Yıkımların, yerleşimci saldırılarının ve Filistinlilerin topraklarına ve geçim kaynaklarına erişimine getirilen kısıtlamaların arttığı bu tablo, Birleşmiş Milletler’e (BM) göre Batı Şeria’daki insani krizin başlıca etkenlerinden biri haline geldi.
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin (OCHA) en güncel verileri, yıl başından bu yana 4 bin 300’den fazla Filistinlinin yıkımlar, tahliyeler, yerleşimci saldırıları ve erişim ile hareket kısıtlamaları nedeniyle yerinden edildiğini gösteriyor. Bu durum, Filistinlilerin yaşadıkları bölgelerden koparılma sürecinin hızlandığına işaret ediyor.
BM rakamlarında dikkat çeken husus, yerleşimci saldırıları ve bunlarla bağlantılı erişim kısıtlamalarının bu yıl Batı Şeria’da yerinden edilmenin en büyük etkeni haline gelmesi. Bu faktörler, kayıt altına alınan tüm yerinden edilme vakalarının yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor.
1164 yapının yıkılması
OCHA verilerine göre işgal yönetimi, 2026’nın başından bu yana inşaat ruhsatı bulunmadığı gerekçesiyle Filistinlilere ait 1164 yapıyı yıktı ve bu yıkımlar 1500’den fazla Filistinlinin yerinden edilmesine yol açtı.
Farklı gerekçelerle yapılan yıkımlar birlikte ele alındığında, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’da yıl başından bu yana yıkımlar nedeniyle evini kaybeden Filistinlilerin sayısı 1600’ü aşıyor.
Yıkım krizi, yerinden edilmenin daha geniş bağlamından ayrı düşünülemez. BM verileri, bu yıl 4 bin 300’den fazla Filistinlinin yıkım, tahliye, yerleşimci şiddeti, topraklara ve yerleşim yerlerine erişimi engelleyen kısıtlamalar gibi birbiriyle bağlantılı etkenler nedeniyle göç etmek zorunda kaldığını ortaya koyuyor.
Zamana göre yapılan karşılaştırma, olgunun belirgin biçimde hızlandığını gösteriyor. Eylül başında yıl başından bu yana yerinden edilenlerin sayısı 3 bin 960’ı aşmıştı. Bu, günde ortalama 16’dan fazla Filistinli anlamına geliyordu. OCHA, bu oranın 2023-2025 döneminde kaydedilen günlük ortalamanın yaklaşık iki katı olduğunu belirtti.
Yerleşimciler: Günde 6,7 saldırı
Yıkımlara paralel olarak Batı Şeria’da yerleşimci saldırılarının sıklığında ve coğrafi yayılımında eşi görülmemiş bir artış yaşanıyor. BM, 14 Eylül itibarıyla Filistinlilerin yaralanmasına, mülklerinin zarar görmesine ya da her ikisine yol açan 1600’den fazla yerleşimci saldırısı kaydetti. Bu, günde ortalama 6,7 saldırıya karşılık geliyor. Bu oran 2025’te günde 5, 2021’de ise yalnızca 1,5 civarındaydı.
Saldırılar artık belirli coğrafi odaklarla sınırlı değil. Bu yıl 275 Filistin yerleşim birimi saldırıya uğradı. Bu rakam, 2025 yılının tamamında saldırıya uğrayan 279 yerleşim birimine şimdiden oldukça yaklaşmış durumda. O yılki rakam, BM’nin 2006’da kayıt tutmaya başlamasından bu yana kaydettiği en yüksek yıllık sayıydı.
Bu karşılaştırma, 2026’nın dokuz ayı bile dolmadan kaydedilen saldırıların kapsamının, BM kayıtlarında zaten en yüksek olan bir yılın toplamına yaklaştığını gösteriyor.
Saldırıdan yurdundan koparılmaya
Yerleşimci saldırılarının sonuçları yaralanmalar ya da mülklere verilen zararla sınırlı kalmıyor. OCHA’ya göre bu yıl yerleşimci saldırıları ve bunlarla bağlantılı erişim kısıtlamaları bağlamında 2 bin 600’den fazla Filistinli yerinden edildi. Bu da söz konusu saldırıları 2026’da Batı Şeria’da yerinden edilmenin bir numaralı nedeni haline getirdi.
Ofisin raporları, tekrarlanan saldırıların ve hareket kısıtlamalarının hedef alınan yerleşim birimlerinde birikimli etkiler bıraktığını ortaya koyuyor. Bu etkiler arasında uzun süreli izolasyon, sakinlerin evlerine, tarım arazilerine, su kaynaklarına ve sağlık ile eğitim dahil temel hizmetlere erişim imkanlarının azalması yer alıyor.
Zaman aralığı genişletildiğinde tablo daha da netleşiyor. Ocak 2023’ten geçen ağustos sonuna kadar 130 Filistin yerleşim birimi, yerleşimci saldırıları ve bunlarla bağlantılı kısıtlamalar nedeniyle tamamen ya da kısmen boşaltıldı. Bunlardan 48’i tamamen boşaltıldı. Bu tahliyelerin 12’si sadece bu yıl gerçekleşti.
Aynı dönemde bu bağlamda yerinden edilenlerin sayısı, 3 bin 100’den fazlası çocuk olmak üzere 6 bin 400’ü aştı. Olgu özellikle “C Bölgesi” olarak sınıflandırılan alandaki Bedevi ve çoban topluluklarında yoğunlaştı.
Yıkımların merkezinde Kudüs
Doğu Kudüs’te Filistinlilere ait ev ve yapıların yıkımı sürüyor. 8-14 Eylül tarihleri arasında Cebel el-Mükebber ve Silvan’da gerçekleştirilen yıkımlar nedeniyle 15 kişiden oluşan üç aile yerinden edildi.
Silvan’ın Bustan Mahallesi’nde işgal belediyesi, işgal güçlerinin eşliğinde bir konut binasını yıktı ve 10 kişiden oluşan iki aile yerinden edildi.
Yaklaşık 1500 Filistinlinin yaşadığı mahalle, OCHA’ya göre hayata geçirilmesi onlarca Filistin konutunun yıkılmasını gerektiren bir yerleşim amaçlı park projesinden etkileniyor.
4 bin 300’ü aşkın yerinden edilmiş kişi, ruhsat gerekçesiyle yıkılan 1164 yapı, 1600’den fazla yerleşimci saldırısı ve saldırıya uğrayan 275 yerleşim birimiyle eylül ayı verileri, Batı Şeria’da yerinden edilme oranlarında keskin bir artışa ve yerleşimci şiddetinin coğrafi olarak hızla yayılmasına sahne olan bir yılın tablosunu çiziyor.
