Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere, perşembe günü işgalci İsrail hükümetinin işgal altındaki Batı Şeria’da E1 yerleşim projesi kapsamında yeni inşaat ihaleleri açma kararını reddetti.
Dört ülke tarafından yayımlanan ortak açıklamada, projenin Filistin devletinin kurulma ihtimalini zayıflatacağı ve işgalci İsrail’in uluslararası itibarına daha fazla zarar vereceği belirtildi.
Açıklamada, uluslararası toplumun uzun süredir yerleşimlerin genişletilmesine karşı çıktığı vurgulanırken, E1 projesinin hayata geçirilmesinin Batı Şeria’yı böleceği ve Filistin toprakları arasındaki coğrafi bütünlüğü bozacağı ifade edildi. Dört ülke, bunun iki devletli çözüm ihtimalini tehlikeye atacağını kaydetti.
Ortak açıklamada ayrıca Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuk açısından yasa dışı olduğu belirtildi. Dört hükümet, yerleşim projesinin Filistinli sivillere yönelik yerleşimci şiddetinin ve Filistin ekonomisini etkileyen kısıtlamaların arttığı bir dönemde ilerletilmesinden ciddi endişe duyduklarını bildirdi.
Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere, İsrail işgaline planları derhal geri çekme ve Batı Şeria’daki yerleşim genişlemesini durdurma çağrısında bulundu.
Dört ülke ayrıca şirketlere, inşaat ihalelerine katılmamaları çağrısı yaparak, uluslararası hukukun ciddi şekilde ihlal edilmesine dahil olma riski de dahil olmak üzere hukuki ve itibar açısından sonuçlarla karşılaşabilecekleri uyarısında bulundu.
İngiltere İsrail maslahatgüzarını çağırdı
Dört hükümet, iki devletli çözüm temelinde “kapsamlı, adil ve kalıcı bir barış” için çalışma taahhütlerini yineledi.
İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband ise ayrıca E1 yerleşim projesine yönelik ihalenin açılmasını kınadı ve karar nedeniyle işgalci İsrail maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığına çağırdı.
E1 projesi Kudüs'ün doğusunda bulunuyor ve Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bağlantıyı fiilen kesebilecek bir yerleşim genişlemesini öngörüyor.
Plan kapsamında iki ayrı program üzerinden toplam 3 bin 412 yeni yerleşim birimi inşa edilmesi öngörülüyor. Yaklaşık 12 kilometrekarelik E1 bölgesi, kuzey ve batısında yer alan Maale Adumim yerleşiminin belediye sınırları içerisinde bulunuyor.
İhale, mahkemeye verilen taahhüdün ardından açıldı
Soykırımcı İsrail Konut Bakanlığı salı günü E1 projesi için onaylanan 3 bin 401 yerleşim biriminin yaklaşık üçte birine karşılık gelen 1.234 yerleşim birimi için ihaleyi açtı. Bakanlık, projenin tamamını kapsayan önceki ihaleyi yeniden açmak yerine ayrı bir ihale süreci başlattı.
Planı, Bedevi-Filistinli sakinlerle birlikte sözde Kudüs Bölge Mahkemesi'nde hukuki olarak itiraz eden İsrailli Ir Amim, Bimkom ve Peace Now adlı kuruluşlar, işgalci İsrail Devlet Savcılığı’nın dava sürecinde E1 ihalesi açılmadan önce başvuruculara bildirimde bulunmayı taahhüt ettiğini belirtti.
Kuruluşlara göre siyonist İsrail makamları 19 Temmuz’da dahi yeni bir ihalenin iki ila üç ay daha açılmasının beklenmediğini bildirmişti.
Ancak herhangi bir bildirim yapılmadı. İhaleye teklif verme süresi 19 Ekim’de sona erecek. Bu tarih, işgalci İsrail’de 27 Ekim’de yapılması planlanan seçimlerden bir hafta öncesine denk geliyor.
Peace Now, zamanlamayı hükümet değişmeden önce sahada “geri döndürülemez fiili durumlar” oluşturmayı amaçlayan “son dakika hamlesi” olarak nitelendirdi.
Filistin Yönetimi ise projenin Filistinlileri “yerleşimlerle çevrili, birbirinden kopuk bölgelere” hapseteceği uyarısında bulundu.
On yıllardır gündemde olan proje yeniden canlandırıldı
Yaklaşık 12 kilometrekarelik E1 bölgesi, Kudüs'ün doğusunda yer alıyor. Proje, Maale Adumim yerleşimini Kudüs’e bağlamayı, böylece Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bütünlüğü kesmeyi ve Doğu Kudüs’ü izole etmeyi hedefliyor.
İşgalci İsrail hükümetlerinin 1990’lardan bu yana gündeminde olan proje, uluslararası baskılar nedeniyle büyük ölçüde rafa kaldırılmıştı.
Dönemin soykırımcı Başbakanı Binyamin Netanyahu, projenin ilerletilmesi talimatını ilk olarak 2012’de verdi. Plan, Ağustos 2025’te İsrail Yüksek Planlama Komitesi tarafından nihai olarak onaylandı. Bu kararın ardından İngiltere, Finlandiya ve diğer bazı ülkeler de işgalci İsrailli diplomatik temsilcileri çağırarak tepkilerini dile getirmişti.
