Adalet Bakanlığı'nın "imam nikâhı" cezasını erteletme hamlesi, Yargıtay'dan döndü. TCK'nın 230/5 fıkrası "Aralarında evlenme olmaksızın, evlenmenin dinsel törenini yaptıranlar hakkında iki aydan altı aya kadar hapis cezası verilir." hükmünü içeriyor.
MAHKEME CEZAYI ERTELEMEDİ
Yargıtay'ın kararına konu dava, Keskin Sulh Ceza Mahkemesi'nde görüldü. Mahkeme, resmi evlenme olmadan dini nikâhla evlenmekten yargılanan çiftin eylemini sabit buldu. Mahkeme o aşamada cezayı açıklamak yerine "hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" karar verebilirdi. Ancak öyle yapmadı ve "kamunun uğradığı zararı karşıladıkları" gerekçesini de kullanarak sanık çifti 1000 YTL adli para cezasına mahkum etti.
BAKANLIK, BOZMA İSTEDİ
Yalnız bakanlık, mahkemenin bu kararını beğenmedi ve "hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" karar verilmesini sağlamamak amacıyla "yasa yararına bozma" talebiyle Yargıtay'a başvurdu. Başvuruda "Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış sanıkların eylemleri zarar suçu değildir. Kamunun uğradığı bir zarar da yoktur. Anılan kanunun 231. maddesinin (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) uygulanması için gerekli şartlar mevcuttur" dendi.
Bakanlığın başvurusu Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nde görüşüldü ve talep reddedildi. Kararda, şöyle dendi: "CMK 231. maddesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için aranan objektif koşullar içerisinde yalnızca 'ceza miktarının iki yıl hapsi aşmaması' ve 'işlenen suçun inkılâp kanunlarında yer alan suçlardan olmaması' yer almaktadır... Diğer taraftan karara konu TCK 230/5 maddesinde suçun CMK 231. madde 14. fıkrasında belirtilen 'Anayasanın 174. maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlardan' olup olmadığının da incelenmesi gerekir. Anayasanın 174. maddesinin ilk fıkrası ile koruma altına alındığı belirtilen 4. madde ise '17 Şubat 1926 tarihli Türk Kanunu Medenîsi'yle kabul edilen evlenme akdinin evlendirme memurunun önünde yapılacağına dair medeni nikâh esası ile aynı kanunun 10. maddesi hükmünü getirmiştir."
Yürürlükten kaldırılan 743 sayılı eski ile Aralık 2001'de kabul edilen yeni Medeni Yasa'da "Evlenmenin evlendirme memuru önünde yapılacağı ve evlenme kağıdı ibraz edilmeden dini merasim yapılamaz" hükmü yer aldı.
HERKESE VAR, ONLARA YOK
Yargıtay kararında "Böylece Anayasanın 174. maddesiyle koruma altına alınmış olan Türk Medeni Yasası'nın medeni nikâh ile ilgili hükmünün korunması ve bu hükmü ihlal eden eylemleri yaptırım altına alan TCK 230/5 maddesinin CMK 231/14. maddede belirtilen suçlardan olduğu anlaşılmakla, yasa yararına bozma isteminin değişik gerekçeyle reddine oybirliğiyle karar verildi" dendi.
Bu kararla, iki aydan altı aya kadar ceza öngörülen imam nikâhı suçundan verilen cezalar ertelenemeyecek, ancak iki yıla kadar hapis öngörülen suçlarda erteleme uygulaması sürecek. Hükmün açıklanması ertelendiğinde, sanık beş yıl içinde yeni suç işlenmezse o dava ortadan kaldırılıyor.
1961 ANAYASASI'NDA DA VARDI
Yargıtay'ın imam nikâhına cezaya erteleme olmaz kararına esas aldığı Anayasa'nın 174. maddesindeki "İnkılâp kanunlarının korunması" başlıklı düzenlemenin bir benzeri 1961 Anayasası'nda da bulunuyordu. 1961 Anayasası'nın 153. maddesi "Devrim kanunlarının korunması" başlığını taşıyordu. Hem 1961 hem 1982 Anayasası'nda bu başlık altında sekiz madde halinde devrim kanunları sıralanıyor ve "Bunların anayasaya aykırı olduğu şeklinde anlaşılıp yorumlanamayacağı" belirtilerek, bir nevi değiştirilemezlik getiriliyor.
Bu devrim kanunları arasında 4. fıkrada "17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi'yle kabul edilen, evlenme akdinin evlendirme memuru tarafından yapılacağına dair medeni nikâh esası ile aynı kanunun 110'uncu maddesi hükmü" de sayılıyor.
