ABD'de Adalet Bakanlığı, Alman otomobil ve kamyon üreticisi Daimler ve üç yan kuruluşu aleyhine, 10 yıl boyunca 22 ülkede hükümet yetkililerine 10 milyonlarca dolar rüşvet dağıttığı iddiasıyla dava açtı. Washington'da federal mahkemeye sunulan dava dosyasına göre, Almanya merkezli Daimler ile Daimler'e bağlı üç şirket, 1998 ile 2008 yılları arasında, aralarında Türkiye'nin de olduğu 22 ülkede rüşvet dağıtmakla suçlanıyor. Daimler'in rüşvet dağıttığı ülkeler arasında Çin, Mısır, Yunanistan, Hırvatistan, Macaristan, Endonezya, Irak, Fildişi Sahili, Letonya, Nijerya, Rusya, Sırbistan, Karadağ, Tayland, Türkmenistan, Özbekistan ve Vietnam var. Rüşvet suçlaması yöneltilen Daimler ile bu şirkete bağlı diğer şirketler Daimler Export and Trade Finance GmbH, DaimlerChrysler China Ltd ve DaimlerChrysler Automotive Russia SAO'dan oluşuyor.
Doğum günü hediyesi
ABD'li savcılar, Daimler'i uzun süren rüşvet ödeme pratiği içine girdiğini, 100 milyonlarca dolarlık anlaşmaları kazanmak için 22 ülkedeki yetkililere 10 milyonlarca dolarlık yüzlerce kez ödeme yapmakla itham etti. Offshore banka hesapları kullanarak, yanıltıcı fiyat düzenlemeleri yaparak ve üçüncü kişiler aracılığıyla hükümet yetkililerine rüşvet verdiği ileri sürülen Daimler'in, rüşvet ödemelerini bilançolarında 'komisyonlar, özel indirimler ve gerekli ödemeler' olarak gösterdiği ifade edildi.
Mahkemeye sunulan dava dosyasına göre, Daimler ve ana bayisi Türkmenistan'da bir yetkiliye Şubat 2000'de doğum gününde 300 bin avroluk zırhlı Mercedes verdi. Aynı dönemde şirket, Türkmenistan Hükümeti ile düzinelerce aracın satılması konusunu görüşüyordu. Bir başka örnekte, Liberya'da bir yetkiliye, 1999'da ağaç kesme işlemi için kamyon satış anlaşmasının bir bölümü olarak 267 bin avroluk zırhlı Mercedes verilmiş. Bir diğer suçlama ise, Irak Hükümeti yetkililerine firmanın araçlarını satın almaları için Irak'taki petrol karşılığı gıda programını ihlâl ederek komisyon ödenmesi. Savcılar, Daimler'i Irak'ta araç satışı anlaşmalarını garanti altına almak amacıyla hükümet yetkililerine yüzde 10 rüşvet vermekle suçluyor. Endonezya'da üst düzey bir yetkilinin çocuğuna da evlilik hediyesi verildiği belirtiliyor.
185 milyon dolar ödeyecek
Sermaye Piyasası Kurulu (SEC) 2004'te, DaimlerChrysler'e çalışan denetçi David Bazzetta'nın, yabancı yetkililere ödeme yapılmasında gizli banka hesaplarının kullanılmasını protesto ettiği için işten atıldığı şikayeti üzerine Daimler hakkında inceleme başlatmıştı.
Reuters'ın haberine göre, Daimler, 185 milyon dolar ceza ödemeye hazırlanıyor. Daimler, Adalet Bakanlığı ve SEC'in yönelttiği suçlamalarla ilgili olarak uzlaşmaya giderek Adalet Bakanlığı'na 93.6 milyon dolar ve SEC'e 91.4 milyon dolar ödemeyi planlıyor. 1 nisanda yapılacak ilk duruşmada şirketin Almanya ve Rusya birimlerinin suçlamaları kabul edeceği belirtiliyor. New York'ta Daimler'in sözcüsü Han Tjan, şirketin ilk duruşmaya kadar konuyla ilgili açıklama yapmayacağını ifade etti.
Adalet Bakanlığı da davayla ilgili yorum yapmadı. Alman Siemens de geçen yıl ABD yönetimiyle uzlaşarak, ABD ve Almanya'da hakkındaki rüşvet soruşturmalarının sona ermesi için 1.3 milyar dolar ödemeyi kabul etmişti.
İddianameden Türkiye kesitleri
1967'de Daimler-Benz AG'nin yüzde 36 ortaklığı ile Otomarsan unvanıyla İstanbul'da kurulan Mercedes-Benz Türk, 0 302 tipi otobüslerin üretimine 1968'de başladı. 1986'da Türkiye'nin büyüme potansiyeline paralel olarak Aksaray'da kamyon fabrikası üretime geçti. Kasım 1990'da şirketin ticari unvanı Mercedes-Benz Türk A.Ş. olarak değiştirildi. 620 milyon avroyu aşan yatırımıyla Mercedes- Benz Türk bugün Türkiye'nin en büyük yabancı sermaye yatırımlarından biri. Daimler AG'nin Mercedes- Benz Türk sermayesindeki payı yüzde 67. Mercedes-Benz Türk'ün şehirlerarası otobüs pazarında yüzde 68, kamyon pazarında yüzde 32.4 pazar payı var.
Üç adet gizli anlaşma
Rüşvet ile ilgili iddianamede yer alan bilgilere göre, Daimler'in denetim departmanı Mercedes-Benz Türk ofisinde, üç adet gizli anlaşma ele geçirildi. İddianamenin Türkiye'ye ilişkin bölümünde şöyle dendi: "Bu gizli anlaşmalar ve diğer kanıtlar gösteriyor ki, Kuzey Kore, Litvanya, Bulgaristan, Libya, Romanya, Rusya, Suudi Arabistan, Yemen ve diğer ülkelere yapılan ihracat işlemlerine bağlı olarak üçüncü kişilere 6.5 milyon pound ödeme yapıldığı ortaya çıktı. Bu ülkelere yapılan ihracatın toplamı ise yaklaşık 95 milyon avro. 6.5 milyon poundun Mercedes-Benz Türk işlemleriyle bağlantılı olarak en az 3.88 milyon avrosu uygunsuz ödemeler, hediyelerden oluşuyor. Bunlar yabancı hükümet yetkililerine ve üçüncü kişilere verilmiş. Bu ödemeler ve hediyeler, tamamen ya da kısmen Daimler markasının ürettiği araçların satışını arttırmaya yönelik rüşvet niteliğinde yapıldı." İddianamede yer alan bilgilere göre, Eylül 1997'de ise, Mercedes-Benz Türk, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne 130 tane otobüs sattı. 26 milyon 785 bin 303 avroluk bir değeri olan kontratla bu otobüsler belediyele verildi.
Mrs.X'e açıktan 10 bin mark
İddianamede, yasal prosedüre uygun olarak belediyeye dokuz otobüsü bağışlayan Mercedes Benz Türk'ün buna ek olarak Mrs. X'e (iddianamede ismi yer almıyor) bir zarfın içinde 10 bin mark (1997'de 1 mark 70,332 TL idi) ödeme yaptığı ifade edildi. Temmuz 1998'de Mercedes-Benz Türk'ün İçişleri Bakanlığı'na 14 otobüs sattığının yer aldığı iddianemede, geç teslimattan dolayı ileriki bir cezayı önlemek amacıyla Mr. X'e 2840 Alman Markı verildiği ifade edildi. İddianamede ayrıca, bu paranın Mrs. X'e 'gecikmeden dolayı şikayetçi olmaması' için verildiği öne sürüldü. Bu arada, Başbakan Erdoğan'a Kasım 2004'te Almanya Başbakanı Schröder, Daimler'in o dönemki yeni modeli olan ve değeri o günlerde 1.5 trilyon lira olan Maybach model lüks bir otomobil hediye etmişti. (TARAF)
