Sevan Nişanyan

Sevan Nişanyan

Yazarın Tüm Yazıları >

Şehit

A+A-

Yunanca mártys, –i hali mártyron, tanık demek: mahkemedeki bildiğiniz şahit. Hıristiyan terminolojisinde bu kelime özel bir anlam kazanmış. İsa’nın peygamberliğine “tanıklık eden” kişilere özellikle bu ad verilmiş. Gözün görmediği, aklın almadığı bir şeyi iman gücüyle var kabul edenler o inancın “tanığı” sayılmış. Bir sonraki aşamada ise ancak inancın nihai testinden geçenler, yani tanıklık uğruna ölümü göze alanlar bu payeye layık görülmüş. Devir 3. yüzyıl, Roma’da Hıristiyanların sapır sapır idam edildiği günler.

Aramicede ס sameh harfiyle sâhed tanık. Ancak Aramicenin Hıristiyan versiyonu olan Süryanicede 3. yüzyıldan itibaren sâhed “din uğruna ölen kişi” olarak karşımıza çıkıyor. Fiilin üçüncü hali ashed, hem “şahit oldu”, hem “şehit oldu” demek.

Arapçada sözcükler ayrışmış. İsm-i fail olan şâhid “bir olay hakkında bildiğini anlatan kimse”, sıfat olan şehîd ise, Sıhah ve Kamus isimli sözlüklere göre “Allahın dini uğruna ölen kimse”, diğer otoritelere göre ise “savaş meydanında kâfirler tarafından öldürülen kimse” demekmiş. (Hadiste başka türlü de geçermiş ama incesini bir yana bırakalım şimdi.)

Benim anlamaktan aciz olduğum konu şu: TC askeri Kürdistan’da bir dini tesis etmek için mi savaşıyor, yoksa din elden gidiyor da onu önlemek için savaşıyor, nedir bu şehit muhabbeti, biri bana anlatsa pek mutlu olacağım. Hani varsa öyle bir şey keşki ben askere gitmeyeymişim diyorum, bilmediğim bir din uğruna haybeye gitmek de var işin işinde.

Yok postmodern söylemde din şart değil, herhangi bir inanç için ölen kişi şehittir, seküler de olabilir diyorlarsa konu daha beter karışıyor. O çatışmalarda kim inancı uğruna mücadele ediyor, kim askerlik şubesi çağırdı diye seve seve veya öbür türlü gidiyor, ben o kadar emin değilim doğrusu. Ötekilerin inancı fasittir devletinki sahihtir derseniz o zaman da hangi inanç doğrudur, hangisi bozuktur tartışması çıkar ki ben kimsenin öyle bir tartışmaya girmek isteyeceğine ihtimal vermem.

TARAF

YAZIYA YORUM KAT