Yerel seçim sonuçlarını Vakit'e değerlendiren Siyaset Bilimci Profesör Doğu Ergil öncelikle sandıktan çıkan sonuca herkesin saygı duyması gerektiğini vurguladı. Vakit'te Aslan Değirmenci'nin hazırladığı habere göre Ergil'in parti parti değerlendirmesi şu şekilde oldu:
AK Parti: "AK Parti'nin kaybı bazı yorumcuların ve medyanın yazıp çizdiği kadar değildir. Ama sandıktan çıkan sonuç çok anlamlıdır. Halk AK Parti'ye 'daha fazla özgürlük istiyoruz' mesajını gönderirken, 'biz senin görevde kalmanı istiyoruz ama beklentilerimize tam destek vermedin' demiştir. Bu halk artık çoğulcu, eşitlikçi ve özgürlükçü bir anayasa istiyor. AK Parti'nin getirdiği açılımları inkâr etmiyoruz ancak halk fazlasını istiyor ve güveniyor. Küresel kriz ve onunla ilgili mücadele yöntemi de sandığa yansımıştır."
CHP'YE VERİLEN OY...
CHP: "CHP kendi programı ile değil AK Parti'yi hedef alarak küçük bir sıçrama yapmıştır. Zaten CHP'nin bir programı da yoktur. AK Parti'yi yıpratmak isteyen çevrelerin tümünün de desteğini alınca kendisine göre yüksek bir oy almıştır. Sadece sahil kıyılarını almak bir başarı olarak gösterilemez. Sahil kıyılarından alınan oylar doku uyuşmazlığından kaynaklanmaktadır. CHP'nin o bölgelerdeki adaylarının çoğu da turizmcidir."
HATALAR MHP'YE YARADI
MHP: "MHP'deki artış daha önceki seçimde AK Partiye kayan küçük bir oyun dönmesinin sonucudur. Milli değerler vurgusu sonuç getirmiştir. Maalesef ama CHP'de olduğu gibi MHP'nin kendi başarısı değil AK Parti'nin hatalarının yansıması sonucunda bir büyüme görüyoruz. Ancak MHP'nin bu seçimlerde adayı da iyiydi. İktidarın kendisi ile yeterince ilgilenmediğini düşünen kesim gitti oylarını MHP'ye verdi."
SP'DE İLERLEME VAR
Saadet Partisi: "SP'nin adayları bu yıl doğru seçimlerdi. Özgürlükler ve milli değerler konusunda AK Parti'ye en ciddi uyarının verildiği parti Saadet Partisi olmuştur. Başörtüsü sorununun çözülmemesi ve halen özgürlüklerdeki çeşitli kısıtlamaların sona erdirilmemesinden rahatsız olanlar tercihini SP'den yana kullanmıştır. En ciddi muhalif boşluğunu doldurmaya SP aday olmuştur."
DTP'YE VERİLEN OY
DTP: "Acilen bölgenin var olan sorunlarının çözülmesini gerektiren bir gelişmedir. Halk, 'burada değişen bir tablo yok' demiştir. "
Çaha: AK Parti'ye tamamen başarısız denemez
Fatih Üniversitesi Kamu Yönetimi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ömer Çaha, seçimlerin demokratik sistem açısından iyi olduğunu belirtti. Seçmenin AK Parti'ye uyarı verdiğini ifade eden Prof. Dr. Çaha, uyarının sebebi olarak kriz, AK Parti'nin uzun zamandır iktidarda olması gibi sebeplerin olabileceğini kaydetti. AK Parti'nin dördüncü seçimi olduğunu hatırlatan Çaha, "Bir partinin dört seçimi üst üste oyunu artırarak götürmesi mümkün değil" dedi. İktidardaki partinin her zaman yıpratıldığını ve yıpranma payı olduğunu dile getiren Çaha, "1984'den bu yana Türkiye'de yapılan yerel seçimleri 2 defa üst üste kazanan bir parti yok. Aksine birinci olan parti bir daha ki seçimde yüzde elli oranında oy kaybetmiştir. Bu çerçevede değerlendirmek lazım. Bu çerçevede değerlendirirsek AK Parti başarısını devam ettiriyor" şeklinde konuştu.
SAADET, BEKLEDİĞİNİ ALAMADI
Saadet Partisi'nin beklediğini alamadığını söyleyen Ömer Çaha, Saadet'ten çok daha büyük bir çıkış beklediğini ifade etti. Çaha, "Saadet'i 1970'de Necmettin Erbakan'ın yaptığı, yüzde onlar, on ikiler düzeyinde oy alıp AK Parti'yi hırpalamasını, tarihte Adalet Partisi'ni hırpalamıştı onu bekliyordum. Saadet Partisi bekleneni yapamadı ama bu şu anlama gelmiyor; Saadet seçmeni Saadet'e gidecek seçmen, CHP faktörünü dikkate aldığı için AK Parti'ye yöneldi" dedi.
"AK Parti eksiklerini bir an önce gidermeli"
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK) Başkanı Doç. Dr. Sedat Laçiner, AK Parti'nin, yerel seçimlerdeki oy düşüşünü bir uyarı olarak alması gerektiğini söyledi. AK Parti'nin eksiklerini ve gediklerini düşünerek ona göre hareket etmesi gerektiğini ifade eden Doç. Dr. Laçiner, "AK Parti seçim boyunca hatalar yaptı. Bu sonuçlar onun karşılığıdır" dedi. Doç. Dr. Sedat Laçiner, İstanbul Belediye Başkanlığı için Kadir Topbaş'ın başarı sağladığını belirtti. Laçiner; "Gerçekten İstanbul gibi bir şehirde ikinci dönem tekrar ve tekrar üstelik de çok yüksek bir oy oranıyla seçilmişse, bu çok büyük bir başarıdır. Üstelik de İstanbul'da yaklaşık 20 yıldır aynı görüş belediyede" diye konuştu. Saadet Partisi'nde ciddi bir kıpırdanma olduğunu kaydeden Laçiner, "Burada AK Parti'nin yapmış olduğu hatalardan yararlanan bir parti oldu, ama aynı zamanda tabii ki Numan Kurtulmuş'un liderliğinin perçinlendiğini düşünüyorum. Erbakan sonrasında bu cenah liderini bulmuş gibi görünüyor" şeklinde konuştu.
Dış basın: AK Parti kazandı ama hız kesti
Türkiye'deki yerel seçimler, dünya medyasında da yankı buldu. Dış basın, haberlerinde AK Parti'nin açık farkla kazanmasına rağmen uğradığı oy kaybını 'hız kesme' olarak değerlendirdi. Bunun nedeni olarak ise ekonomik kriz gösterildi. Los Angeles Times, "AK Parti kolay kazandı" derken, New York Times, iktidar partisinin oy kaybında ekonomik krizin etkili olduğunu vurguladı. Financial Times, sonuçları "AK Parti seçmen desteğini tazeledi" şeklinde verdi. Le Figaro ise Erdoğan'ın yüzde 39 oydan memnun olmadığını belirtti.
Sağ oylar bölündü, sol partiler kazandı
AK Parti'nin birinci, CHP'nin ikinci, MHP'nin üçüncü parti olduğu seçimlerde sol (CHP, DSP) yüzde 25,58 oy aldı. DTP ve marjinal partilerin oylarıyla bu rakam yüzde 32'ye çıktı. Sağ oylar ise yüzde 68'i buldu. Birçok ilde sağ partiler arasındaki yarış, sola yaradı. Aydın ve Mersin'de MHP ve AK Parti'nin mücadelesinden CHP, Iğdır'da ise DTP kârlı çıktı. Çok sayıda ilçede de benzeri bir durum yaşandı.
Seçmenden adayına göre oy
29 Mart, birçok ilde adayların öne çıktığı bir seçim oldu. Halkın ilgisini kazanan adaylar her şeye rağmen ipi göğüsledi. Bazı illerde ise sevilen isimler güçlü rakipleri karşısında kazanamasalar da partilerinin oylarını artırdı. Şanlıurfa'da AK Parti'nin aday göstermediği Ahmet Eşref Fakıbaba ve Adana'da Aytaç Durak tekrar başkan seçilmeyi başardı. CHP'li Kılıçdaroğlu İstanbul'da, MHP'li Yavaş da Ankara'da belediye başkan adaylarıyla çekişmeli bir yarış sergiledi.
Önder Sav, Elmadağ'da CHP'yi eritti
Yerel seçimlerin en ilginç sonuçlarından biri Ankara'nın Elmadağ ilçesinde alındı. CHP, Genel Sekreter Önder Sav'ın Hz. Muhammed ve hac ibadetini alaya aldığı Elmadağ'da darbe yedi. AK Parti adayı Gazi Şahin, yıllardır CHP'nin elinde bulunan başkanlığı farklı kazandı. Sav, hacca gitmek istediğini söyleyen Mustafa Ünal adlı vatandaşa, "Boş ver, Araplara para kaptırma. Bakarsın Muhammed seni bırakmaz." demişti.
"Orduya bağlı CHP, sahil şeridinde oyunu korudu"
İsveç'in en büyük gazetesi SVD, Türkiye'de yapılan yerel seçimlerle alakalı olarak, "Zaferle çıksalar da, AK Parti, küresel finans krizinin partinin oy oranına gerçek etkisini araştıracak" ifadelerini kullandı.
Muhalefetteki CHP için 'askere bağlı' nitelemesini yapan gazete, CHP'nin ancak İzmir gibi sahil şehirlerinde varlık gösterdiğini ve sürekli olarak AK Parti'yi "Türkiye'yi İslâmlaştırmakla suçladığını" kaydetti. Haberde, "Kürt partisi DTP'nin Diyarbakır'da oyunu koruması bekleniyordu. AK Parti'nin doğuda yaptığı açılımlardan DTP rahatsızdı. AK Parti'nin girişimleriyle yayına başlayan Kürtçe Televizyon, DTP'lilerce hoş karşılanmadı" denildi. İsveçli gazete, DTP'nin Kürtçe televizyonu AK Parti'nin "devlet propagandası yaptığı" gerekçesiyle eleştirdiğine vurgu yaptı. SVD, Türkiye'deki yerel seçimleri gözlemci sıfatıyla takip etmek üzere Doğu Anadolu'ya giden İsveçli parlamenterlerin zor anlar yaşadığını iddia etti.
