ABD'nin Çin Büyükelçisi David Perdue, ABD Başkanı Donald Trump'ın, Pekin yönetimine İran'dan satın aldığı petrolün bir bölümüne alternatif olarak ABD ham petrolü tedarik etmeyi teklif ettiğini açıkladı. Ancak büyükelçi, Çin'in söz konusu teklife nasıl yanıt verdiğine ilişkin herhangi bir bilgi paylaşmadı.
Perdue, çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin mevcut dönemde çeşitli sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Bu sorunlar arasında ABD merkezli çip üreticisi Nvidia'nın Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang hakkında ortaya atılan casusluk iddialarının yol açtığı tartışmaları da gösterdi.
Şanghay'da düzenlenen bir konferans kapsamında Bloomberg'e konuşan ABD Büyükelçisi, Nvidia CEO'su Jensen Huang ile Çin adına casusluk yaptığı öne sürülen bir kadın arasındaki ilişkiye dair iddiaların, iki ülke arasındaki ilişkiler açısından önemli bir sınama oluşturduğunu söyledi.
Perdue, "Nvidia ile ilgili gelişmeler, dikkatli ve ihtiyatlı olmamız gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Ulusal güvenlik, ekonomik diyaloğumuzun ayrılmaz bir parçasıdır. Çünkü ekonomik güvenlik, özünde ulusal güvenliktir. Dolayısıyla Çin ile ilişkilerimizin seyri şu anda bazı çalkantılar yaşıyor" ifadelerini kullandı.
Fotoğraf: Çinli yönetici Alice Huang (sağda), Nvidia CEO'su Jensen Huang'ın (solda) ev sahipliğinde düzenlenen yemekte. (AFP)
Pekin yönetimi, Jensen Huang ile aynı olayda adı geçen kadının Çin adına casusluk yaptığı iddialarını reddetmişti. Ancak söz konusu tartışmanın, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gelecek hafta yapılması planlanan zirvenin hazırlıklarını daha da karmaşık hâle getirebileceği değerlendiriliyor.
İki liderin, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında Çin'in güneyindeki Shenzhen kentinde bir araya gelmesi bekleniyor.
Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderleri arasında bu yıl gerçekleştirilecek üçüncü görüşme olması beklenen zirve, kırılgan ticaret ateşkesinin sürdürülüp sürdürülemeyeceğine ilişkin vereceği mesajlar nedeniyle yakından takip edilecek. Söz konusu ateşkesin gelecek yıl ocak ayında sona ermesi bekleniyor.
Casusluk iddialarının ardından ABD'de bazı önemli isimler, yarı iletken ihracatına yönelik daha sıkı kısıtlamalar getirilmesi için baskı yapmaya başladı.
Yapay zekâ destekli bilgi işlem sistemlerinde kullanılan kritik çiplerin üreticisi Nvidia, dünyanın en değerli şirketleri arasında yer alıyor. ABD, yapay zekâ alanındaki gelişmelerin Amerikan ulusal güvenliğini tehdit edebileceği endişesiyle Nvidia'nın en gelişmiş ürünlerine Çin'in erişimini kısıtlamıştı.
Tayvan'a silah satışı
Tayvan konusuna da değinen ABD Büyükelçisi Perdue, adaya yönelik 14 milyar dolar değerindeki silah satış anlaşmasında herhangi bir gecikme yaşandığı iddialarını reddetti.
Perdue, "Başkan Trump, Başkan Şi'ye silahları satmak istediği tarafa satacağını bildirdi. Dolayısıyla şu anda beklemeye alınmış herhangi bir şey yok. Mesele yalnızca teslimatın zamanlaması, hangi silahların teslim edileceği ve teslimatın gerçekten yapılıp yapılmayacağıyla ilgili. Bu konuda karar yetkisi Başkan Trump'a ait" dedi.
Öte yandan ABD Büyükelçisi, Çin'in stratejik sektörlerdeki hâkimiyetini bir baskı aracı olarak kullanmasını eleştirdi. Bu kapsamda Pekin'in nadir toprak elementlerinden üretilen mıknatısların ihracatına yönelik lisans uygulamasını gündeme getirdi.
Perdue, Çin hükümetinin Avrupa'daki iki şirkete ve bu şirketlerin çalışanlarına yönelik bir kararnameyi uygulamaya koyduğunu belirtti. Söz konusu kararname, Çin'in yasa dışı olarak değerlendirdiği yabancı kısıtlayıcı tedbirlere kişi ve şirketlerin uymasını veya bunları uygulamasını yasaklıyor.
ABD Büyükelçisi, "1984 yılında buradaki görevime başladığımdan bu yana gördüğüm en ağır tırmanış bu" ifadelerini kullandı.
Perdue ayrıca, Çin'den ABD'ye gönderilen nadir toprak elementi sevkiyatlarının yavaş ilerlemesinden Amerikan yetkililerin rahatsızlık duyduğunu belirterek çok sayıda şirketin hâlâ teslimat beklediğini söyledi.
ABD Büyükelçisi, "Veri merkezlerinin, uçak motorlarının ve diğer birçok ürünün üretiminde kullanılan bu son derece önemli elementlerden bazılarını temin etmek için aylardır bekliyoruz" dedi.
