Suudi Arabistan, sınır ötesi ödemeleri kolaylaştırmak ve ABD dolarına olan bağımlılığı azaltmak amacıyla geliştirilen Çin öncülüğündeki mBridge dijital para platformundan ayrıldı. Riyad yönetimi, kararın ABD baskısından kaynaklandığı yönündeki değerlendirmeleri reddetti.
Blockchain teknolojisini kullanan platform, merkez bankalarının kendi dijital para birimleri üzerinden doğrudan işlem yapmasına imkân sağlamayı amaçlıyor. Sistem, döviz işlemlerinde süre ve maliyetleri azaltırken doların aracı para olarak kullanımını da sınırlandırma potansiyeline sahip.
Suudi Arabistan, Çin, Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve Uluslararası Ödemeler Bankası'nın (BIS) yer aldığı projeye 2024'te aktif katılımcı olarak dahil olmuştu.
Suudi Arabistan mBridge denemesini tamamladı
Suudi Arabistan Merkez Bankası (SAMA), Financial Times'a yaptığı açıklamada platformdan geçen yıl ayrıldığını ve kararın başlangıçta belirlenen planın bir parçası olduğunu bildirdi. Riyad'ın projeden ayrıldığı daha önce kamuoyuna açıklanmamıştı.
SAMA, 2023'te BIS çatısı altında mBridge'e gözlemci üye olarak katıldığını ve bu sürecin merkez bankası dijital para birimleri konusundaki araştırmalarının bir parçası olduğunu belirtti.
Suudi Arabistan Merkez Bankası daha sonra platformun “minimum uygulanabilir ürün” olarak adlandırılan temel versiyonunun geliştirilmesine katkıda bulundu ve 2024'te “kavram kanıtı” (proof of concept) aşamasına katıldı.
SAMA, mBridge kapsamındaki kavram kanıtı çalışmasını 13 Mayıs 2025'te başarıyla tamamladığını ve bunun ardından platformdaki katılımcı üyeliğinin sona erdiğini açıkladı.
Konuya yakın bir kaynak ise SAMA'nın projeyle kamuoyu önünde ilişkilendirilmek istemediğini, ancak platformla daha düşük profilli biçimde temasını sürdürdüğünü söyledi.
mBridge, doların küresel rolüne meydan okuyor
mBridge, katılımcı ülkelerin SWIFT gibi geleneksel ve dolar ağırlıklı ödeme sistemlerini aşmak amacıyla kullanılabileceği endişesi nedeniyle ABD'de yakından takip ediliyor.
BIS, Ekim 2024'te projeden ayrıldı. Financial Times daha önce Washington yönetiminin kuruma projeden çekilmesi yönünde baskı yaptığını bildirmişti.
Dönemin BIS Genel Müdürü Agustín Carstens ise daha sonra kurumun projeden “mezun olduğunu” ve sistemi merkez bankası ortaklarına bıraktığını belirterek ayrılığın başarısızlık veya siyasi nedenlerden kaynaklanmadığını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump da doların alternatiflerini geliştirmeleri halinde BRICS ülkelerine yüzde 100 gümrük vergisi uygulanabileceği tehdidinde bulunmuştu.
Biden yönetimi döneminde Beyaz Saray Uluslararası Ekonomiden Sorumlu Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcısı olan Daleep Singh ise daha önce Çin'in mBridge platformunda gizlilik, güvenlik, birlikte çalışabilirlik ve ABD yaptırımlarının uygulanması gibi konularda standartların belirlenmesi üzerinde “muazzam bir nüfuz” elde edebileceği uyarısında bulunmuştu.
Cornell Üniversitesi profesörü ve Brookings Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Eswar Prasad ise birçok ABD müttefikinin mBridge gibi girişimleri ekonomileri açısından faydalı gördüğünü ve dolar ağırlıklı küresel finans sistemine aşırı bağımlılığı azaltmanın bir yolu olarak değerlendirdiğini söyledi.
Prasad, bununla birlikte söz konusu ülkelerin doların uluslararası finans sistemindeki önemini azaltabilecek ve Çin yuanının rolünü artırabilecek girişimlere yönelik ABD tepkisine karşı oldukça hassas olduğunu belirtti.
Diğer merkez bankaları projede kalmaya devam ediyor
SAMA, Suudi Arabistan'ın mBridge'deki katılımının kavram kanıtı çalışmasının tamamlanmasının ardından sona erdiğini yineledi.
Konuya yakın kaynak ise Suudi Arabistan'ın projeden ayrılmasından daha geniş bir sonuç çıkarılmasının doğru olmayacağını belirterek, ülkenin başlangıçtan itibaren projeye sınırlı ölçekte dahil olduğunu ifade etti.
Makao Para Otoritesi ise bu yıl mBridge'e katıldı ve sistemi haziran ayında kullanıma açtı.
