'Dayıbaşı-Çavuş' denilen işçi simsarlarının, Karadeniz'e gelen fındık göçerlerini 'işiniz hazır' diye bölgeye getirdiği, göçerlerin bölgeye gelince iş bulana kadar susuz, tuvaletsiz ve sağlıksız ortamlarda kalmaya mahkûm edildikleri ileri sürüldü. İnsan Hakları Derneği'nin hazırladığı raporda fındık göçerlerinin, "Çavuşlar hep yalan söylüyor. Burada insanı perişan ediyorlar" sözlerine yer verildi.
İnsan Hakları Derneği (İHD) tarafından hazırlanan rapor, Karadeniz Bölgesi'ne fındık toplamak amacıyla gelen göçerlerin başlarında bulunan 'çavuş-dayıbaşı' denilen aracıların göçerleri 'modern köle' gibi kullandığını ortaya çıkardı. İHD yöneticilerinin görüştüğü fındık göçerleri, dayıbaşı-çavuşların 'işiniz hazır' diyerek kendilerini bölgeye getirdiklerini, ancak iş olmadığı ortaya çıkınca susuz, tuvaletsiz ve sağlıksız ortamlarda kalmaya mahkum bırakıldıklarını belirtti.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde iş bulamadıkları için bölgeye gelen göçerlerin, az yevmiye ile susuz, tuvaletsiz ve sağlıksız ortamda yaşamaya mahkûm edildikleri ileri sürüldü. Raporda, görüşlerine yer verilen fındık göçerleri 'susuz, tuvaletsiz ve sağlıksız ortamlardan' sonra en çok 'çavuş-dayıbaşı' denilen işçi simsarlarından yakındı. Bu görüşler, rapora şu şekilde yansıdı:
Pervin ...(Diyarbakır-7 çocuklu): "20 gün önce Diyarbakır'dan fındık toplarız diye geldik, 2 aylık hamileydim, çavuş bize 'Gelin orada ev var, elektriği, suyu var' dedi ama gelince ne ev ne bir şey vardı, çadırlara götürdü bizi. Ne su ne elektrik vardı, rezalet bir yerdi. Bu arada ben de birkaç gün çalıştım, traktörle tarlaya giderken çocuğumu kaybettim. Şimdi ben çocuklarımı aldım gidiyorum, eşim kalacak."
(İsmini vermeyen göçer) (Diyarbakır-46 yaşında, 7 çocuklu): "Ben 3 oğlumla geldim, eşim Diyarbakır'da sağda solda çalışıyor, sigorta falan yok. Diyarbakır'dayken, bize 'Adapazarı'nda iş var, fındık işçisi lazım, ev var, evde her şey var. Hiç sıkıntı çekmezsiniz' dediler. Ben daha önce hiç fındık toplamadım. Çok yoksuluz, belki çocuklara faydası olur diye kalktım geldim, ama iş yok. 20 gündür buradayız. Çocuklara 18, bana 20 YTL verdiler. Çavuş 75 liramı da vermedi. Çavuşlar hep yalan söylüyor, burada da insanı perişan ediyorlar. Üreticiden de çok para alıyor. Ayrıca bizden günlük 2 YTL alıyor. Gelirken söyledikleri her şey yalan çıktı, ne ev, ne de su vardı. Bir çadıra götürdü bizi, çocuklar, ben oradaki herkes geldiğinden beri banyo yapamadı."
Şemse Baykara (Şanlıurfa-Birecik-56 yaşında-6 çocuk annesi): "Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinden geldik. 14 kişi ve ev eşyalarımızla birlikte yaklaşık 22 saat yolculuk yaptık. Ben ilk defa geliyorum Ordu'ya. İlk geldiğimiz zaman minibüs şoförü bizi bir yere getirdi, ama orada polisler vardı. Bizim orada kalmamıza izin vermediler. Bizimle birlikte iş bulmamız için bizi buraya getiren ve burada iş bulmamızı sağlayan dayıbaşı dediğimiz biri de vardı, ama daha işimiz hazır değildi. Bunun için de birkaç gün barınabileceğimiz bir yer bulmamız gerekiyordu."
(Vakit)
