Balyoz Harekât Planı'yla ilgili tartışmalarda askerler, yaptıkları planları EMASYA protokolü ile savunuyorlar. Emniyet Asayiş Yardımlaşma protokolü olarak bilinen EMASYA, 7 Temmuz 1997 yılında Genelkurmay Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında imzalanan toplam 27 maddeden oluşuyor.
Protokol'ün gizlilik derecesi de bulunuyor. Bu nedenle uzun süre kimsenin bilmediği EMASYA protokolü bugünlerde Balyoz Harekât Planı ile gündeme gelen dönemin Genelkurmay Başkanlığı Harekât Daire Başkanı Korgeneral Çetin Doğan tarafından imzalanmış. Protokol olağanüstü durumlarda valilik talep etmese dahi toplumsal olaylara askerlere el koyma yetkisi veriyor. EMASYA protokolünden sonra ordunun bu tür durumlar için yirmi dört saat göreve hazır birlikler hazırladığı biliniyor.
İlan edilmemiş sıkıyönetim
TESEV tarafından hazırlanan bir almanakta EMASYA'yı değerlendiren bir yazı kaleme alan Mülkiye Müfettişi Ahmet Faruk Güneş şunları kaydediyor:
"Protokolle askerî birliklerin yardıma çağrılması durumunda aşırı ileri gidilerek ilan edilmemiş bir sıkıyönetim rejimi tesis edilmiş olmaktadır. Zira askerî birliklerden yardım istenmesi halinde ildeki tüm iç güvenlik birimlerinin yardıma gelen askerî birliğin komutanının emrine gireceği anlaşılmaktadır. Bu ancak sıkıyönetim ilan edilmesi halinde mümkün olabilir."
Hiçbir ülkede benzeri yok
Ahmet Faruk Güneş, EMASYA protokolünün demokratik hiçbir ülkede benzerinin olmadığını belirterek "Siyasi otoritenin iyice zayıfladığı 1997 yılında imzalanan bu gizli protokol yüzünden askerî otorite neredeyse sınırsız bir şekilde Türkiye'nin her yerinde terörle mücadeleden toplumsal olaylara uzanan sınırsız bir inisiyatif ve operasyonel müdahale yetkisi kazanmıştır" diyor. Kamuoyuna 2007 yılında yansıyan "sosyetik fişleme" Çağlayan meydanında toplumsal olaylara müdahale ile ilgili olarak yapılmak istenen tatbikat gibi olayların EMASYA'ya dayandığı dönemin askerî yetkilileri tarafından açıklanmıştı.
Emasya konusunda yıllardır araştırmalar yapan ve kamuoyuna duyuran isimlerden gazeteci Ali Bayramoğlu ise "EMASYA fiili darbe demektir" diyor.
Darbe tatbikatı yapılıyor
Yasanın valinin ihtiyaç duyması durumunda askerî birliklerin kullanılmasını öngördüğünü belirten Bayramoğlu, 1997 yılındaki protokolün mülki amirin talebini gerekli görmediğini söylüyor. Bayramoğlu protokolün en önemli maddesinin ise iç tehdit ile ilgili olduğunu belirterek şöyle konuşuyor: "Askerî otoriteye mülki amir talep etmeden de gerek gördüğü anda müdahale etme yetkisini vermiştir. İkincisi askerî makamlara iç tehdit ile ilgili düzenleme ve müdahale etme yetkisini vermiştir. Buradaki sistem askerin iç güvenlik alanında kendine has özel bir alan oluşturmasına yol açmıştır. Bunların içine istihbarat çalışması tabii ki giriyor. Protokolü okursanız değerlendirme diyor zaten. İstihbarat çalışmaları giriyor, takip çalışmaları giriyor. Tehlikeli gördüğü her şey giriyor."
Son ortaya çıkan Balyoz Harekât Planı'na yasal kılıf olarak EMASYA'nın gösterildiğini söyleyen Bayramoğlu ortaya çıkan belgelerin bunu doğruladığını belirterek "Dolayısıyla bir grubun değil bütün bir ordunun EMASYA üzerinden darbe tatbikatı yaptığını gösteriyor. Çünkü tutuklanacak kişilerden, kullanılacak gazetecilere tutuklanacak iki yüz bin kişiye kadar her şey EMASYA planlarında yer alıyor. Dolayısıyla bu planlardan bir tatbikat yapıldığı görülüyor. Savaş olduğunda sıkıyönetim ilan edilir ve EMASYA gündeme girer kılıfı altında darbe tatbikatı yapıldığı belli oluyor" dedi.
EMASYA'nın gizli bir protokolle imzalanmış olması içindeki birçok maddenin bilinmesini engelliyor. İdare Hukuku konusunda uzman Prof. Dr. Niyazi Öktem protokolün bu yönüne dikkat çekerek, "Kamuoyuna açıklanmayan bir protokol EMASYA. Normal demokratik nizam içerisinde böylesine şeffaflık içermeyen düzenlemeler yapılmaması gerektiğini düşünüyorum" diyor. (Taraf)
