Bu ay Irak savaşının beşinci yıldönümü geçiyor ve Irak'taki savaş, Vietnam'dan sonra Amerikan tarihindeki en uzun ikinci savaş değil sadece, aynı zamanda 2. Dünya Savaşı'ndan sonra en pahalı ve maliyetli ikinci savaştır da.
Savaş başlamadan önce Beyaz Saray'daki ekonomi işleri danışmanı Lorans Lendesy savaş maliyetinin 200 milyar doları aşmayacağını ifade etmişti; ancak zamanın Savunma Bakanı Donald Rumsfeld bu rakamla alay etmiş ve uçuk bir rakam olarak nitelemişti. ABD hükümetindeki yetkililer savaşın sadece 50 ila 60 milyar dolar maliyeti olacağında ısrar etmişlerdi. 2003 yılı Nisan'ında yani işgalden bir ay sonra Amerikan uluslararası kalkınma ajansı müdürü Irak'taki yeniden imarın Amerikan hazinesine sadece 1.7 milyar dolar maliyeti olacağını belirtmişti. Savunma Bakan Yardımcısı Paul Wolfwovitz ise Irak petrollerinin bütün maliyetleri karşılayacağını açıklamıştı.
SAVAŞIN MALİYETİ 3 TRİLYONU BULACAK
Bugün bazı ekonomi uzmanları ABD'nin Irak savaşında 3 trilyon harcama yapacağını ifade ediyorlar. Bazıları Harvard ve Colombia Üniversiteleri'nde uzman bu ekonomistler, savaşın ABD'ye ayda 12 milyar dolara mâl olduğunu belirtiyorlar. Afganistan'ı da Irak'a ilave edecek olursak bu rakam aylık 16 milyar dolara yükseliyor. Her gün Irak'ta veya Afganistan'da en az bir Amerikan askeri öldürülüyor. Hükümet her askerin ailesine yarım milyon dolar hayat sigortası bedeli ve tazminatı ödüyor. Bu rakam, sigorta şirketlerinin trafik kazasında ölen bir gence ödediklerinden daha az. Fakat para, toplumun can kaybı karşılığı ödediği toplam maliyetin sadece küçük bir parçası. Buna Savunma Bakanlığı bütçesindeki örtülü maliyetleri, dönen askerleri koruma ve savaş araçlarının onarılması maliyetlerini eklersek savaş maliyeti 1.5 trilyon dolara ulaşıyor. Savaş sebebiyle Amerikan ekonomisinin üstlendiği kayıpları ekleyecek olursak Irak'taki savaşın toplam maliyeti uzmanların hesaplamalarına göre 3 trilyon dolara ulaşıyor.
SAVAŞ, AMERİKALILARIN HAYATINI VURDU
Başlangıçta Başkan Bush, Amerikalıları büyük ekonomik kurbanlar vermeksizin savaş açabileceğine ikna etmeye çalıştı. Hatta Başkan Bush, savaşın başladığı bir zamanda halktan vergileri indirme kararı almıştı. Bazı muhalifler bu indirimden orta sınıftan Amerikalılar değil, sadece zenginlerin yararlandığını ifade ediyorlar. Bu vergi indirimleri federal bütçenin korkunç açıklar verdiği bir zamanda gerçekleşti. Zira daha fazla kredi ile savaşın finanse edilmesi gerekliydi. Bugün başkanlık adayı Barak Obama Amerikan okullarının finansman bulamadıklarını ifade ediyor. Sağlık programları kaynağa muhtaç. Çevreyi koruma, gıda ve başka birçok federal programlar bütçelerini düşürdüler. Çünkü Irak'taki savaş, malların ve kaynakların çoğunluğunu yedi.
3 TRİLYON, ABD'Yİ VE DÜNYAYI DEĞİŞTİRİRDİ
ABD ekonomisinin bugün önemli çöküş tehlikesi yaşadığı herkesin malumu. Oysa 3 trilyon dolar ABD'de ve dünyada halihazırdaki şartları nasıl da değiştirirdi?! Ekonomi uzmanları sürekli olarak savaşın ekonomiye iyi geleceğini düşünüyorlardı. Bu düşünce 2. Dünya Savaşı'nda patlak vermişti ve bu savaşın ABD ve dünyaya ekonomik açıdan destek olacağı düşünüldü. Peki ne yaşandı? Niçin Irak savaşı geçen 5 yıl zarfında Amerikan ekonomisine olumsuz yansımadı da şimdi yansıdı?
ATIF ABDULCEVAD
El Vatan gazetesi / Umman (12 Mart 2008)
Arapçadan Çeviri: Halil Çelik / Vakit
