ABD, İran ile görüşmelerde anlaşma peşinde değildi
Ekonomist ve reformist aktivist Saeed Laylaz, ABD ve İsrail'in Orta Doğu'da savaş başlatmadan önce devam eden İran-ABD müzakerelerinin son turuna ilişkin ayrıntıları açıkladı. Laylaz, İran tarafının ne kadar taviz verirse versin ABD'nin tatmin olmadığını söyledi.
Etemad gazetesine verdiği röportajda Laylaz, Eylül ayında kendisi ve bir grup siyasi ve ekonomik uzmanın, müzakereleri gözden geçirmek üzere Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi sekreteri Ali Larijani ile bir toplantıya davet edildiğini söyledi.
Laylaz'a göre Larijani, gruba ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ile yapılan görüşmeler hakkında bilgi verdi. Laylaz, müzakereler sırasında İran tarafının ABD'nin bir anlaşmaya varmakla ilgilenmediğinin anlaşıldığını söyledi.
Laylaz'a göre Larijani, “Ne kadar taviz verirsek verelim, Witkoff ve diğer Amerikalı müzakereciler önce ilgi gösteriyorlardı” dedi.
Laylaz, Larijani'nin “Bu süreç, ABD'nin İran ile bir anlaşma peşinde olmadığını anlayana kadar tekrarlandı” dediğini aktardı.
Laylaz, Larijani'nin toplantıya katılanlara, Aralık 2025 sonuna kadar İran'a yeni bir askeri saldırı beklediğini de söylediğini ekledi.
İran'ın otoriter sistemini eleştiren ve birkaç kez tutuklanıp hapse atılan Laylaz, İslam Cumhuriyeti'nin savaşı önleyebileceği iddialarına da değindi.
“İran'daki hiçbir hükümet Amerikalıların taleplerini karşılayamazdı, çünkü bu talepler sadece İslam Cumhuriyeti'nin çöküşü değil, İran'ın toprak bütünlüğü ve bağımsızlığının da çöküşü anlamına gelirdi” diye vurguladı.
Bombardımanlarda hasar gören tarihi eserler
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının fotoğraf ve videoları, ülke genelinde tarihi anıtların hasar gördüğünü gösterirken, Kültürel Miras Örgütü yetkilileri müzelerde saklanan binlerce yıllık eserleri korumaya çalışıyor.
Pazartesi günü, tarihi İsfahan şehrini vuran saldırılar, bazıları UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan birçok ünlü tarihi esere zarar verdi.
Kültürel miras grupları tarafından yayınlanan bir videoya göre, saldırılar Chehel Sotoun Sarayı, Rekib Khaneh Konağı, Timuri ve Ashraf salonları ile tarihi Saadi lisesinin binasına zarar verdi. Naqsh-e Jahan Meydanı'nda bulunan Ali Qapu Sarayı'nın pencereleri de parçalandı.
Pazar günü, Lorestan eyaletinden gelen haberlere göre, tarihi bir binada bulunan Kültürel Miras Örgütü'nün eyalet ofisleri saldırılarda tahrip edildi. Yakındaki Falak-ol-Aflak Kalesi de hasar gördü.
Tahran'da, Dünya Mirası listesinde yer alan Golestan Sarayı da savaşın ilk günlerinde hasar gören tarihi yerler arasında yer aldı.
Bu arada, Haft Sobh gazetesi resmi X hesabında İran Ulusal Müzesi'nin içinden bir fotoğraf yayınladı. Fotoğrafta, yaklaşık 2.500 yıllık Darius I heykeli, eserlerin etrafına yerleştirilen koruyucu bariyerlerle çevrili olarak görülüyor.
Resmi kaynaklara göre, müze personeli patlamalardan korumak için sergi salonlarından ve duvarlardan birçok taşınabilir eseri kaldırdı.
Tarihi yerlere yapılan saldırılar internette de tepkilere yol açtı. İsveç'te yaşayan İranlı Hananeh Nabavi, Donald Trump'ın 2020 yılında İran'ın kültürel miraslarını hedef alacağına dair tehdit ettiği mesajını hatırlattı.
Mesajı X'te yeniden paylaşan Nabavi, “Trump altı yıl önce İran'ın kültürel anıtlarını yok etmekle tehdit etti ve şimdi bu tehdidini yerine getiriyor. Bundan önce de IŞİD ve Taliban, tarihsel anıtlara saldırı düzenlemişlerdi” diye yazdı.
Sporcular Minab okulunu yeniden inşa etmek için kampanya başlattı
ABD-İsrail saldırılarının ilk gününde Minab kentindeki Shajareh Tayyibeh İlkokulu’na düzenlenen saldırıda çoğu öğrenci olmak üzere 175 kişinin öldürülmesi, İran medyasında önemli bir konu olmaya devam ediyor. Bir grup sporcu, okulu yeniden inşa etmek için para toplamak amacıyla bir kampanya başlattı.
Eski İranlı futbolcu ve şu anki Paykan futbol takımının teknik direktörü Ebrahim Shakuri, kampanyayı duyurdu ve Shajareh Tayyibeh okulunu direnişin sembolü olarak nitelendirdi.
Shakuri, “Biz sporcu olmaktan önce insanız” dedi. “Bu tür olayları görmek herkesi üzüyor. Bizim için okullar ve spor tesisleri her zaman kutsal ve saygıdeğer olmuştur.”
Birçok İranlı sporcunun kampanyaya katılmaya ve gerekli fonları toplamaya yardımcı olmaya hazır olduğunu da sözlerine ekledi.
Shakuri, İran'ın İsrail ve ABD saldırılarına yanıt olarak Arap ülkelerini hedef almasının ardından bu ülkelerden özür dileyen Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın açıklamalarını da eleştirdi.
Shakuri, “Bazı yetkililerimiz özür diliyor” dedi. "İran halkı özür dilememelidir. İnançları, dinleri veya siyasi görüşleri ne olursa olsun, İran halkı bu savaştan sorumlu değildir.
Eğer özür dilemesi gereken biri varsa, o da ülkemize saldırarak bunu yapanlardır" diye konuştu.
Bombardıman devam ederken İranlılar “Nereye gidebiliriz?” diye soruyor
İsrail ve Amerika'nın İran'a karşı ikinci savaşının başlamasından bu yana, İran medyasında yer alan haberlerin çoğu savaşın yol açtığı hasara, yerleşim alanlarının yıkılmasına ve sivillerin ölümlerine odaklanıyor.
Ancak yoğun bombardımana rağmen, birçok insan gidecek başka yeri olmadığı için Tahran'da kalmaya devam ediyor.
Pazar günü Shargh gazetesi, Tahran'ın kuzeybatısındaki Shahin mahallesindeki konut binalarının yıkıldığını bildirdi.
5 Mart sabahı gerçekleşen saldırının ana hedefi, bölgedeki polis merkezidir. Ancak polis karakolunun 300 metre çevresindeki evler ve dükkânlar da hasar görmüştür.
Shargh, bombalamanın ardından yaşananları şöyle anlatmıştır: “Kırık pencereler, kopmuş balkon perdeleri, evlerin duvarlarında derin delikler, yırtılmış perdeler, menteşelerinden kopmuş kapılar ve patlamanın şokunu hala atlatamamış insanlar.”
Gazeteye göre, bazı sakinler hala yarı yıkık binalarda yaşıyor ve bölgenin tekrar saldırıya uğrayabileceğinden korkuyor. Shargh, bir sakinin “Her şeyi iki kez vurduklarını söylüyorlar” dediğini aktardı.
Shahin mahallesi sakinleri, polis karakoluna yakın olmalarına rağmen gidecek yerleri olmadığını söylüyorlar.
Bir mahalle sakini, “Nereye gidebiliriz?” dedi. “Tahran dışında kalacak yer bulmanın maliyeti çok yüksek. Her şey çok pahalı hale geliyor ve biz bunu karşılayamıyoruz.”
*İran basın özeti, MEE tarafından doğruluğu bağımsız olarak teyit edilmemiş haberlerin bir özetidir.