Ciaran Tierney’in Middle East Monitor’de yayınlanan yazısı, Haksöz Haber tarafından tercüme edilmiştir.
Oyun ve eğlence yoluyla direniş, geçen hafta İrlanda ve Filistin'in sömürgecilik altında paylaştıkları tarihi birbirine bağlayan yeni bir kart oyunu piyasaya süren Ortadoğu'dan iki genç kadının amacıdır.
“Kökler ve Direniş” (Roots and Resistance) oyununun amacı, oyunculara sömürgeleştirilme ve işgal edilme ortak tarihine sahip iki ülkenin tarihi, mirası ve kültürü hakkında bilgi vermektir.
Filistinli Hiba Awaysa ve Lübnanlı Maria Kesherian adlı iki genç kadın, geçen yıl Dublin'de Filistin halkıyla dayanışma için düzenlenen büyük bir ulusal gösteride tanıştıktan sonra, oyunu geliştirmek için beş ay harcadı.
Hiba ve Maria, İrlanda'nın batı kıyısındaki Galway'de yaşıyor ve ikisi de tarih, eğitim ve sosyal adalet konularında ortak ilgi alanları olduğunu keşfettiler. Çevrimiçi olarak satın alınabilen kart oyunu, Maria'nın oyun ve kart oyunlarına olan sevgisi ile Hiba'nın Filistin'deki kriz döneminde halkının hikâyesini anlatma konusundaki derin arzusunu birleştiriyor.
Yalla Craic adında yeni bir şirket kurdular ve geçen hafta sonu Galway şehrindeki Aras nan Gael'de büyük bir coşkuyla karşılanan “Roots and Resistance” adlı kart oyununu piyasaya sürdüler. Arapça “Yalla!” kelimesi, kabaca “Hadi gidelim!” anlamına gelir.
İki veya daha fazla oyuncu tarafından oynanabilen bu oyunu, “iki ülke, bir mücadele ve bir deste isyan ve umut” olarak tanımladılar. Oyun, Hiba'nın Galway Üniversitesi'nde burslu okumak için İrlanda'ya ilk taşındığında, birçok insanın birbirlerinin geçmişleri hakkında yanlış kanılara sahip olduğunu fark etmesiyle ortaya çıktı.
Maria ve Hiba, Galway şehrindeki evlerinde haftalık toplantılar yaparak sadece beş ayda oyunu geliştirdiler. Hiba'nın hayalini, yani insanlara hem Filistin hem de İrlanda'nın tarihini ve kültürünü öğretebilecek bir oyunu, insanların boş zamanlarında oynayabilecekleri bir oyuna dönüştürmek için birbirlerine haftalık görevler verdiler.
“Kökler ve Direniş” oyununun amacı, oyunculara iki ülkenin tarihi, mirası ve kültürü hakkında bilgi vermektir.
İkisi de İrlanda'nın kolonileşmeye karşı uzun süredir verdiği mücadeleden ilham alarak Galway'e eğitim için taşındılar. Her ikisi de hareketli/yoğun bir hayat sürse de – Maria İrlanda'da bir evsizler yardım kuruluşunda tam zamanlı çalışıyor, Hiba ise doktora yapıyor – her hafta bir araya gelip girişimlerini planlamaya özen gösteriyorlar.
Hiba, 2023 yılında Galway Üniversitesi'nde okumak için burs almadan önce Filistin'de kendi teknoloji girişimini kurmuş olduğu için inovasyon konusunda zaten deneyimliydi. Ortak kurucusu olduğu Sawaed 19 adlı kuruluş, gönüllüleri, kuruluşları ve kurumları birbirine bağlamakta ve son iki buçuk yıldır Gazze'ye yönelik saldırılar nedeniyle inanılmaz derecede yoğun bir şekilde çalışmaktadır.
Hiba, “Yalla Craic'i kurmak istedim, çünkü gençlere Filistin'deki antik yerleri, tarihi yerleri öğretmek istedim. İrlanda'ya geldiğimde, bağlantılar kurmak, hepimizin birbirimiz hakkında istemeden ve bilinçsizce sahip olduğumuz önyargılara meydan okumak istedim” diyor.
“Her zaman ‘ne yapabilirim?’ duygusu içindeydim. Kurulumuna yardımcı olduğum sosyal girişim, gönüllüleri gönüllülük fırsatlarıyla buluşturan bir platform. Sivil toplum kuruluşlarına (STK) gönüllü yönetim sistemi sağlıyoruz. Soykırım sırasında Gazze’deki insani yardım girişimlerine ağırlık verdik. ‘Ne yapabiliriz?’ duygusunu yansıtarak İrlandalı STK’ları Filistinli STK’larla buluşturmaya çalıştık.”
Filistin protestosunda ilk kez tesadüfen tanıştıktan sonra, Galway şehrinin batı yakasındaki evlerinde haftada bir kez buluşmaya başladılar. Kısa sürede bir iş stratejisi ortaya çıktı. Maria, arkadaşları ve gönüllü öğrenciler üzerinde fikirlerini deneyen oyun geliştiricisi olurken, Hiba lojistik ve işin ticari yönünü üstlendi. İkisi de eğlenceli bir oyunun Filistin'de olan bitenler hakkında farkındalık oluşturmanın bir yolu olduğunu düşündü.
“İrlanda'ya gelmek, Filistin dışında ilk kez yaşamamdı. İlk akşam benim evimde buluştuk ve fikirlerimizi paylaştık. İlk fikrimiz, İngilizleri nasıl yenebileceğimizi soran bir oyundu,” diyor Hiba gülerek.
“Maria oyunun kendisini düşünmekle sorumluydu, ben ise ticari açıdan, oyunu nerede üretebileceğimizi, kimin tasarlayabileceğini, pazarlama planının nasıl olacağını düşünmekle sorumluydum.”
İkinci hafta buluştuklarında Hiba akşam yemeği pişirmeyi teklif etti. Maria, ortaya attığı fikirlerden o kadar heyecanlanmıştı ki, Hiba'nın hazırladığı yemeği yemeyi neredeyse unuttular. Kartların nasıl olması gerektiğini düşünmeye başladılar.
“Benim iş kafam hiç yok,” diye gülüyor Maria. “Bana işten bahsederseniz, her şey karışır. Sadece beş ay birlikte çalıştıktan sonra oyunu bitirmiş olmamız inanılmaz. Bu çok tatmin edici. Bu oyun İrlanda'da ortaya çıktı, Filistin'de resimlendi ve burada, İrlanda'da basıldı.”
Hiba, 2021 yılında teknoloji girişimini kurduğundan beri Filistin'deki evinde geniş bir iletişim ağına sahip olduğunu söyledi. Bu ağ, Maria'nın fikirlerini hayata geçirmesine yardımcı oldu.
Filistin'deki web geliştiricileri ve tasarımcıları, kadınların Maria'nın vizyonunu insanların evde arkadaşlarıyla oynayabilecekleri bir oyuna dönüştürmelerine yardımcı oldu. Maria, Galway'e taşındıktan sonra İrlandalıların birbirlerine hikâye anlatmayı ne kadar sevdiklerini fark ettiklerini söyledi. Onlar da bu özelliği oyunla “onurlandırmak” istediler.
Hiba ve Maria, oyuncuların hikâyelerini anlatmalarına veya oyun sırasında rakip oyuncularla tartışmaları kazanmalarına yardımcı olmak için bir terimler sözlüğü ve açıklamalar sunuyor. Örneğin, Black ‘n’ Tans'ın İrlanda'daki acımasız görevlerinin ardından Filistin'e yeniden konuşlandırıldığını herkes bilmiyor. Yalla Craic web sitesi oyunculara arka plan bilgileri sunuyor.
Black and Tans, 1919 ile 1921 yılları arasında İrlanda'nın Bağımsızlık Savaşı sırasında halkı terörize eden paramiliter bir güçtü. İrlanda'nın çoğu İngiliz yönetiminden kurtulduğunda, 1922 ile 1926 yılları arasında Filistin'deki İngiliz Mandası'nın polis gücüne alındı.
Her iki ülkede de sivillere karşı acımasız taktikler, toplumsal cezalar ve aşırı güç kullanımıyla tanınıyorlardı.
1920 yılında Dublin'deki Croke Park'ta İngiliz kuvvetleri tarafından 14 Gaelic futbol taraftarının öldürülmesi gibi her iki ülkede yaşanan acı trajediler oyunda ele alınmakta ve açıklanmaktadır.
“Örneğin, herkes Black ‘n’ Tans'ı bilmez, bu yüzden web sitemizde bir terimler sözlüğü var. Herkes, Derry'deki Kanlı Pazar'dan önce Dublin'deki Croke Park'ta bir futbol maçı sırasında bir Kanlı Pazar yaşandığını bilmez. İnsanların oyunu oynarken hikâyelerini paylaşmalarını istiyoruz,” diyor Maria.
“İnsanlar Filistin'i düşündüklerinde, her zaman işgal ve kötü şeyleri düşünürler. Ama Filistin bundan daha fazlasıdır. Oyun boyunca, insanlar oyunu oynarken iki ülke arasındaki benzerlikleri görecekler ve bu onların bakış açısını biraz değiştirecek. Filistin'i gerçek bir ülke olarak görecekler ve Filistinlilerin de bizim gibi insanlar olduğunu anlayacaklar. Bu oyunla Filistinlileri insanlaştırıyoruz.”
Galway'de “Roots and Resistance” oyununun lansmanı, iki genç kadına arkadaşları, Filistin aktivistleri ve oyunu “test etmelerine” yardımcı olan gönüllüler de katılarak neşeli bir etkinlik oldu.
“Bu oyunun farkındalığı artıracağını, insanları düşündüreceğini ve sorular sormaya teşvik edeceğini umuyoruz” diyor. “Topluluğumuzu genişletmek ve bu oyunu genç nesille bağlantı kurmak için kullanmak istiyoruz. Aktivistler olarak kendi araçlarımızı geliştirmeliyiz. ‘Şimdi direnin’ veya ‘Birbirinizi öldürün’ demiyoruz. İnsanları bir araya getirmek ve insanları düşündüren, merak uyandıran ve sorular sormaya teşvik eden cevaplanmamış sorular ortaya atmak istiyoruz.”
Yeni girişimlerinin adı Yalla Craic ve https://yallacraic.com/ adlı bir web siteleri var. Birçok oyunun ilki olmasını umdukları yeni “Roots and Resistance” oyununu Shopify üzerinden satın alabilirsiniz.
* Ciaran Tierney, dijital gazeteci, dil planlama sorumlusu ve ödüllü bir güncel olaylar blog yazarıdır.