İşte böyle. Kim, Allah´ın yasaklarına saygı gösterirse bu, rabbinin nezdinde kendisi için daha hayırlıdır. Size Kur´an´da haram oldukları beyan edilenlerin dışındaki hayvanlar sizlere helal kılınmıştır. Artık murdar putlardan kaçının, yalan söz söylemekten sakının. Hacc/30
Allah’ın koyduğu yasaklara saygı göstermek, onları önemsemek, onları çiğnememeyi gerektirir. Allah katında budur iyilik. Allah’ın yasaklarını çiğnemekten kaçınan vicdan, kötülüklerden arınan bir vicdandır. Allah’ın koyduğu yasakların gözetildiği bir hayat insanların azgınlık ve düşmanlıktan emin oldukları bir hayattır. Bu hayatta insanlar huzur ortamında, barış yurdunda, güvenlik bölgesinde yaşarlar.
Müşrikler -Bahira, Saibe, Vasile ve Hami- gibi birtakım hayvanların etlerini yasaklayıp onlara dokunulmazlık tanımış olsalar bile bunlar, Allah’ın koyduğu yasaklar değildir. Üstelik onlar böyle yapmakla Allah’ın yasaklarını çiğniyorlar. -Çünkü ayet, Allah’ın yasakladıklarının dışında hayvanların helâl oluşundan söz ediyor- Allah’ın yasakladıkları ise, murdar, kan, domuz eti ve Allah’dan başkası için kesilen diğer hayvanlardır. “Tek tek sayılarak yasaklananlar dışındaki bütün hayvanlar size helal kılındı.”
Bununla Allah’dan başka hiç kimsenin birtakım yasaklar tesis etmemesi, Allah izin vermedikçe hiç kimsenin kanun koymaması, Allah’ın şeriatının dışında herhangi bir düzmece yasa ile insanları yönetmemesi kastediliyor.
Ayette putların pisliğinden uzak durulması emrediliyor. Müşrikler bu putlar için kurban keserlerdi: Ve bu davranışları bir pislikti. İnsan ruhu için bir pislik, bir lekedir. Allah’a ortak koşmak vicdanı yaralayan kalpleri kirleten bir pisliktir.
Çünkü şirk, Allah’a iftira etmektir, yalan söylemektir. Bu yüzden yüce Allah her türlü yalan sözü söylemekten sakındırıyor.
“Artık o pis putlardan ve yalan sözden kaçınınız.”
Ayet, yalan sözü, Allah’a ortak koşma eylemi ile birlikte sözkonusu etmekle yalan sözün kötülüğünü daha bir vurgulamaktadır.
FİZİLALİL KUR’AN
İbn Kesir, Hac Suresi 30. ayeti tefsir ederken özetle şu temel hususlar üzerinde durur:
1- İbn Kesir, ayette geçen "hurumâtullah" (Allah'ın hürmetleri) ifadesini; Allah'ın çiğnenmesini yasakladığı sınırlar, haram kıldığı fiiller ve eda edilmesini emrettiği ibadet/menâsik olarak açıklarken.
Tazim ve İtaat: Bir kulun bu haramlardan uzak durması, emirleri tazimle (saygıyla) yerine getirmesi ve günahlara yaklaşmaktan çekinmesi, Allah katında onun için en hayırlı davranıştır.
Müfessirlerin Görüşleri:
Süfyan b. Uyeyne: Ayetteki "hürmet" kavramını "işlenmesi helal olmayan haramlar ve sövülmesi/saygısızlık edilmesi yasaklanan şeyler" olarak tanımlar.
Mücahid ve Zeyd b. Eslem: Buradaki hürmetin Mescid-i Haram, İhram, Hac amelleri ve Allah’ın saygın kıldığı mekân ile ibadetleri kapsadığını belirtir.
2. Dinin Temel Yasakları ve Yalan Şahitlik
Ayetin devamında ("...Size okunarak bildirilenler dışında kalan hayvanlar size helal kılındı. O halde iğrenç putlardan kaçının, yalan sözden de sakının.") buyrulur. İbn Kesir bu kısmı açıklarken şu noktaları öne çıkarır:
Hayvanların Helal Kılınması: En'âm suresi ve Maide suresinde belirtilen leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkası adına kesilenler dışındaki deve, sığır, koyun gibi hayvanların helal kılındığı vurgulanır.
Putlardan Kaçınma: Şirkin ve putlara tapmanın her türlü Pislikten (Rics) daha aşağılık ve iğrenç olduğu, kulun tevhid üzere kalması gerektiği ifade edilir.
Yalan Söz ve Yalan Şahitlik: Ayette geçen "Yalan sözden sakının" (Kevle'z-Zûr) ifadesiyle özellikle yalan şahitlik kastedilmektedir.
İbn Kesir, bu ayeti tefsir ederken peygamberimizin (s.a.v.) şu hadis-i şerifini aktarır:
Hazret-i Peygamber (s.a.v.) bir gün sabah namazını kıldırdıktan sonra doğrulup şöyle buyurmuştur: "Yalan şahitlik yapılması, Allah'a ortak koşmakla (şirk ile) denk tutuldu." Ardından bu ayeti (Hac Suresi 30. Ayet) okumuştur.
Özet
İbn Kesir’e göre bu ayet; müminin hem ibadetlerde hem de günlük hayatındaki sınırları belirler. Allah’ın emir ve yasaklarına hürmet göstermek, şirke sebep olacak putlaştırmalardan ve toplumsal düzeni bozan yalan söyleme/yalan şahitlik etme günahından titizlikle uzak durmak dinin özüdür.
İBNİ KESİR TEFSİRİ
