016. www.yaqeeninstitute.org/publications/modern-pathways-to-doubt-in-islam/

