Çünkü onlar sırf kuruntuların peşine takılmış insanlardır.
Allah o şeytanın hükümranlığını bitirir, âyetlerini sağlamlaştırıp pekiştirir. Peygamberine ne vahy ettiğini bilir. Peygamber o vahyi insanlara nasıl aktaracak onun yolunu da gösterir. Şeytanların bu ilka çabasını böylece bir fitne kılar Allah. Kalplerinde hastalık bulunanlar için. Kalpleri zikirden, Kur’an’dan uzak kaldığı için kaskatı olmuş insanlar için. Peki nasıl bir fitne kılıyor Allah bunu? Acaba bu insanlar şeytanın dışardan müdahalesine mi kulak verecekler? Yoksa kesinkes Allah’tan geldiği belli olan peygamberin dediği vahye mi teslim olacaklar? Şeytanı mı dinleyecekler, yoksa vahyi mi dinleyecekler? Bunu ortaya çıkarmak üzere bir imtihan konusu yapıyor. İşte bunun için şeytanın böyle bir vesvese verebilmesine izin veriyor Rabbimiz. Ama henüz bu yetki gerçekleşmeden de hemen geri alıyor ve böylece insanları deniyor Allah.
Yâni anlayabildiğimiz kadarıyla konu şöyle: Peygamber kendisine gelen vahyi okuyor, beri tarafta şeytan da bir şeyler diyor. İnsanlar zannediyorlar ki peygamberin okuduğuyla şeytanın okuduğu aynı şey. Peki Şeytana niçin böyle bir yetki veriyor Rabbimiz? Aslında peygamberin söylediği son derece açıktır, nettir. Şeytanın söyledikleri de bellidir. İşte buna rağmen acaba insanlar peygamberin söylediklerini mi dinleyecekler? Ona mı teslim olacaklar? Yoksa şeytana mı kulak verecekler? Bunu denemek için yapıyor Allah bunu. Zalimler haktan çok uzak olduklarından Allah’ın bu denemesinden zararlı çıkıyorlar.
BASAİRUL KUR’AN
Elmalılı Hamdi Yazır'ın Tefsir Açıklaması
1- Şeytanın İltikası (Fitne Vesilesi Kılınması)
Ayetin başındaki lâm harfi, bu ilahi takdirin gayesini belirtir. Allah Teâlâ, şeytanın peygamberlerin arzularına veya okuyuşlarına bir vesvese/şüphe katma çabasına izin verir. Bunun hikmeti, insanları bir imtihana (fitneye) tabi tutmaktır.
2- İki Grup İnsan ve Kalp Durumları
Şeytanın karıştırdığı vesvese ve şüpheler, iki sınıf insan için sınama aracı olur:
Kalplerinde hastalık bulunanlar: Bunlar münafıklardır. İmanları zayıf, şüphecilik ve nifakla malul insanlardır.
Kalpleri kaskatı olanlar: Bunlar ise katılaşmış, hidayete kapalı olan müşrikler ve kâfirlerdir.
Şeytanın attığı şüpheler, bu iki grubun iç yüzünü ortaya çıkarır; inkârlarını, şüphelerini ve batıl anlayışlarını iyice derinleştirir.
3- Ayetin sonunda geçen zalimlerin "derin bir ayrılık (şikâk-ı ba'îd)" içinde bulunmaları:
Hakka ve tevhid anlayışına son derece uzak bir kopuş ve muhalefet içinde olduklarını ifade eder.
Hakikati kabul etmek yerine, şeytanın karıştırdığı vesveselere sarılarak hakka karşı düşmanlıklarını arttırırlar.
4- Genel Hikmet (54. Ayet İle Bağlantısı)
Elmalılı'ya göre Allah her şeyi bilendir (Alîm) ve hikmet sahibidir. Şeytanın vesveselerine imkan tanınması, kötüler ile iyilerin ayrışması içindir: Kalbi hasta olanlar bu vesveselerle daha da saparken, 54. ayette belirtildiği gibi kendilerine ilim verilen müminler ise hakikati anlayıp imanlarını daha da sağlamlaştırırlar.
HAK DİNİ KUR’AN DİLİ
