Kitle hegemonyası ve sorumluluktan uzak vasat insan anlayışı

Kitle hegemonyası ve sorumluluktan uzak vasat insan anlayışı

Mehmet Garip Tanyıldızı, sosyal medyanın beslediği kitle hâkimiyetinin vasatlığı yaygınlaştırarak niteliği, bireysel sorumluluğu ve kamusal kültürün seviyesini gerilettiğini belirtiyor.

Mehmet Garip Tanyıldızı / Akşam

Kalabalığın galebeliği

Bundan yaklaşık bir asır önce İspanyol düşünür Ortega y Gasset, kitlelerin sosyal iktidarı ele geçirmesinden şikâyet ediyordu. Kitleselleşme eğilimlerinin en popüler olduğu dönemde Gasset'in Kitlelerin İsyanı olarak ifade ettiği şey, kitlenin topluma ve kamu hayatına hükmetmesiydi. Bunu tipik bir jakoben tavır olarak görmemeliyiz. Zira jakobenler halkı "aydınlatmayı", onu belli bir ideal doğrultusunda dönüştürmeyi amaçlıyorlardı. Gasset'in ise böyle bir derdi yok.

Gasset'in seçkinciliği halk düşmanlığı ya da sınıfsal ayrımcılıkla da örtüşmüyor. "Vasat insan" derken sınıfsal bir durumu, yani işçi sınıfını kastetmiyor. Onun "başkalarından beklediğinden fazlasını kendisinden bekleyen kişi" olarak betimlediği seçkin insanın her ekonomik sınıfa mensup olması mümkün.

Vasat insan ile seçkin insan arasındaki fark, kişinin kendisine bakışında, kendi varlığından ne talep ettiğinde ortaya çıkıyor. Mesele, insanın kendisini bir sorumluluk ve mükellefiyet içinde görmesi ya da hiçbir sınır ve ölçü tanımaksızın kendisini yeterli bulmasıdır. Vasatlık, insanın kalabalığa ait olmayı sorun olarak görmemesidir.

Gasset'in dünyanın içine düştüğü bunalımın sebebi ve geleceğin tehlikesi olarak gördüğü şey, niceliğin niteliği belirlemesiydi. Haklı da çıktı. Günümüzde belki de tarihte hiç olmadığı kadar hoyrat bir şekilde vasatlığın dayatılmasıyla muhatabız. Bunun en güçlü mecrası da tam olarak adına sosyal medya denilen yer. Orada kitlenin hegemonyası yaşanıyor. Niteliksiz ama nicelikli yığın, toplumu, gündemi ve kamu hayatını belirliyor.

Kişiler ve olaylar, herhangi bir mahkeme görülmeksizin infaza uğruyor. Kitle psikolojisi etkisiyle yığın davranışı hunharca sergileniyor. Gasset'in bir asır önce işaret ettiği tehlike bugün gündelik hayatımızın tam ortasında.

Bu durum kamusal kültürel alanın seviyesinin çukurlaşmasına sebep oluyor. Oysa "Toplum aristokrat olduğu ölçüde toplumdur ve aristokrat olmaktan çıktığı ölçüde toplum olmaktan da çıkar." demişti Gasset.

HABERE YORUM KAT
Önceki ve Sonraki Haberler
Bunlar da İlginizi Çekebilir