Küresel istikrarsızlık, 2025 yılında uluslararası turizmin büyümesini yavaşlatmakta pek etkili olmadı. BM Turizm Veri Panosu'na göre, geçen yıl toplam uluslararası seyahat eden sayısı 1,5 milyarı aşarak pandemi öncesi seviyeleri geçti. Soru artık jeopolitik durumların seyahatlerimizi azaltıp azaltmadığı değil, turist akışlarını nasıl yeniden şekillendirdiğidir.

Uzun bir süre boyunca jeopolitik krizler bu sektörü neredeyse otomatik olarak etkiledi. İstikrarsızlık daha az yolcuya, daha az rezervasyona ve daha az faaliyete yol açtı.

Pandeminin yol açtığı seyahatlerdeki keskin düşüşün ardından, artan çatışmalara ve belirsizliğe rağmen uluslararası turizm büyümeye devam ediyor. Ancak sayılar arttıkça, seyahat kalıpları da değişiyor. Bunun en açık örneklerinden biri, kendisini yenilikçi bir turizm merkezi ve Avrupa, Asya ve Afrika'yı birbirine bağlayan önemli bir merkez olarak konumlandırmak için milyarlarca dolar yatırım yapan Körfez bölgesinde görülebilir.

İran'daki savaş başlamadan önce, bu bölgesel strateji oldukça sağlam temellere oturmuş gibi görünüyordu. 2025 yılında Dubai yaklaşık 20 milyon uluslararası turisti ağırlarken, Katar'ın başkenti Doha 2026 yılı için Körfez Turizm Başkenti seçildi.

Ancak, cazip destinasyonlar olmaya devam edebilmeleri için bu ülkelerin bağlantı ve istikrarı garanti altına almaları gerekiyor; her ikisi de devam eden çatışma nedeniyle ciddi şekilde tehlikeye girmiş durumda.

Kazananlar ve kaybedenler

Turizmde risk algısı, gerçek risk kadar önemlidir . Bir destinasyon doğrudan bir savaş veya krizden etkilenmeyebilir, ancak istikrarsızlık durumuyla ilişkilendirilirse, birçok gezgin daha güvenli alternatifleri tercih edecektir.

Önemli olan, birçok gezginin belirsizlik zamanlarında seyahat etmeyi bırakmaması, ancak daha güvenli, daha erişilebilir veya daha tahmin edilebilir olarak algıladıkları yerleri tercih ederek destinasyonlarını değiştirmesidir. Turizm ortadan kaybolmaz, sadece yer değiştirir.

Bu durum, ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmadan etkilenen bölgelerde zaten açıkça görülüyor; Orta Doğu'daki kriz, turist talebini daha güvenli kabul edilen destinasyonlara yönlendirdi. Örneğin, bazı büyük tur operatörleri, Orta Doğu'dan geçici olarak çekildikten sonra Kanarya Adaları'ndaki kapasitelerini artırdılar.

Bu eğilimler kültürel miras, gastronomi veya doğal çevre tarafından değil, jeopolitik faktörler tarafından yönlendirilmektedir: siyasi istikrar, hava bağlantısı, vize gereksinimleri ve uluslararası risk algısı.

Seyahat masrafları

Mart ayı başlarında İran çatışmasının patlak vermesinin ardından, Dubai, Doha ve Abu Dabi gibi Orta Doğu'daki önemli havaalanları ya kapandı ya da kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı. Bu, başlı başına büyük bir sorundur, çünkü Orta Doğu uluslararası trafik geçişlerinin %14'ünü oluşturmaktadır . Dubai, Abu Dabi, Doha ve Bahreyn, günde toplamda yaklaşık 526.000 yolcuya hizmet vermektedir.

Bu yeniden yapılanma, diğer hava taşımacılığı merkezlerini de etkiliyor; çünkü önemli rotalar aksadığında, hava trafiği daha güvenli veya operasyonel olarak daha istikrarlı alternatiflere yönlendiriliyor. Avrupa, Asya ve Afrika'yı birbirine bağlayan stratejik bir merkez olan İstanbul Havalimanı, Körfez'deki istikrarsızlıktan faydalanabilir ve daha önce Dubai, Doha veya Abu Dabi üzerinden bağlantı kuran yolcuları kendine çekerek küresel bir transit noktası olarak rolünü güçlendirebilir.

Bu durum hem hava taşımacılığı hem de şehir turizmi açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Daha fazla aktarma noktası, daha fazla geceleme, artan turist harcamaları ve destinasyon için daha fazla uluslararası görünürlük anlamına gelir.

Tüm bunlar, doğrudan ekonomik maliyete ek olarak gerçekleşiyor. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi, İran ile yaşanan çatışmanın turizm sektörüne günlük yaklaşık 600 milyon dolarlık kayba neden olduğunu tahmin ediyor. Bunun bir kısmı nihayetinde daha pahalı, daha uzun ve daha belirsiz yolculuklar şeklinde yolculara yansıtılıyor.

Turist davranışlarındaki değişiklikler

Belirsizlik dönemlerinde turistler kararlarını değiştirirler. İstikrarsızlık, esnek iptal koşullarına sahip rezervasyonlarda artışa, seyahat sigortasının daha önemli hale gelmesine ve daha yakın veya iyi bağlantılı destinasyonlara olan ilginin artmasına yol açar.

Fiyat ve güvenlik arasındaki denge de önemli bir faktördür. Bir destinasyon cazip olabilir, ancak endişelere yol açıyorsa veya ek maliyetler gerektiriyorsa, birçok gezgin daha basit bir alternatifi tercih edecektir.

Bu durum talep kalıplarını değiştiriyor. 2025 yılında bile, sigorta şirketi Allianz, İspanya'daki seyahat sigortası cirosunda %9'luk bir artış gördü ve iptaller tüm tazminat taleplerinin yarısından fazlasını oluşturdu. İnsanlar hala seyahat etmek istiyor, ancak seyahat edenler daha temkinli ve riskten kaçınan hale geliyor.

Önemli olan istikrardır

Birçok destinasyon için çekicilik, güvenli, iyi bağlantılı ve öngörülebilir olma duygusu üzerine kuruludur ve Körfez'de yaşananlar bunu kanıtlıyor. Dubai, Doha ve Abu Dabi, çekiciliklerini lüks, yenilikçilik, büyük etkinlikler ve havaalanı verimliliği üzerine inşa etmişti, ancak bu avantaj güvenilir seyahat güzergâhlarına ve iyi korunmuş bir güvenlik algısına bağlıdır. Bunlar ortadan kalkarsa, bu sadece belirli destinasyonları etkilemez: tüm harita yeniden çizilir.

Diğer ülkeler artık popülerlik kazanacak. Kazananlar en ucuz veya en muhteşem olanlar olmayabilir, ancak gezginlere en sorunsuz deneyimi sunanlar olacak: daha iyi bağlantılar, daha az belirsizlik ve normal bir hava.

Jeopolitik, en azından şimdilik, küresel turizmin yaygın çöküşüne neden olmuyor gibi görünüyor. Ancak daha parçalı, daha eşitsiz ve risk algılarına daha duyarlı bir sistem yaratıyor.

Kaynak: The conversation