Birikim Paradoksu: Sanal Servet, Ortak İlgi ve Realize Edilemezlik

Özet

Kapitalist ekonomi; üretim ve tüketimden ziyade, biriktirme üzerine kurulu devasa bir mimaridir. Ancak bu makale, modern ekonomide birikimin somut bir değer değil; kolektif bir ortak ilgi ve suskunlukla ayakta duran sanal bir hak iddiası olduğunu savunur. Birikimlerin tamamı aynı anda realize edilemez; sistem ancak aktörlerin eşzamanlı talepte bulunmaması varsayımıyla nefes alabilir. Bu makale, birikimin neden kapitalizm için vazgeçilmez bir motor, ancak aynı zamanda sistemi havaya uçuracak bir saatli bomba olduğunu; ribanın bu paradoksu nasıl kilitlediğini ortaya koyar.

1. Biriktirme: Sahte Bir Güvenli Alan Yanılsaması

Ekonomik çevrimde üretim riskli, tüketim ise geçicidir. Bu gerilim hattında kapitalist anlatı, biriktirmeyi rasyonel öznenin sığınabileceği en güvenli ve rasyonel alan olarak sunar.

• Modern dünyada birikim; altın veya toprak gibi "elde tutulabilen" fiziksel bir varlık olmaktan çıkmıştır.
• Banka bakiyeleri, fon payları ve finansal enstrümanların tamamı; fiilî mallar değil, gelecekteki üretimden pay alma vaadi taşıyan hak iddialarıdır.
• Kişi, sahip olduğu somut bir değeri değil; sistemin kendisine olan "borcunu" biriktirmektedir.

2. Birikimin Sanallığı ve Realizasyon Engeli

Birikimlerin ontolojik gerçeği şudur: Hepsi aynı anda gerçeğe çevrilemez.

• Bu durum bir yönetim zafiyeti değil, ribaya dayalı sistem mimarisinin matematiksel sınırıdır.
• Eğer herkes aynı anda birikimini nakde veya somut bir varlığa dönüştürmek isterse sistem çöker; çünkü birikimler mevcut üretim fazlasına değil, gelecekte üretileceği varsayılan değere ve güvene dayanır.
• Bu düzeyde servet, reel bir güç değil; sözleşmesel bir varlıktır.

3. Ortak İlgi: Sessiz Mutabakatın Gücü

Sistemin bekası, teolojik bir inanca değil, en basit haliyle pratik bir ortak ilgiye ve zımmi bir varsayıma dayanır: “Herkes aynı anda istemeyecek”.

• Bankalar, devletler ve büyük fonlar bu gerçeği bilir ancak sistemin devamı için bu konuda sessiz kalmak herkesin ortak çıkarınadır.
• Birikimlerin "var" kabul edilmesi, onların sorgulanmamasına bağlıdır.
• Bu suskunluk bozulduğunda, yani ortak ilgi yerini tekil kurtuluş çabasına bıraktığında, sanal servet hızla buharlaşır.

4. Riba: Paradoksu Kilitleyen Mekanizma

Riba, bu devasa sanal birikim dağının ontolojik çerçevede mimarı, faiz sürümüyle de gardiyanıdır.

• Geleceği Satmak: Riba, henüz üretilmemiş değeri bugünkü servetin temeli yaparak sanal serveti sürekli büyütür.
• Beklemeyi Ödüllendirmek: Sistem, "herkes aynı anda istemesin" diye faiz yoluyla beklemeyi ödüllendirir; böylece birikimler rakamsal olarak büyürken, realize edilme (gerçeğe dönme) ihtimalleri aynı oranda düşer.

5. Yüzleşme: Bilinen Gerçeğin İlamı

Birikimin sanallığı bilinmez değildir; bilinir ama varlık kaybı korkusuyla bastırılır.

• Güven şoku tetiklendiğinde aktörler sessiz mutabakatı bozarak kapıya yönelir.
• O an geldiğinde sorulan "Param nerede?" sorusunun cevabı nettir: Paranız, kimsenin sistemi sorgulamadığı o ortak ilginin ve suskunluğun içindeydi.
• Kapitalizm çökerken ilk çözülen üretim değil, birikimlerin gerçek olduğu yanılsamasıdır.

Sonuç

Birikim, kapitalizm için bir amaç değil; yönetilmesi gereken devasa bir likidite riskidir. Sistem, birikimi teşvik ederek insanı oyalarken, aynı zamanda onun topluca realize edilmesini imkansız kılarak köleleştirir. Kapitalizmin önlenemez çöküşü, birikimlerin yok olmasıyla değil; onların zaten birer "hak iddiası" olmaktan öteye geçmediğinin anlaşılmasıyla tamamlanacaktır.