HAKSÖZ-HABER

Ekin Yayınları tarafından başlatılan kitap söyleşileri kapsamında ilk program Wael Hallaq'ın Şeriat kitabı üzerine yapıldı.

Tercüme faaliyetini üstlenerek kitabın Türkçe'ye kazandırılmasında büyük emeği olan Prof. Dr. Necmettin Kızılkaya ile yapılan söyleşide hem Hallaq'ın bu kitabı yazma serüveni hem de kitabın çeviri sürecine paylaşımlarda bulundu.

Kızılkaya, Wael Hallaq’ın İslam’a dair konulara eğilirken başlangıçta Müslüman dünyadan beslenmediğini ancak Joseph Schacht’ı okuyunca Avrupa merkezli anlayışı fark ettiğini belirtti.

Hallaq’ın, İslam düşüncesinin derin bir geleneğe sahip olduğunu fark ederek çalışmalarını İslam hukukuna yönlendirdiğini ifade eden Kızılkaya, düşünürün önemli bir zamanı Schacht’ın teorilerini eleştirmekle geçirdiğini söyledi.

Hallaq’ın çalışmalarının Amerika ve Avrupa’da yayınlanana kadar oryantalizmin İslam hukuku ve kültürüne bakışının Schacht’ın teorileri üzerine kurulu olduğunu dile getiren Kızılkaya, Amerika’nın bir yeri işgal etme sürecinde Schacht’ın teorilerinin düşünsel arka planı oluşturduğunu dahi söyledi ve Hallaq’ın bu yapıyı sarsan tezler yazdığını kaydetti.

Kızılkaya, Hallaq’ın İbn-i Teymiyye’nin Yunan mantıkçılarına yönelik eleştirileri üzerine gerçekleştirdiği ilk çalışmasının ardından Schacht’ın teorilerine karşı eleştirel tezler üretmeye başladığını söyledi ve 19. yüzyılda Suudi Vehhabiliği ile birlikte İbn-i Teymiyye’nin yanlış bir okumaya tabi tutulduğunu ifade ederek Hallaq’ın ise bu eleştirileri Schacht’ın tezlerine karşı bir dayanak olarak kullandığını kaydetti.

Kızılkaya, Schacht’ın hicri birinci yüzyılda İslam hukuku olmadığı yönündeki iddiasına karşılık Hallaq’ın, bir öğrencisine aynı dönemin hukuk varlığını kanıtlayan bir tez yazdırdığını da anlattı.

Filistinli Hristiyan bir aileden gelen Hallaq’ın Müslüman kültür içerisinde yetiştiğini hatırlatan Kızılkaya, düşünürün bu kültürün arkasındaki güçlü düşünceyi ancak Amerika’da idrak edebildiğine dikkati çekti.

Kızılkaya, Max Weber’in Avrupa dışı toplumları ilkel bulma yaklaşımının aksine Hallaq’ın asıl ilkelliğin Batı’da olduğunu öne sürdüğünü dile getirdi.

- İçtihad kapısı meselesi

Türkiye’deki ilahiyat çevrelerinin içtihat kapısının bir noktada kapandığı yönündeki hakim görüşünün aksine Hallaq’ın, içtihadın her zaman dinamik şekilde devam ettiğini ispatladığını vurguladı.

Kızılkaya, Columbia Üniversitesi’nde farklı disiplinlerden akademisyenlerle tartışan Hallaq’ın, bu tartışmalarla birlikte çalışmalarını yoğunlaştırarak Şeriat isimli eseri yazdığını ve bu kitabın bir "ustalık eseri" olduğunu söyledi.

İmkansız Devlet kitabının tercüme zayıflığı nedeniyle Türkiye'de yeterince tartışılamadığını belirten Kızılkaya, Şeriat kitabının ise doğrudan Batı’daki tartışmaları hedef aldığını ancak Türkiye'de de önemli bir noktaya temas ettiğini söyledi.

Kızılkaya, bu eserin modernite öncesi Müslümanların zayıf bir kültüre sahip olduğu veya içtihad kapısının kapalı olduğu yönündeki ezberleri bozduğunu kaydetti.

Şeriat kitabının modernitenin İslam dünyasındaki değişimini hukuk üzerinden gösterdiğini ve Türkiye’de 90 öncesi oluşan yerleşik şeriat algısını güncellediğini ifade eden Kızılkaya, Müslüman kesimin geçmişle irtibat kurmakta zayıf kaldığını ancak bu kitabın bir boşluğu doldurarak ciddi bir teorik çerçeve çizdiğini belirtti.

Türkiye’deki akademinin Avrupa merkezli yapısına işaret eden Kızılkaya, Şeriat eserinin bu anlayışı kıracak bir nitelik taşıdığını vurguladı.