Zemahşerî, bu ayetin tefsirinde öne çıkan hususları şu temeller üzerine kurar:
1- Ayette geçen قَالَ (Kâle - "Peygamber dedi ki"): Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kendisine verilen tebliğ görevini tamamladıktan ve inkârcıların tutumunu gördükten sonra hükmü Allah’a havale etmektedir.
2. "Hak ile Hükmet" İfadesinin Anlamı
Zemahşerî’ye göre "Rabbi’hkum bi’l-hakk" (Rabbim, hak ile hükmet) duası, Allah’ın zaten haksız yere hükmetmeyeceği gerçeğinden hareketle ele alınır.
Buradaki "hak ile hükmetmek", müminler ile kâfirler/müşrikler arasındaki adaletin tecelli ettirilmesi, inkârcılara hak ettikleri cezanın bir an önce verilmesi ve müminlerin zafere ulaştırılması istemidir.
3. "Müsteteân" ve Müşriklerin Nitelemeleri
Rabbimiz Rahmân’dır; sizin nitelendirmelerinize/iftiralarınıza karşı sığınılacak, yardım istenecek tek merci O’dur):
"Nitelendirme" (Mâ tasıfûn): Zemahşerî, müşriklerin Allah’a evlat isnat etmelerini, Kur’an’a şiir/sihir demelerini ve Hz. Peygamber’e yönelik asılsız iddialarını bu kapsama alır.
Yardım Dileme: Hz. Peygamber ve müminler, inkârcıların bu uydurmalarına, küfürlerine ve baskılarına karşı koyabilmek için yalnızca Allah’ın rahmetine ve yardımına (müsteteân) güvendiklerini ifade etmektedirler.
Zemahşerî, sûrenin bu son ayetiyle, Mekke döneminin çetin şartları altında sıkıntı çeken Hz. Peygamber ve müminlerin, müşriklerin tüm asılsız iddialarına karşı işi Allah’ın adaletine ve sonsuz rahmetine bıraktıklarını vurgular.
EL KEŞŞAF TEFSİRİ
Evet görevini en güzel bir şekilde ifa eden, insanları açık ve net bir biçimde Allah’ın âyetleriyle uyaran Allah’ın Resûlü dedi ki, ey Rabbim, artık aramızda hükmünü ver. Kavmimle bizim aramızı hakla, adâletinle ayır ya Rabbi.
Sûrenin başındaki ifadelerle söyleyecek olursak, ey kâfirler Rabbimden getirdiğim bu din hakkında, bu mesaj hakkında bu sihirdir, bu anlaşılmaz karmakarışık rüyadır gibi isnatlarınıza, iftiralarınıza karşı, Allah’ın dinine karşı, müslümanlara karşı hazırladığınız komplolarınıza karşı yardımına sığınılacak olan sadece Allah’tır.
Evet peygamberinin böyle demesini ve kendisine sığınmasını istiyor Rabbimiz. Eğer bizler de tıpkı peygamberimiz gibi Rabbimize sığınır, Rabbimizin istediği yolda olursak, kesinlikle bilelim ki tüm düşmanlarımıza karşı bizi de koruyacak ve galip getirecektir Rabbimiz, bu konuda zerre kadar bir endişemiz olmasın.
BASAİRUL KUR’AN
ENBİYA SURESİNİN SONU
Bu sûreyle alâkalı da bu kadar söz yeter. Rabbim gereği gibi iman edip amele dönüştüren kullarından eylesin. Sübhanekallahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illa ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
