HAKSÖZ HABER
Feyzullah Tuna Aygün tarafından hazırlanıp ORSAM'da yayımlanan "Haşdi Şabi Yasası ve Irak’ta Silahlı Gücün Geleceği" başlıklı raporda Irak'taki silahsızlanma süreci ve Haşdi Şabi'nin geleceği mercek altına alınıyor.
Irak’ta devletin silahlı güç üzerindeki tekelini sağlamaya yönelik tartışmaların merkezinde yer alan Haşdi Şabi Yasası, personelin hukuki ve sosyal hakları ile silahlı grupların kurumsal geleceğini aynı siyasi pazarlık masasına taşımış durumda.
Yasa Tasarısı ve "Silaha Karşılık Şartlar" Siyaseti
Yasa tasarısının "Silaha Karşılık Şartlar Siyaseti" olarak tanımlandığı raporda konuyla alakalı olarak şunlar kaydediliyor:
Haşdi Şabi'nin hukuki konumu, 2016 tarihli 40 sayılı yasa ile Irak silahlı kuvvetlerinin bir parçası ve başkomutana bağlı bir yapı olarak zaten tanımlanmıştır.
Güncel tartışmalar, kurumun ilk kez statü kazanmasından ziyade; teşkilat yapısı, komuta kademesi, maaşlar, rütbeler ve emeklilik gibi idari işleyişin nasıl ayrıntılandırılacağı üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Silahlı gruplar, yasanın çıkarılmasını ve personelin haklarının güvenceye alınmasını silahların devlet kontrolüne verilmesine yönelik sürecin ön koşulu ve teminatı olarak ileri sürmektedir.
Aktörlerin Yaklaşımları ve Bölgesel Dengeler
İç ve dış siyasal aktörlerin konuya yaklaşımını da mercek altına alan Feyzullah Tuna Aygün, şunları belirtiyor:
Başbakan Ali Zeydi yönetimi, yasanın çıkarılmasını destekleyerek kurumsal bağlılığı ve başkomutanın yetkisini güçlendirmeyi hedeflerken, Şii Koordinasyon Çerçevesi içindeki gruplar arasında liderlik ve yetki rekabeti sürmektedir.
Asaib Ehl el-Hak lideri Kays el-Hazali silahların Haşdi Şabi bünyesine geçtiğini savunurken; Ketaib Hizbullah ve Nüceba Hareketi gibi yapılar silahların geleceğini yabancı güçlerin ülkeden çekilmesine bağlamaktadır.
ABD, söz konusu düzenlemenin İran'a yakın grupların devlet içindeki etkisini kalıcılaştıracağından endişe duyarken, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın Bağdat temaslarında silahların hükümete teslim edilmesi yerine Haşdi Şabi bünyesinde tutulmasını önerdiği ifade edilmektedir.
Liderlik Rekabeti ve Denetim Açmazı
Düzenlemenin Haşdi Şabi'nin muhtemel geleceği üzerindeki etkisini yorumlayan Feyzullah Tuna Aygün, şunları kaydediyor:
Tasarıda yer alan hizmet süresi ve yaş sınırı gibi maddelerin, Haşdi Şabi Başkanı Falih el-Feyyad'ın görevde kalmasıyla doğrudan ilişkilendirilmesi, teknik görünen maddelerin siyasi birer araca dönüştüğünü göstermektedir.
Silahların Haşdi Şabi içindeki belirli tugaylara aktarılması ve aynı komutanların görevde kalması durumunda, resmi kayıtlar değişse bile fiili yetki dağılımının ve parti nüfuzunun korunabileceği belirtilmektedir.
Uzmanlar, sürecin kalıcılığının ve başarısının; Bağdat’ın kuralları bölgesel kriz dönemlerinde de uygulayabilecek siyasi desteğe ve şeffaf denetim mekanizmalarına ne ölçüde sahip olacağına bağlı olduğunu vurgulamaktadır.
