Mısır’da bağımsız gazeteciler, insan hakları savunucuları ve siyasetçilere yönelik baskılar sürüyor. Cezaevlerindeki koşullara ilişkin yazı ve raporları nedeniyle haklarında soruşturma açılan isimlerin, savcılığa çağrılma, sorgulanma ve yüksek miktarlı kefaletlerle karşı karşıya kaldığı ifade ediliyor.
Kahire İstinaf Savcılığı, işkence ve şiddet mağdurlarının rehabilitasyonu alanında faaliyet gösteren El Nedim Merkezi’nin kurucu ortaklarından Aida Seyf ed-Devle’nin 50 bin Mısır lirası kefaletle serbest bırakılmasına karar verdi. Seyf ed-Devle, 2026 yılına ait 30 numaralı soruşturma dosyası kapsamında, “ülke içinde ve dışında yalan haber yaymak” ve “internet üzerinden hesap kullanmak” suçlamalarıyla karşı karşıya bulunuyor.
Avukatı Heysem Muhammedin’in “el-Menssa” internet sitesine verdiği bilgiye göre soruşturma, aralarında 17 avukatın bulunduğu kişilerce yapılan ayrı ayrı şikâyetlere dayanıyor. Şikâyetlerin merkezinde, Seyf ed-Devle’nin Facebook hesabından yeniden paylaştığı, siyasi partilerin cezaevlerindeki açlık grevleri ve “boş mide savaşı” olarak adlandırılan eylemlere ilişkin açıklaması yer alıyor.
Seyf ed-Devle, sorgusunda hesabın kendisine ait olduğunu kabul ederken hakkındaki suçlamaları reddetti. Savunma ekibiyle birlikte, herhangi bir haber ya da asılsız olay üretmediğini, yalnızca siyasi partiler ve çeşitli siyasi oluşumlar tarafından yayımlanmış bir açıklamayı yeniden paylaştığını belirtti.
Seyf ed-Devle, dokuz aydan kısa süre içinde ikinci kez soruşturmaya tabi tutuldu. Şubat ayında da El Nedim Merkezi’nin gözaltı merkezlerindeki kötü muamele ve işkenceye ilişkin yayımladığı rapor nedeniyle Devlet Güvenliği Yüksek Savcılığı tarafından 2026 yılına ait 809 numaralı dosya kapsamında sorgulanmıştı. O soruşturmada da “yalan haber yaymak” suçlamasıyla 100 bin Mısır lirası kefalet karşılığında serbest bırakılmıştı.
Hak örgütleri: Savcılığa çağırma bir baskı aracına dönüştü
Siyasi partiler ve insan hakları kuruluşları, yayımladıkları ortak açıklamada, savcılığa çağrılmanın istisnai bir yargı işlemi olmaktan çıkarak cezaevlerinde yaşananları yazan ve belgeleyen kişileri cezalandırma aracına dönüştüğünü bildirdi.
Açıklamaya, kuruluş aşamasındaki Ekmek ve Özgürlük Partisi, Mısır Sosyalist Partisi, Demokratik Cephe, 6 Nisan Gençlik Hareketi ve Devrimci Sosyalistler Hareketi’nin yanı sıra 17 insan hakları kuruluşu ve 170’ten fazla tanınmış isim imza attı.
İmzacılar, El Nedim Merkezi’nin kurucu ortaklarından Seyf ed-Devle’ye yönelik soruşturmanın son yıllarda tekrarlandığını belirttikleri bir uygulama zincirinin parçası olduğunu savundu. Açıklamada, bu sürecin genellikle cezaevleriyle ilgili bir rapor ya da makalenin yayımlanmasıyla başladığı; ardından soruşturma, geniş kapsamlı suçlamalar, yüksek kefaletler veya mahkûmiyet kararlarının geldiği ifade edildi.
Bu kapsamda, Mısır Kişisel Haklar Girişimi İcra Direktörü Hüsam Behcit’in, Ocak 2025’te Şarkiye vilayetindeki bir cezaevinin koşullarına ilişkin raporun ardından soruşturulduğu ve kefaletle serbest bırakıldığı hatırlatıldı.
Açıklamada ayrıca, “Mada Masr” internet sitesinin Genel Yayın Yönetmeni Lina Attallah’ın, mahkûmların şikâyetleri ve cezaevi protestolarına ilişkin haberleri nedeniyle hedef alındığı belirtildi. Attallah hakkında 27 Ekim’de verilen kararla 3 milyon Mısır lirası para cezasına hükmedildiği, sitenin kapatılmasına ve ekipmanlarına el konulmasına karar verildiği aktarıldı. Karara ilişkin temyiz başvurusunun 25 Kasım’da ele alınması bekleniyor.
Yazar ve aktivist Ahmed Duma’nın da Ağustos 2023’te cumhurbaşkanlığı affıyla tahliye edilmesinden bu yana yedi kez sorguya çağrıldığı kaydedildi. Duma hakkında, cezaevi koşullarını ele aldığı “Devlet İçindeki Hapishaneden Hapishane İçindeki Devlete” başlıklı makalesi nedeniyle bir yıl hapis cezası verildiği, kararın temmuz ayında istinaf mahkemesince onandığı belirtildi.
Açıklamada, “Metesaddak” adlı doğrulama platformunun altı gazeteciden oluşan yayın ekibinin de eylül ayında gözaltına alındığı ve tutukluluklarının sürdüğü ifade edildi. İmzacılar, Uluslararası Af Örgütü tarafından gündeme getirilen işkence ve zorla kaybetme iddialarının bağımsız biçimde soruşturulmasını istedi.
Anayasal haklar ve demokratik geçiş vurgusu
Ortak açıklamada, söz konusu baskıların, anayasa ve iktidarın barışçıl yollarla el değiştirmesine ilişkin son resmî açıklamalarla çeliştiği belirtildi. Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin ekim ayında yaptığı, halkın onayladığı anayasaya kimsenin dokunamayacağı ve cumhurbaşkanlığı görev süresinin 2030’da sona ereceğinin kesin olduğu yönündeki açıklamalarına dikkat çekildi.
İmzacılar, anayasa hükümlerinin seçici biçimde uygulanamayacağını vurgulayarak, iktidarın el değiştirmesini düzenleyen anayasal çerçevenin aynı zamanda düşünce ve ifade özgürlüğünü de güvence altına aldığını hatırlattı. Mısır Anayasası’nın 65’inci maddesinin düşünce ve görüş özgürlüğünü güvence altına aldığı, 71’inci maddesinin ise anayasanın belirlediği istisnalar dışında yayın ve aleniyet yoluyla işlenen suçlarda hürriyeti bağlayıcı ceza verilmesini yasakladığı kaydedildi.
Açıklamada, gerçek bir demokratik geçişin gazetecileri ve hak savunucularını susturmak yerine kamusal alanın özgürleştirilmesini gerektirdiği ifade edildi. Resmî taahhütlerin, temel hak ve özgürlükler alanında somut adımlarla desteklenmesi çağrısı yapıldı.
Yetkililere davaların düşürülmesi ve tutukluların serbest bırakılması çağrısı
İmzacı kuruluşlar, başta Başsavcılık olmak üzere Mısır makamlarından, Aida Seyf ed-Devle hakkında yürütülen 809/2026 ve 30/2026 numaralı iki soruşturmanın düşürülmesini, El Nedim Merkezi ve çalışanlarına yönelik baskıların sona erdirilmesini istedi.
Ayrıca Ahmed Duma ile “Metesaddak” platformunun tutuklu altı gazetecisinin derhal serbest bırakılması, Uluslararası Af Örgütü’nün gündeme getirdiği işkence ve zorla kaybetme iddiaları hakkında bağımsız soruşturma yürütülmesi talep edildi. “Mada Masr”ın kapatılması ve Genel Yayın Yönetmeni Lina Attallah’a para cezası verilmesine ilişkin kararın iptali, site çalışanları hakkındaki tüm davaların düşürülmesi de talepler arasında yer aldı.
Açıklamada, cezaevleri ve gözaltı merkezlerindeki koşulları yazan, yayımlayan veya belgeleyen kişileri cezalandırmak amacıyla savcılığa çağırma, soruşturma ve yüksek kefalet uygulamalarına son verilmesi istendi. “Yalan haber yaymak” ve “terör örgütüne katılmak” gibi geniş kapsamlı suçlamaların ifade ve yayın özgürlüğüyle ilgili davalarda kullanılmaması, anayasanın 71’inci maddesine uyulması çağrısı yapıldı.
İmzacılar, barışçıl biçimde görüşlerini ifade ettikleri için tutuklananlar da dâhil olmak üzere tüm düşünce mahkûmlarının serbest bırakılmasını, bunun demokratik geçiş için gerekli ilk adımlardan biri olduğunu belirtti. Sivil toplum kuruluşlarının, gazetecilerin ve bağımsız kuruluşların cezaevleri ile gözaltı merkezlerini ziyaret ederek koşulları yerinde inceleyebilmesine izin verilmesi de talep edildi.
Açıklama, istikrarın ihlalleri ortaya çıkaranları susturmakla değil, ihlalleri gidermek ve tekrarlanmalarını önlemekle sağlanabileceği vurgusuyla sona erdi.
