Ramona Wadi’nin MEMO’da yayınlanan yazısı:
İki devletli paradigma çoktan geçerliliğini yitirmiştir. Dolayısıyla, Barış Konseyi Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov, iki devletli çözümün neden geçerliliğini yitireceğine dair bir neden daha sunduğunda, bu uyarı, sömürgecilik, sömürgeci şiddet ve Ekim 2023’ten bu yana süren soykırımı ele almadan çözümleri teşvik etmeye yönelik uluslararası toplumun beyhude çabalarının saçmalığını tekrarlamaktan başka bir işe yaramamaktadır.
Bu ay Abu Dabi’de düzenlenen Hili Forumu’nda konuşan Mladenov, “Şunu söyleyebilirim ki, Gazze şu anki gidişatını sürdürürse ya da kapsamlı planımız kapsamında hazırladığımız planı uygulamaya koymazsa, iki devletli çözüm pratikte imkânsız hale gelecektir” dedi.
Temmuz 2016’da Orta Doğu Dörtlüsü raporu da benzer bir uyarıda bulunmuştu: “Her iki tarafın halkının çoğunluğu ile Başbakan Binyamin Netanyahu ve Cumhurbaşkanı Mahmud Abbas, barış ve güvenlik içinde yan yana yaşayan iki devlet hedefine desteklerini ifade etseler de, dörtlü, mevcut gidişatın devam etmesinin bu olasılığı giderek daha uzak hale getireceği konusunda ciddi endişelerini sürdürmektedir.”
2016’dan bu yana pek çok şey değişti; özellikle Netanyahu’nun son dönemde iki devletli çözüme açıkça karşı çıkması, sömürgeci yerleşim yerlerinin genişlemesinin zorla yerinden edilmeyi artırdığı ve dolayısıyla bu paradigmanın varsayımını bile zayıflattığı göz önüne alındığında, hiç de şaşırtıcı olmamalıydı.
Ancak uluslararası toplum, birbiriyle bağlantı kurmadan tekrar tekrar uyarılar yayınlamaktadır. İsrail’in uluslararası hukuk ihlallerini kasıtlı ve sonuç doğurucu olarak değerlendirmek yerine, her bir ihlali iki devletli çözümün hayata geçirilememesinin bir nedeniymiş gibi sunmaktadır. Bu uyarı yeni gibi görünse de, aslında yeni değildir.
2016 yılında BM Orta Doğu Özel Temsilcisi olarak görev yapan Mladenov, dörtlünün raporuna atıfta bulunarak BM Güvenlik Konseyi’ne, “Bu olumsuz eğilimler, iki devletli çözümü sahada ilerletmek için acilen tersine çevrilebilir ve çevrilmelidir” demişti.
Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi olarak Mladenov, İsrail’in sömürgeciliğini teşvik eden eylemlerle ilişkilendirilmiştir; özellikle de Hamas’ın silahlarını bırakmaması halinde İsrail’e Gazze’de askeri işgal için yeşil ışık yakmasıyla.
Mevcut durumda Mladenov, bu kez Gazze’de İsrail’in sömürgeci genişlemesine yardım ederken bir yandan da alarm zillerini çalıyor. Soykırıma maruz kalmış Filistinlilere uyum yükü tamamen yüklenirken, İsrail şartları dikte ediyor ve Barış Kurulu da buna göz yumuyorsa, sömürgeci genişleme elbette devam edecek ve iki devletli çözüm, yıllardır olduğu gibi geçersiz kalmaya devam edecektir.
2016 yılının aksine Netanyahu, Filistin devletinin kurulmayacağını defalarca dile getirmiştir. Mladenov ise Gazze planı hayata geçirilmezse iki devletli çözümün gerçekleşmeyeceği konusunda uyarıda bulunmaktadır. Mladenov’un sözleri, sömürgeci ve soykırımcı çerçevenin bütünü göz önüne alındığında anlamsız hale gelmektedir. Barış Kurulu, sömürgecilik amacıyla İsrail ile işbirliği yaparsa, Filistin devletini reddeden Netanyahu’nun açıklamalarına daha fazla ağırlık verilir; özellikle de İsrail’in Gazze’de soykırım gerçekleştirmesinden önce bile iki devletli çözümün zaten geçerliliğini yitirmiş olduğu düşünülürse. Mladenov daha net olmalıydı – Netanyahu’nun Filistin devletini reddetmesi, on yıllardır süren sömürgeciliğin doruk noktasıdır ve İsrail’in kendi tarafında suç ortağı bir uluslararası toplum olduğunu bildiği bir dönemde dile getirilmiştir.
* Ramona Wadi, bağımsız bir araştırmacı, serbest gazeteci, kitap eleştirmeni ve blog yazarıdır. Yazıları, Filistin, Şili ve Latin Amerika ile ilgili çeşitli konuları kapsamaktadır.
