Genelkurmay Askeri Mahkemesi'nin başvurusu üzerine "askeri mahkeme heyetinde hâkim olmayan rütbeli bir subayın bulunması" uygulamasına son veren Anayasa Mahkemesi, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin başvurusu üzerine de "sicil" uygulaması konusunda önemli bir karar aldı.
Askeri hâkimlere "bağlı oldukları komutanlar ve aynı heyetteki kıdemli askeri hâkim tarafından sicil notu verilmesi"ne ilişkin düzenlemeyi, "Uygulama, askeri mahkemelerin bağımsızlığına ve hâkimlik teminatına aykırılık oluşturmaktadır" diyerek iptal etti.
AYM sicil uygulaması konusunda verdiği iptal kararının gerekçelerini de yayımladı.
Askeri hakimlere, bağlı oldukları komutanlar ve aynı heyette yer alan kıdemli askeri hakim tarafından sicil notu verilmesine ilişkin yasa maddesini iptal eden Yüksek Mahkeme'nin gerekçeli kararında, "Uygulama, askeri mahkemelerin bağımsızlığına ve hakimlik teminatına aykırılık oluşturmaktadır" dedi. İptal edilen düzenleme, 1972'den bu yana uygulanıyordu. İptal kararı, bu tarihten itibaren askeri mahkemeler ve sıkıyönetim mahkemelerindeki yargılamaları da tartışmalı hale getirdi. Özellikle sıkıyönetim mahkemelerinin 12 Eylül döneminde verdiği 50 idam kararının da komutanların sicil baskısı altında görev yapan askeri hakimlerce verildiği iddia edildi.
İptalin gerekçesi:
AYM, iptal kararının gerekçesini Resmi Gazete'de yayımladı. Kararda şunlar belirtildi:
BAĞIMSIZLIK GÖZ ARDI EDİLEMEZ
Yargı bağımsızlığına ilişkin kurallar askeri yargı için de geçerlidir. Subayların hakimlere sicil puanı vermesi, yargı bağımsızlığı ile doğrudan ilgilidir. Askeri mahkemelerin askeri bir düzen içerisinde yer almaları ve görev alanlarının askeri konulara özgülenmesi olgusu hâkim bağımsızlığı ilkesinin göz ardı edilmesinin nedeni olamaz.
ASKERLİĞİN GEREKLERİ
Askerlik hizmetinin gerekleri, mahkemelerin bağımsızlığına dokunmadığı sürece geçerli olabilir, hakimlerin bağımsızlığının zedelenmesine yol açamaz.
BAĞIMSIZLIĞA VE TEMİNATA AYKIRI
Askeri hakimler, hukuki yönden zaten denetlenmektedir. Bunun dışında yapılan idari sicil düzenlenmesi, askeri mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda güvensizlik ve şüphe uyandırabilir. Yargılama aşamasında böyle bir güvensizliğin ve şüphenin ortaya çıkma olasılığı, subay sicili uygulamasını mahkemelerin bağımsızlığı ilkesine ve hâkimlik teminatına aykırı kılmaktadır.
