Sudan'da 15 Nisan 2023'te çatışmaların patlak vermesinin ardından Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK) uzun süre kontrol altında tuttuğu başkent Hartum'un sembolik binaları yıkıma uğradı, bazı kamu kurumları askeri kışlaya ve hapishaneye çevrildi.

HDK'nin kontrolü ele almasının ardından 15 milyon nüfuslu Hartum vilayetinden yaklaşık 7 milyon kişi kaçmak zorunda kaldı.

Hartum'daki Sudan Merkez Bankası kullanılamaz hale geldi, HDK'nin kullanamaması amacıyla banknotlar değiştirildi.

Camilerin ve lüks otellerin de harabeye döndüğü Hartum'a geri dönüşler sürerken birçok yapı onarılmayı bekliyor.

Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu hapishaneye çevrildi

HDK’nin Nisan 2023'teki saldırılarında ilk hedef aldığı noktalardan Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu, köklü geçmişe sahip.

Devlet televizyonu yayın hayatına 1962'de başladı, Sudan'ın ilk radyo istasyonu ise ülkenin bağımsızlığından önce, 1940 yılında ilk yayınını yaptı.

Kurumun yetkililerine göre HDK, Nisan 2023'te baskın yaparak darbe bildirisi okumak istedi ancak çalışanların müdahalesiyle bu yayın yapılamadı.

Ciddi hasar gören ve yayınlarına Port Sudan'dan devam eden kurum, HDK'nin kontrolü altında hapishaneye dönüştürüldü.

"Her an sıranın sana geleceği işkence korkusuyla yaşıyorduk"

HDK tarafından Radyo ve Devlet Televizyon Kurumunda hapsedilen doktor Adil Muhammed Mekki, basına savaşın tamamen beklenmedik bir durum olduğunu belirterek, "Bir sabah uyandık ve savaşın içinde bulduk kendimizi. Ne olduğunu anlayamadık. Bir-iki hafta bekledik, durumun sakinleşeceğini düşündük." diye konuştu.

Mekki, hasta olan kardeşleri nedeniyle evlerini terk etmeme kararı verdiklerini, mahalledeki herkesin yaşadıkları bölgeden ayrıldığını, yalnızca kendilerinin kaldığını anlattı.

Hapsedilmesine ilişkin Mekki, "HDK mensupları, beni burada (Radyo ve Televizyon Kurumunda) 29 gün boyunca esir tuttu. Durum çok kötüydü, son derece zordu. Her an sıranın sana geleceği işkence korkusuyla yaşıyorduk." dedi.

Mekki, serbest bırakılmasına ilişkin, "Bizi serbest bıraktılar çünkü bulunduğumuz yere artık sığmıyorduk. Sürekli yeni tutuklular getiriliyordu." diye konuştu.

Kardeşlerinin sorumluluğunu taşıyan Mekki, "Benim tek derdim, kardeşlerim hayatta mı yoksa öldü mü, onu öğrenmekti çünkü onlara su ve yiyecek sağlamak benim sorumluluğumdu. O süre boyunca ne yediklerini, su bulup bulamadıklarını bilmiyordum." ifadelerini kullandı.

Mekki, "Temennimiz, hiçbir ülkede savaş olmaması ve hiçbir halkın bizim yaşadıklarımızı yaşamamasıdır." dedi.

"Bu merkezdeki tüm cihazlar ve ekipmanlar tamamen tahrip edildi"

Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumunda Televizyon Birimi Müdürü Velid Mustafa, HDK'nin çatışmaların ilk gününde yayın sırasında bombaladığı televizyon binasını ve binanın aldığı hasarı gösterdi.

Mustafa, "15 Nisan 2023 Cumartesi günü canlı yayındaydık, yayın sırasında burası bombalandı ve darbenin başlangıcı oldu. Yayın, anında kesildi, daha sonra başka bir noktadan yayına devam ettik. Bu merkezdeki tüm cihazlar ve ekipmanlar tamamen tahrip edildi." dedi.

Milislerin durdurmaya çalıştıklarını, yayının bir süre kesildiğini ve ana yayın odasına geçerek ilk darbe bildirisini yayımlamaya çalıştıklarını anlatan Mustafa, "Tüm bu girişimler kameralarla kaydedildi. 15 ve 16 Nisan boyunca yayını kesmek ve bildirilerini yayımlamak için yoğun çaba harcadılar ancak başaramadılar." diye konuştu.

Mustafa, HDK'nin saldırılarında devlet televizyonu çalışanlarının hayatını kaybettiğini belirterek, "Savaşın başlamasından bu yana birçok şehit verdik, son olarak 21 Mart 2024'te Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nın kurtarılması sırasında görev yapan 4 meslektaşımız şehit oldu." ifadelerini kullandı.

HDK'nin daha önce kurumun güvenliğini sağladığını hatırlatan Mustafa, darbeden iki gün önce özellikle bu kişilerin değiştiğini fark ettiklerini belirtti.

Daha önce tanıdıkları kişilerin gittiğini, yerlerine yeni HDK mensuplarının geldiğini kaydeden Mustafa, o gün meslektaşlarını tutuklayanların ve kontrol odasını bombalayarak yayını kestirenlerin de bu kişiler olduğunu söyledi.

Mustafa, "HDK mensupları başarısız olunca bu binayı işgal etti. Bir yıldan fazla burada kaldılar. Binayı bir gözaltı merkezine, vatandaşlar için sorgu merkezine, yağmalanan eşyalar için büyük bir depoya ve çalınan araçlar için garaja dönüştürdüler. Hedef alınanlar, kamuoyunu bilgilendirme görevini yapan sivil gazetecilerdir. Bu kurum sivil bir kurumdur, askeri değildir. Ne yazık ki Hızlı Destek milisleri, burayı askeri kışlaya çevirerek sivil halka yönelik her türlü baskıyı burada uyguladı." şeklinde konuştu.

HDK'nin saldırılarında Hartum'daki hastaneler büyük zarar gördü

Çatışmalarda hasar gören ve bazıları askeri kışla veya gözaltı merkezlerine dönüştürülen binalardan biri de hastaneler oldu.

Hartum'un merkezinde Ordu Genel Komutanlığı karargahının yakınında bulunan el-Muallim Hastanesi de hasar gören kurumlardan.

Hastanede görev yapan tıbbi asistan Ümmü Gülsüm Mehdi, artan ihtiyaçlar ve hemşire ile doktor sayısındaki ciddi yetersizlik nedeniyle yakın dönemde çalışmaya başladığını söyledi.

Hastaların özellikle su ve elektriğin kesik olduğu dönemde yoğun şekilde hastaneye müracaat ettiklerini belirten Mehdi, vakaların çoğunun ateş, baş ağrısı, sıtma ve istifra şikayetlerinden ibaret olduğunu anlattı.

Mehdi, hasta sayısının çok fazla olduğunu, günlük başvuruların yaklaşık 30-35 hastaya ulaştığını ve neredeyse hepsinin benzer belirtilerle geldiklerini anlattı.

Hastanenin eski haline dönmesini, doktorlar ve gerekli tıbbi malzemeler dahil tüm ihtiyaçların karşılanmasını temenni eden Mehdi, "Umudum, hastanenin herkese hizmet verecek şekilde yeniden eski işlevine kavuşmasıdır." dedi.